Mieszkanie. Majątek wspólny czy odrębny

Wspólnym dorobkiem małżonków są te dobra, które nabyli podczas trwania małżeństwa. Oznacza to, że nawet jeśli jedno z małżonków w czasie trwania związku kupiło nieruchomość - mieszkanie bądź działkę - za własne pieniądze, jest ona własnością obojga. Wówczas faktycznie podczas rozwodu jest ona traktowana jako należąca zarówno do żony, jak i męża. Tym samym wchodzi w skład dzielonego majątku. Inaczej ma się sytuacja opisana przez naszego czytelnika. Majątek, który został nabyty przed powstaniem wspólności majątkowej, nie wchodzi w jej skład po ślubie. Mówiąc inaczej - to, co przed zawarciem małżeństwa nabyli panna lub kawaler, pozostaje ich majątkiem osobistym. To z kolei oznacza, że podczas rozwodu nie jest brane pod uwagę przez sąd jako współwłasność ustawowa. Dlatego też w opisanym przez pana Marcina przypadku żona nie może domagać się połowy wartości mieszkania. Darowizna rodziców naszego czytelnika była poczyniona wyłącznie dla niego i dlatego tylko on jest właścicielem nieruchomości.

Uwaga! Nawet podczas trwania małżeństwa nieruchomość zakupiona przez jedno z małżonków może zostać uznana tylko za jego własność, np. gdy mąż kupuje działkę za pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania dziadka, nieruchomość została bowiem kupiona za składniki majątku osobistego.

Warto jednak zaznaczyć, że to, co w trakcie związku zostało zakupione do domu, nawet jeśli za wszystko płacił tylko czytelnik, wlicza się już do majątku wspólnego. Co więcej, także przedmioty, które zostały odziedziczone czy podarowane. Inaczej są one traktowane, gdy zostały kupione przed powstaniem wspólnoty majątkowej. Wówczas nawet przedmioty codziennego użytku są traktowane jako własność odrębna jednego z małżonków.

Rozwód może jednak w pewien sposób ograniczyć prawo własności, które przysługuje panu Marcinowi. Wszystko dlatego, że nawet jeśli mieszkanie stanowi majątek osobisty jednego z małżonków, tak jak ma to miejsce w przypadku naszego czytelnika, to nie pozbawia to drugiego małżonka prawa do korzystania z lokalu (tytuł prawnorodzinny). Żona naszego czytelnika twierdzi, że nawet po rozwodzie ma prawo mieszkać w lokalu. Zależy to oczywiście od okoliczności, ale teoretycznie polskie przepisy na to pozwalają. Jeśli podczas rozwodu oboje małżonkowie mieszkają razem, sąd postanawia, w jaki sposób mają oni prawo korzystać z mieszkania. Prawo zobowiązuje przede wszystkim do uwzględniania potrzeb dzieci i tego małżonka, który po rozwodzie wykonuje władzę rodzicielską.

Pan Marcin nie pisze, czy z rozwiązywanego właśnie małżeństwa ma dzieci, a jeśli tak - komu zostanie powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeśli jednak mają dziecko i to właśnie żonie zostało ono powierzone, a ponadto jeśli nie ma ona gdzie się wyprowadzić, to pan Marcin będzie musiał nadal z nią mieszkać. Zazwyczaj w tego typu przypadkach sąd dzieli przestrzeń mieszkania, tak by mogli z niej odrębnie korzystać - np. jeden pokój dla żony, drugi dla męża, zaś z przestrzeni wspólnej (kuchnia, łazienka) będą musieli korzystać razem. W wyjątkowych sytuacjach, już podczas wyroku, sąd może nakazać eksmisję małżonka. Ma to miejsce, gdy postępuje on rażąco nagannie - nadużywa alkoholu, dopuszcza się przemocy albo stanowi zagrożenie dla życia dziecka bądź drugiego małżonka. Do eksmisji nie dojdzie, jeśli taka sytuacja dotyczy tego, któremu przysługuje wyłączne prawo własności.

Uwaga

Także po rozwodzie może dojść do eksmisji. Były małżonek, jeśli mieszka wspólnie z właścicielem mieszkania, powinien płacić za najem, czy pokrywać koszty utrzymania mieszkania. Jeśli nie robiłby tego, to małżonek, do którego należy lokal, może najem wypowiedzieć. Podobnie będzie wyglądać sytuacja, jeśli małżonek będzie chciał sprzedać mieszkanie, w którym mieszka rozwodnik. Także wtedy może wezwać do opuszczenia lokalu.

PORADA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.00700020a.804.jpg@RY2@

Antoni Skorupski Kancelaria Adwokacka A. Skorupski J. Kinczel S.C. z Rzeszowa

Mieszkanie, które przed powstaniem małżeńskiej wspólności majątkowej nabył jeden z małżonków, nie wchodzi w skład majątku wspólnego i nie podlega podziałowi w procesie o podział majątku dorobkowego stron. Nie wyłącza to możliwości dochodzenia zwrotu wartości nakładów, które poniósł małżonek niebędący właścicielem mieszkania, na majątek odrębny drugiego małżonka. Pamiętać należy, że z chwilą zawarcia małżeństwa (gdy małżonkowie nie zawarli umów majątkowych) powstają trzy masy majątkowe. Majątek wspólny i majątki osobiste każdego z małżonków. Do majątku wspólnego wchodzi m.in. wynagrodzenie za pracę czy dochody z innej działalności zarobkowej takiej jak prowadzona przez oboje małżonków lub jednego z nich firma. Do majątku wspólnego wchodzą także przedmioty majątkowe nabyte przez jednego lub oboje małżonków w czasie trwania małżeństwa, jak i dochody z majątku, np. czynsz z najmu lub dzierżawy. W skład majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą m.in.: przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa, przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie lub darowiznę (chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił) oraz przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków. Dlatego też mieszkanie odziedziczone, darowane bądź zakupione przed zawarciem małżeństwa wejdzie w skład majątku osobistego jednego z małżonków.

Maria Kuźniar

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 28, 31-35, 49-50, 58 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788).

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.00700020a.805.jpg@RY2@

shutterstock