Nowe opłaty w sprawach cywilnych

Prace nad rewolucyjną zmianą procedury cywilnej (ustawa z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 6 sierpnia 2019 r. poz. 1469) trwały wyjątkowo długo. Termin wejścia w życie zmian jest natomiast stosunkowo krótki, ponieważ zasadnicza część nowych przepisów będzie stosowana już za trzy miesiące. Ustawa nie nowelizuje jednak tylko k.p.c., lecz także ustawę o kosztach sądowych. W tym zakresie mamy do czynienia z prawdziwym ekspresem, ponieważ vacatio legis wynosi tylko 14 dni. W myśl art. 15 noweli nowe regulacje będą stosowane do wszystkich pism i wniosków podlegających opłacie wnoszonych po dniu wejścia w życie ustawy. Warto się zatem zapoznać się z tym, co czeka prawników uczestniczących w procesach cywilnych (gospodarczych czy pracowniczych) już od jutra.

Skutki braku wiedzy o wprowadzanych zmianach nie będą tak dotkliwe, jak mogłyby być, gdyby – w efekcie zmian projektu w czasie prac sejmowych, a następnie interwencji Senatu – nie doszło do zmiany przepisów pozwalających odrzucać nieprawidłowo opłacone apelacje i inne środki odwoławcze. Heroiczne wręcz starania profesjonalnych pełnomocników o wyeliminowanie tych przepisów wydawały się niektórym przesadzone. Uiszczenie prawidłowej opłaty nie jest wszak trudne. Wymaga tylko obliczenia 5 proc. od wartości przedmiotu sporu bądź przeczytania w ustawie, ile wynosi opłata stała. Zabezpieczeniem przed restrykcyjnym orzecznictwem uznającym opłaty zawyżone nawet o 1 zł za nieprawidłowe jest natomiast przepis wyraźnie eliminujący taką możliwość (art. 8 ust. 3 u.k.s.c.). Mając jednak na względzie bardzo krótkie vacatio legis w zakresie przepisów zmieniających wysokość opłat, można domniemywać, że w początkowym okresie liczba apelacji i wniosków o uzasadnienie odrzuconych z powodu nieprawidłowego opłacenia byłaby jednak ogromna i to może tłumaczyć determinację w dążeniu do usunięcia tych zapisów.