Jak przeszkolić bezrobotnego za pieniądze z Funduszu Pracy

Urząd pracy może opłacić bezrobotnemu część lub całkowite koszty szkolenia. Jeśli starosta wyrazi zgodę na szkolenie zaproponowane przez bezrobotnego, zapłaci za nie maksymalnie kwotę odpowiadającą trzem średnim płacom (obecnie 9,6 tys. zł). Jeśli to urząd pracy skieruje go na szkolenie, wtedy poniesie pełne jego koszty, nawet jeśli okażą się wyższe niż ta kwota. Bezrobotny w czasie szkolenia uzyskuje stypendium. Wynosi ono miesięcznie 120 proc. zasiłku dla bezrobotnych (obecnie 890, 60 zł), pod warunkiem że liczba godzin szkolenia nie jest mniejsza niż 150 godzin miesięcznie. Szkolenie może trwać do 6 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku osób bez kwalifikacji, szkolenie może trwać do 12 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie nawet do 24 miesięcy.

Art. 40 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Zgodnie z interpretacją przedstawioną przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej urząd pracy może skierować bezrobotnego na szkolenie, które będzie trwało krócej niż 30 godzin zegarowych w tygodniu. Mimo że zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy szkolenie powinno trwać nie krócej niż te 30 godzin. Starosta na wniosek bezrobotnego może sfinansować ze środków Funduszu Pracy, do wysokości przeciętnego wynagrodzenia, koszty egzaminów umożliwiających uzyskanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń, określonych uprawnień zawodowych lub tytułów zawodowych oraz koszty uzyskania licencji niezbędnych do wykonywania danego zawodu.

Art. 40, 41 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Bezrobotny w ogóle nie może - bez groźby utraty statusu - osiągać dodatkowych dochodów z tytułu jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Może natomiast osiągać określone przez prawo przychody, niepochodzące z pracy (np. ze sprzedaży) ale nie wyższe niż 658,5 zł (połowa płacy minimalnej) miesięcznie. Prawo przewiduje jednak wyjątki od tej zasady. Bezrobotny, bez groźby utraty statusu, może uzyskiwać przychody w dowolnej wysokości z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. A także przychody określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem osoba fizyczna nie zapłaci podatku PIT od przychodu ze sprzedaży (ale nie z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej) nieruchomości po pięciu latach od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie lub wybudowanie. Nie zapłaci podatku (więc nie ma to wpływu na status bezrobotnego) także od sprzedaży rzeczy ruchomej, jeśli posiada ją dłużej niż pół roku.

Jeśli bezrobotny sprzeda rzecz ruchomą lub nieruchomość przed upływem tych terminów, to straci status bezrobotnego. W naszym przykładzie bezrobotny sprzedał rzecz ruchomą (samochód) w ciągu trzech miesięcy od jej zakupu, dlatego dyrektor urzędu pracy wykreśli go z rejestru bezrobotnych. Nie mając statusu bezrobotnego, nie może wziąć udziału w szkoleniu finansowanym z Funduszu Pracy.

Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Art. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu jego kosztów z wyjątkiem sytuacji, gdy powodem jego nieukończenia było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jeśli bezrobotny podjął zatrudnienie w trakcie szkolenia, ma prawo do ukończenia go bez konieczności ponoszenia kosztów za okres, w którym podjął zatrudnienie. W tym czasie przysługuje mu stypendium w wysokości 20 proc. zasiłku dla bezrobotnych, od ostatniego dnia miesiąca, w którym podjął zatrudnienie do zakończenia szkolenia. Od stypendium tego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne.

Art. 41 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Bezrobotny może otrzymać równowartość 400 proc. średniej płacy. Pożyczka jest nieoprocentowana, a okres jej spłaty nie może przekroczyć 18 miesięcy od ustalonego w umowie dnia zakończenia szkolenia. W przypadku wykorzystania pożyczki na cele inne niż określone w umowie, niepodjęcia lub nieukończenia szkolenia pożyczka podlega bezzwłocznemu zwrotowi w całości, wraz z odsetkami ustawowymi. Odsetki ustawowe ustala się także od kwoty pożyczki niespłaconej w terminie.

Art. 42 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Może otrzymać dofinansowanie z Funduszu Pracy do szkolenia pracownika w maksymalnej wysokości odpowiadającej trzem średnim pensjom z ostatniego kwartału (obecnie 9,6 tys. zł), nie więcej niż 80 proc. kosztów szkolenia.

Dofinansowanie otrzymają tylko ci pracodawcy, którzy z powodu kryzysu gospodarczego znaleźli się w przejściowych trudnościach finansowych. Chodzi o przedsiębiorstwa, które m.in. w ciągu trzech kolejnych miesięcy po 1 lipca 2008 r. odnotowały co najmniej 25-proc. spadek sprzedaży towarów lub usług i są wypłacalne (na podpis prezydenta czeka ustawa, która zmieni ten pułap do 15 proc.). Muszą też przygotować program naprawczy, który określi działania, jakie podejmie firma, aby poprawić sytuację finansową.

Aby uzyskać dofinansowanie, firmy muszą też utworzyć fundusz szkoleniowy, którego środki przeznaczone są na finansowanie lub współfinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego pracowników. Pracodawcy tworzą go dobrowolnie, bo przepisy nie przewidują takiego obowiązku. Jeśli jednak powołają fundusz, muszą przekazywać na jego rachunek co najmniej 0,25 proc. funduszu płac firmy. Pracodawca otrzyma dofinansowanie, pod warunkiem że szkolenie są uzasadnione jego obecnymi lub przyszłymi potrzebami. Firma musi więc wskazać, że konkretne szkolenie np. usprawni organizację pracy w zakładzie, spowoduje obniżenie kosztów prowadzenia działalności (bo przedsiębiorstwo będzie mogło zrezygnować z usług firm zewnętrznych), ułatwi zmianę profilu produkcji lub usług lub ograniczy konieczność redukcji etatów.

Art. 3, 22-23 ustawy z 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. nr 125, poz. 1035). Art. 67 - 69 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Bezrobotny w czasie, kiedy korzysta z jakiegoś instrumentu rynku pracy, na przykład stażu, figuruje w ewidencji urzędu jako osoba wyrejestrowana. Nie posiada więc statusu bezrobotnego. A wtedy nie może korzystać z jakieś formy aktywizacji przewidzianej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dlatego stażysta w czasie odbywania praktyki nie może być na szkoleniu. Pogodzenie praktyki ze szkoleniem nie jest możliwe także dlatego, że praktykant zazwyczaj odbywa staż przez osiem godzin dziennie pięć dni w tygodniu od poniedziałku do piątku.

Za tym, że bezrobotny nie może korzystać ze stażu i szkolenia, przemawia także racjonalne wydatkowanie pieniędzy z Funduszu Pracy. Gdyby mógł z nich korzystać, to w tym samym czasie otrzymywałby dwa stypendia. Pierwsze dla praktykanta i drugie dla uczestnika szkolenia. Praktykant po zakończonym stażu, jeśli nie zostanie zatrudniony i wróci do rejestru bezrobotnych, może skorzystać ze szkolenia, albo odwrotnie - po zakończonym szkoleniu można wysłać go na staż.

Art. 40 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Niektóre osoby poszukujące pracy (to osoby, które mają pracę i zarejestrowały się w urzędzie pracy) i starsi pracownicy (ukończyli 45 lat) mogą szkolić się praktycznie na takich samych zasadach jak bezrobotni. Z wyjątkiem tego, że nie mają prawa do stypendium szkoleniowego w trakcie sfinansowanego im przez Fundusz Pracy szkolenia. Wynika to z tego, że mają oni dochody z wynagrodzenia za pracę.

Na pomoc w szkoleniach ze strony starosty mogą m.in. liczyć osoby poszukujące pracy, które:

● są w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy,

● są zatrudnione u pracodawcy, wobec którego ogłoszono upadłość lub który jest w stanie likwidacji (z wyłączeniem likwidacji w celu prywatyzacji),

● otrzymują świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym lub górniczy zasiłek socjalny,

● uczestniczą w zajęciach w Centrum Integracji Społecznej lub indywidualnym programie integracji, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej,

● są żołnierzami rezerwy zwolnionymi z zawodowej służby wojskowej,

● pobierają rentę szkoleniową,

● otrzymują od pracodawcy świadczenie szkoleniowe po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego na czas jego udziału w szkoleniach, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy w wysokości co najwyżej 200 proc. minimalnego wynagrodzenia,

● podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako domownik lub małżonek rolnika, jeżeli zamierzają podjąć zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą poza rolnictwem.

Art. 43 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl