Jaką samowolę budowlaną można zalegalizować bezpłatnie

Czytelniczka jest właścicielką domu jednorodzinnego samowolnie wybudowanego w 1988 roku. Teraz chciałaby zalegalizować tę samowolę budowlaną.

- Czy mogę to zrobić bez ponoszenia opłat legalizacyjnych - pyta pani Katarzyna z województwa świętokrzyskiego.

Tak. Legalizacja budynków samowolnie wzniesionych przed 1 stycznia 1995 r. jest bezpłatna. Nie ma w tym przypadku obowiązku wnoszenia opłat legalizacyjnych. Zgodnie bowiem z przepisami przejściowymi ustawy - Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r., do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie, nie stosuje się przepisu ustawy dotyczącego rozbiórki (art. 48). Do takich obiektów stosuje się przepisy poprzednio obowiązujące, tj. ustawę z 24 października 1974 r. Na podstawie jej przepisów organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki, jeżeli stwierdzi, że zachodzi jedna z sytuacji określonych w art. 37 tej ustawy, tj. wybudowany obiekt narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia bądź powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia albo że narusza przepisy techniczno-budowlane. Do wydania nakazu rozbiórki wystarczające jest spełnienie jednej z tych przesłanek.

W przypadku niewykazania naruszeń art. 37 organ nadzoru budowlanego powinien podjąć postępowanie zmierzające do zalegalizowania samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. W tym celu inspektor nadzoru powinien ustalić, jakie obowiązki należy nałożyć na inwestora (w trybie art. 40), celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Obowiązki te dotyczą najczęściej zmian lub przeróbek budowlanych, które sprawią, że obiekt będzie wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną, a jednocześnie nie będzie naruszał zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Jeżeli inwestor wykona w oznaczonym terminie nałożone na niego obowiązki, to obiekt stanie się legalny, a inwestor będzie mógł wystąpić o pozwolenie na użytkowanie obiektu. W przypadku samowoli budowlanej, zgodnie z prawem budowlanym z 1974 roku (art. 42 ust. 1), uzyskanie pozwolenia na użytkowanie budynku jest obowiązkowe. Do użytkowania budynku inwestor nie będzie musiał natomiast uiszczać opłaty legalizacyjnej, bowiem prawo budowlane z 1974 roku jej nie przewidywało.

Arkadiusz Jaraszek

Podstawa prawna

Art. 37, 40 i 42 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 z późn. zm.).