Jaką rolę będą odgrywały gminne zespoły interdyscyplinarne

prawnik Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie "Niebieska linia"

@RY1@i02/2010/140/i02.2010.140.092.0005.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Agnieszka Olszewska, prawnik Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie "Niebieska linia"

Nowe przepisy ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw wzbudzały wiele kontrowersji, jednak nie ulega wątpliwości, że wprowadzone zmiany pomogą lepiej chronić ofiary przemocy w rodzinie i interweniować w przypadkach krzywdzenia dzieci.

Już preambuła ustawy została zmieniona w taki sposób, że przemoc w rodzinie została uznana przez ustawodawcę za zjawisko naruszające podstawowe prawa człowieka - w tym przede wszystkim prawo do życia i zdrowia oraz poszanowania godności osobistej. W art. 3 ust. 1 wprowadzono zapis, że pomoc udzielana ofiarom przemocy w rodzinie jest bezpłatna. Ma to szczególne znaczenie przede wszystkim w odniesieniu do badania lekarskiego mającego na celu ustalenie przyczyn i rodzaju uszkodzeń ciała związanych z przemocą w rodzinie. Przed wprowadzeniem zmian w tym zakresie ofiary przemocy w rodzinie często nigdy nie poddawały się obdukcjom, gdyż były to badania płatne. Od 1 sierpnia wprowadzone zostanie specjalne zaświadczenie lekarskie, którego wzór określony będzie przez ministra właściwego do spraw zdrowia.

Szczególnie istotną zmianą jest zobowiązanie wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta do powoływania zespołów interdyscyplinarnych. Ich funkcjonowanie zostało opisane w art. 9a-9c ustawy. Podstawowy skład zespołu interdyscyplinarnego to przedstawiciele jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, policji, oświaty, ochrony zdrowia i organizacji pozarządowych, a także kuratorzy. W pracach zespołu uczestniczyć również będą mogli prokuratorzy. Zespół interdyscyplinarny będzie mógł tworzyć grupy robocze. Zadania zespołu interdyscyplinarnego to w szczególności integrowanie i koordynacja działań podmiotów i osób mających wspomagać rodziny, w których występuje problemem przemocy. Członkowie zespołów interdyscyplinarnych i grup roboczych zostali wyposażeni w prawo przetwarzania danych osobowych osób dotkniętych przemocą w rodzinie i sprawców przemocy, dotyczących stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, oraz innych orzeczeń wydawanych w postępowaniu sądowym bądź administracyjnym. Uzyskanie tych danych nie jest uzależnione od zgody osoby, której one dotyczą. Na członków zespołów interdyscyplinarnych i grup roboczych nałożono obowiązek zachowania w tajemnicy wszelkich uzyskanych w ten sposób informacji pod rygorem odpowiedzialności karnej. Do czasu nowelizacji ustawy oddziaływania wobec ofiar i sprawców przemocy w wielu wypadkach nie były skoordynowane, obecnie będzie to możliwe.

Art. 9d ustawy określa zasady prowadzenia interwencji w środowisku wobec rodziny dotkniętej przemocą na podstawie procedury niebieskiej karty. Podejmowanie tego rodzaju interwencji nie będzie wymagać zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie. Procedura ta obejmować będzie ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez przedstawicieli jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, policji, oświaty i ochrony zdrowia w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie. Wszczęcie procedury następować będzie poprzez wypełnienie formularza niebieskiej karty.

W ustawie dodano także art. 12a - 12d, które regulują procedurę zabezpieczania dobra dziecka w przypadku zagrożenia jego zdrowia bądź życia. W szczególności wprowadzono uprawnienie dla pracowników socjalnych wykonujących czynności służbowe do odebrania dziecka w przypadku zagrożenia jego zdrowia bądź życia. Podkreślić należy, że w żadnym wypadku nie będzie to dowolna decyzja pracownika socjalnego. Przede wszystkim będzie ona mogła być podjęta wspólnie z funkcjonariuszem policji, a także lekarzem, ratownikiem medycznym lub pielęgniarką. Co więcej pracownik socjalny ma obowiązek w pierwszej kolejności umieścić odebrane w ten sposób dziecko u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej (osoba najbliższa w rozumieniu art. 115 par. 11 kodeksu karnego). O podjęciu takiego działania pracownik socjalny ma obowiązek powiadomić sąd opiekuńczy w ciągu 24 godzin, a rodzicom i opiekunom prawnym bądź faktycznym służy zażalenie na odebranie dziecka do sądu opiekuńczego. Sąd ma obowiązek rozpatrzyć zażalenie nie później niż w ciągu 24 godzin.

ks