Brak wyboru w przetargu nie narusza dóbr osobistych firmy

Katalog dóbr osobistych osoby prawnej chronionych przez prawo obejmuje wizerunek danego podmiotu i ogólnie pojętą swobodę prowadzenia działalności gospodarczej w ramach wybranej branży lub profesji. Bezprawne działania ograniczające dostęp do pewnego segmentu rynku naruszają prawo do nieskrępowanej działalności gospodarczej.

Powód, spółka z o.o. w W., producent implantów, domagał się, by sąd nakazał pozwanemu szpitalowi w B. złożenie oświadczenia, w którym przeprosi on za naruszenie dóbr osobistych w postaci dobrego imienia (renomy) oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej na skutek bezprawnych działań dyskryminujących, polegających na opisaniu przedmiotu zamówienia w sposób pośrednio wskazujący na produkty konkurencyjnej dla powoda firmy i przez to eliminujący w przetargach jakąkolwiek konkurencję.

Sąd okręgowy ustalił, że powód jest wyłącznym reprezentantem w Polsce szwedzkiej spółki (...), produkującej systemy implantów słuchowych zakotwiczonych w kości. Na rynku tym funkcjonuje również C. - reprezentowany w Polsce przez (...) spółkę z o.o. S.K.A. Produkty proponowane przez oba podmioty różnią się.

Pozwany szpital organizował przetargi na zakup implantów. W specyfikacji istotnych warunków zamówienia, określając cechy przedmiotu zamówienia, zamieścił te, których nie posiadają produkty powoda. Powód przegrał dwa przetargi.

Sąd okręgowy oddalił powództwo. W jego ocenie roszczenie powoda oparte było na subiektywnym przekonaniu o naruszeniu dóbr osobistych, tj. dobrego imienia i swobody działalności gospodarczej. Sąd uznał, że zasady wolnego rynku w świetle procedury zamówień publicznych doznają pewnych ograniczeń, a samo odrzucenie ofert nie może być utożsamiane z naruszeniem wolności gospodarczej.

Wyrok został zaskarżony przez powoda.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Wskazał, że katalog dóbr osobistych osoby prawnej obejmuje wizerunek danego podmiotu i ogólnie pojętą swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Zachowanie pozwanego w ramach postępowań przetargowych nie może być jednak oceniane jako naruszające dobra osobiste. Sąd drugiej instancji zauważył, że strona pozwana słusznie wskazała na indywidualny charakter wyboru produktu w kontekście specyficznych wymagań określonej grupy pacjentów oraz dostosowanej do niej metody leczenia. Produkty oferowane przez powoda oraz drugi podmiot należy ocenić jako równoważne, ale oparte na odmiennych zasadach implementacji urządzenia i jego użytkowania. Każda z metod implantowania ma swoje określone cechy, które mogą być uznane w konkretnych realiach za wady lub zalety. Kryterium oceny cech urządzenia jest potrzeba zamawiającego związana z obiektywnymi zaleceniami medycznymi oraz subiektywnymi wymaganiami konsumentów (w tym przypadku pacjentów).

Konkurencja zamawiających może być więc ograniczona, jeżeli cechy danej grupy przemawiają za wyborem określonego produktu. Tak było w analizowanym stanie faktycznym. Nie można również zobowiązać zamawiającego do zakupu niepotrzebnych rzeczy. Działań pozwanego, jak wskazał sąd apelacyjny, nie należy więc interpretować jako naruszających dobra osobiste powoda.

z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 666/13