Potrzebna zgoda na wniesienie pozwu

Organizacje pozarządowe

W części pierwszej w księdze pierwszej tytuł III k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 8) ustawy nowelizującej.

Tytuł III Organizacje społeczne

Art. 61 par. 1 W sprawach o roszczenia alimentacyjne oraz w sprawach o ochronę konsumentów organizacje społeczne mogą wytaczać powództwa na rzecz obywateli. Par. 2 W sprawach wymienionych w par. 1 organizacja taka może wstąpić do postępowania w każdym jego stadium. Par. 3 Organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy ochrona środowiska albo ochrona praw własności przemysłowej, mogą w sprawach z tego zakresu wstąpić, za zgodą powoda, do postępowania w każdym jego stadium. Par. 4 Organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy ochrona równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli, mogą w sprawach o roszczenia z tego zakresu wytaczać za zgodą obywateli powództwa na ich rzecz oraz, za zgodą powoda, wstępować do postępowania w każdym jego stadium. Par. 5 Organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy pomoc ofiarom przestępstw, mogą w sprawach o roszczenia z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, który stanowi przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego w postępowaniu karnym, wytaczać za zgodą obywateli powództwa na ich rzecz oraz, za zgodą powoda, wstępować do postępowania w każdym jego stadium.

Art. 62 Do organizacji społecznych wnoszących powództwa na rzecz obywateli, jak również do uczestnictwa takich organizacji w postępowaniu dla ochrony praw obywateli, stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze.

Art. 63 Organizacje wymienione w artykułach poprzedzających, które nie uczestniczą w sprawie, mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub oświadczeniu ich należycie umocowanych organów.

Tytuł III Organizacje pozarządowe

Art. 61 par. 1 Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, wytaczać powództwa na jej rzecz w sprawach o: 1) alimenty; 2) ochronę środowiska; 3) ochronę konsumentów; 4) ochronę praw własności przemysłowej; 5) ochronę równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli. Par. 2 W sprawach wymienionych w par. 1 organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, przystąpić do niej w toczącym się postępowaniu. Par. 3 Za zgodą przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wyrażoną na piśmie, organizacja pozarządowa, której jest on członkiem, może na jego rzecz wytoczyć powództwo lub przystąpić do niego w toczącym się postępowaniu w sporze z innym przedsiębiorcą o roszczenia wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej. Par. 4 Do pozwu lub pisma obejmującego przystąpienie organizacja pozarządowa dołącza wyrażoną na piśmie zgodę osoby fizycznej.

Art. 62 par 1 Do organizacji pozarządowych wytaczających powództwa na rzecz osób fizycznych stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze wytaczającym powództwo na rzecz oznaczonej osoby, z wyjątkiem art. 58 zdanie drugie. Par. 2 Do przystąpienia organizacji pozarządowych do strony w toczącym się postępowaniu stosuje się odpowiednio przepisy o interwencji ubocznej, do której nie mają odpowiedniego zastosowania przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Art. 63 Organizacje pozarządowe wymienione w artykułach poprzedzających, które nie uczestniczą w sprawie, mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub w oświadczeniu ich należycie umocowanych organów.

Na gruncie art. 61 zmodyfikowano (uchylając par. 5) przepis dotyczący kategorii spraw, w których mogą wystąpić organizacje pozarządowe. Dodano przepis dotyczący zgody obywatela, na rzecz którego podejmowane są czynności - brak zgody przy piśmie procesowym będzie oznaczać brak formalny, podlegający usunięciu w trybie art. 130 k.p.c. Wymóg zgody osoby fizycznej wzmacnia podstawową dla procesu cywilnego zasadę dyspozycyjności. Nowe brzmienie art. 61 par. 3 k.p.c. odpowiada częściowo dotychczasowemu art. 479⁶ k.p.c., z tym że organizacja pozarządowa, której członkiem jest przedsiębiorca, będzie mogła także wytoczyć na jego rzecz powództwo przeciwko innemu przedsiębiorcy w sprawie o roszczenia wynikające z działalności gospodarczej. Rozwiązanie tego typu ma swoje nowe miejsce wskutek likwidacji postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych. W treści nowego art. 62 par. 2 k.p.c. wprowadza się interwencję uboczną niesamoistną.

Ochrona konsumentów

Art. 63³ k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 9) ustawy nowelizującej.

W sprawach o ochronę interesów konsumentów powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać powództwa na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania w tych sprawach w każdym jego stadium.

W sprawach o ochronę konsumentów powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać powództwa na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania w tych sprawach w każdym jego stadium.

Usunięto słowo "interesy" konsumentów, co niewiele zmienia, ale bardziej odpowiada terminologii używanej na innym polu. Dla przykładu jest: Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (a nie: Ochrony Interesów Konsumentów), jest ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (a nie: o ochronie interesów konsumentów), no i jest od 3 maja 2012 r. nowe brzmienie art. 61 par. 1 k.p.c.

Zdolność sądowa

Art. 64 k.p.c. par. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 10) ustawy nowelizującej.

Zdolność sądową mają także organizacje społeczne dopuszczone do działania na podstawie obowiązujących przepisów, choćby nie posiadały osobowości prawnej.

Uchyla się par. 2

Dotychczasowy przepis nasuwał wątpliwości i uznawany był za zbędny. Trzeba podkreślić, że zdolność sądowa jest instrumentem proceduralnym umożliwiającym podmiotom stosunków cywilnoprawnych obronę swych praw i realizację obowiązków. Wiąże się ona zatem ściśle ze zdolnością prawną - jest atrybutem tej ostatniej. Każdy podmiot mający zdolność prawną ma zdolność sądową. Zdolność sądowa jest wyłącznie konsekwencją istnienia zdolności prawnej, posiadanie zdolności sądowej jest okolicznością przemawiającą za tym, że podmiot w nią wyposażony posiada zdolność prawną. Uznano, że w kontekście art. 64 par. 1¹ k.p.c. przepis art. 64 par. 2 stał się zbędny.

Zdolność prawna

Par. 1 art. 65 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 11) ustawy nowelizującej.

Zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne, inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne, o których mowa w art. 64.

Zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 par. 1¹

Powyższa zmiana - wyeliminowanie przepisu dotyczącego organizacji społecznych - jest konsekwencją zmiany art. 64 k.p.c., w wyniku której zrezygnowano z przepisu na temat zdolności sądowej organizacji społecznych nieposiadających zdolności prawnej.

Czynności procesowe

Art. 67 k.p.c. par. 1 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 12) ustawy nowelizującej.

Osoby prawne, inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne mające zdolność sądową dokonują czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 par. 1¹, dokonują czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

Powyższa zmiana - wyeliminowanie przepisu dotyczącego organizacji społecznych - jest konsekwencją zmiany art. 64 k.p.c., w wyniku której zrezygnowano z przepisu na temat zdolności sądowej organizacji społecznych nieposiadających zdolności prawnej.

Obowiązek pełnomocnika

Art. 89 par. 1 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 13) ustawy nowelizującej.

Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zdania pierwszego nie stosuje się w przypadku dokonania czynności procesowej w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jednak pełnomocnik powinien powołać się na pełnomocnictwo, wskazując jego datę, zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87 k.p.c.

Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem dla strony przeciwnej. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zdania pierwszego nie stosuje się w przypadku dokonania czynności procesowej w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jednak pełnomocnik powinien powołać się na pełnomocnictwo, wskazując jego datę, zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87.

Dodano w redakcji nowej regulacji określenie: "wraz z odpisem dla strony przeciwnej". Nadrzędna pozostaje więc zasada doręczania przeciwnikowi procesowemu odpisów pism składanych w sprawie.

Wnoszenie pism do sądu

Art. 125 par. 2 - 4 k.p.c. Art. 1 pkt 14 ustawy zmieniającej. Zmieniony przez art. 1.

Par. 2 Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach lub za pomocą systemu teleinformatycznego (drogą elektroniczną) lub na informatycznych nośnikach danych. Par. 3 Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób udostępniania stronom urzędowych formularzy, o których mowa w par. 2, odpowiadających wymaganiom przewidzianym dla pism procesowych, szczególnym wymaganiom postępowania, w którym mają być stosowane, oraz zawierających niezbędne pouczenia dla stron co do sposobu ich wypełniania, wnoszenia i skutków niedostosowania pisma do tych wymagań. Urzędowe formularze powinny być udostępniane w siedzibach sądów oraz poza sądami, w dogodny dla stron sposób, za niewygórowaną odpłatnością.

Par. 4 Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i termin wprowadzenia techniki informatycznej, warunki, jakim powinny odpowiadać informatyczne nośniki danych, na których pisma procesowe mają być wnoszone, tryb odtwarzania danych na nich zawartych oraz sposób ich przechowywania i zabezpieczania, uwzględniając stan wyposażenia sądów w odpowiednie środki techniczne i poziom rozwoju technik informatycznych.

Par. 2 Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach. Par. 2¹ Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się za pomocą systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (drogą elektroniczną). Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że pisma wnosi się wyłącznie drogą elektroniczną, pisma niewniesione tą drogą nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu. Par. 3 Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób udostępniania stronom urzędowych formularzy, o których mowa w par. 2, odpowiadających wymaganiom przewidzianym dla pism procesowych, szczególnym wymaganiom postępowania, w którym mają być stosowane, oraz zawierających niezbędne pouczenia dla stron, co do sposobu ich wypełniania, wnoszenia i skutków niedostosowania pisma do tych wymagań, uwzględniając, że urzędowe formularze powinny być udostępniane w siedzibach sądów oraz bezpłatnie w sieci Internet w formie pozwalającej na dogodną edycję treści formularza. Par. 3¹ Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, określi, w drodze rozporządzenia, sposób wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną, mając na względzie skuteczność wnoszenia pism, szczególne wymagania postępowań obsługiwanych przez system teleinformatyczny oraz ochronę praw osób wnoszących pisma. Par. 4 - uchylony

Modyfikacja powyższej regulacji wynika ze zmian sposobu wnoszenia pism do sądu, a w szczególności z dopuszczenia drogi elektronicznej. Ma ona też na względzie ochronę osób korzystających z nowocześniejszej i szybszej komunikacji z sądem, a narażonych na negatywne skutki związane z niewniesieniem pisma czy jego brakami.

Lidia Sularzycka

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie