Informatyzacja Temidy: lepiej uczyć się na EPU

Wielkimi krokami zbliża się 8 września 2016 r. W   tym dniu wejdzie w   życie większość uregulowań nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z   2015 r. poz. 1311). Zmiana wprowadza powszechną możliwość składania przez strony pism oraz udostępniania przez sąd akt postępowania i   dokonywania doręczeń drogą elektroniczną. Obecnie jest to możliwe jedynie w   elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU), które rozpoznaje e- S ąd w   Lublinie (Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w   Lublinie VI Wydział Cywilny). Ustawodawca przewidział dodatkowe trzy lata od wejścia w   życie nowelizacji na dostosowanie wszystkich sądów do prowadzenia postępowania w   systemie informatycznym.

Sprawność wdrożenia prawnych instytucji elektronicznych zależy jednak w   dużym stopniu od technicznej jakości rozwiązań informatycznych mających temu służyć. Z   punktu widzenia użytkownika obecnie funkcjonujące EPU dalekie jest od doskonałości. Przykładowe problemy, jakie można było napotkać w   EPU, to brak kompatybilności z   niektórymi przeglądarkami internetowymi, brak możliwości zapisywania treści pozwu na niektórych etapach tworzenia pozwu, brak możliwości automatycznego zapisywania treści pozwu podczas edycji czy wyświetlanie błędnych pouczeń o   możliwości wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego, na które skarga nie przysługuje. Szczególnie istotne jest, żeby unikać tego typu błędów przy tworzeniu systemów informatycznych dla powszechnego stosowania w   postępowania cywilnym oraz żeby stworzone systemy były sprawne, niezawodne, szybkie, bezpieczne oraz łatwe i   intuicyjne w   obsłudze.

Poza tym wspomniana nowela wprowadza wiele innych zmian, a   w   szczególności kilka modyfikacji w   funkcjonującym już obecnie elektronicznym postępowaniu upominawczym. Między innymi ustawodawca stwarza możliwość złożenia wraz z   pozwem wniosku o   umorzenie postępowania w   przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty lub uchylenia nakazu zapłaty. Umarzając na tej podstawie postępowanie, sąd będzie orzekał o   kosztach jak przy cofnięciu pozwu. Obecnie wiele pozwów jest kierowanych do EPU wyłącznie z   powodu niższej opłaty (w   trybie zwykłym wynosi ona co do zasady 5 proc. wartości przedmiotu sporu, w   EPU jest to 1 tej opłaty należnej w   trybie zwykłym). W   przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty, bądź w   razie wniesienia sprzeciwu albo uchylenia nakazu zapłaty wskutek przeszkody w   jego doręczeniu pozwanemu, sprawa jest przekazywana do sądu właściwości ogólnej, czyli właściwego według miejsca zamieszkania albo siedziby pozwanego. Z   punktu widzenia powoda często jest to rozwiązanie niekorzystne. Składając bowiem pozew w   trybie "zwykłym", często może on skorzystać z   właściwości przemiennej i   przykładowo złożyć pozew w   sądzie właściwym według swojego miejsca zamieszkania albo siedziby. Skorzystanie z   EPU wyłącza taką możliwość. Z   tego względu czasem, jeśli nie uda się uzyskać nakazu w   EPU, powód cofa pozew z   zamiarem złożenia go ponownie przed sądem właściwym według siedziby powoda (cofnięcie pozwu przed jego doręczeniem pozwanemu nakłada na sąd obowiązek zwrotu powodowi całej opłaty od pozwu).

Między innymi w   takich przypadkach przydatne może być rozwiązanie przyjęte w   noweli pozwalające już w pozwie złożyć wniosek o   umorzenie postępowania w   razie braku podstawy do wydania nakazu. Zasadne jednak byłoby umożliwienie powołania się w   pozwie składanym w   EPU na właściwość przemienną na wypadek niewydania, uchylenia bądź utraty mocy nakazu zapłaty w   EPU. Wtedy, jeśli sprawa nie zakończyłaby się w   EPU, trafiałaby ona do sądu wybranego przez powoda na podstawie przepisów o   właściwości przemiennej. Poza tym nowelizując EPU, warto byłoby wprost przewidzieć w   ustawie obowiązek sądu do wezwania stron do złożenia dowodów po przekazaniu sprawy do trybu zwykłego oraz uregulować tryb złożenia wniosku o   zabezpieczenie powództwa. Obecnie powód zobligowany jest wnieść pismo w   trakcie postępowania drogą elektroniczną. A   zatem tylko w   ten sposób może wnieść wniosek o   zabezpieczenie powództwa będącego w   toku w   EPU. Postępowanie i   portal EPU z   kolei nie są przystosowane do rozpoznawania takich wniosków, co w   praktyce skutkuje wydaniem zarządzenia o   przekazaniu sprawy do innego wydziału Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w   Lublinie.

W kontekście wskazanych zmian oraz informacji ministra rozwoju o możliwości objęcia notariuszy kompetencją do wydawania nakazów zapłaty na usta cisną się również pytania, czy notariusze zostaną włączeni w systemy informatyczne sądów i czy pozew do notariusza będzie można wnieść drogą elektroniczną. ©?

Sprawność wdrożenia prawnych instytucji elektronicznych zależy w dużym stopniu od technicznej jakości rozwiązań informatycznych

@RY1@i02/2016/127/i02.2016.127.183000800.803.jpg@RY2@

Marcin Milewski

 radca prawny, doradca podatkowy Kancelaria Zawiślak & Partners in Law