Czy nowe procedury ułatwią wywóz cennych przedmiotów poza teren kraju

Przepisy dotyczące wywozu zabytkowych przedmiotów za granicę zostały uproszczone i zliberalizowane. Wprowadzają one bowiem kategorię zabytków, które mogą być wywożone z terenu naszego kraju bez żadnego ograniczenia. Konieczność uzyskania pozwolenia na wywóz ma dotyczyć tylko tych zabytków, które spełniają kryteria odpowiedniego wieku, np. 100 lat w przypadku zabytków archeologicznych, lub przekraczają jednocześnie dwa kryteria: wiek i kwotę, np. dzieła malarstwa - 50 lat i wartość wyższą niż 10 tys. euro. Progi te nie są zbyt restrykcyjne. Są one dziesięcio-, a nawet piętnastokrotnie niższe niż te, które określają przepisy unijne.

Zmiana obowiązujących procedur była konieczna, bowiem polskie regulacje dotyczące wywozu zabytków za granicę na stałe były jednymi z najbardziej restrykcyjnych w Europie. Zgodnie z nimi wszystkie przedmioty mające więcej niż 55 lat, a w przypadku zabytków techniki powyżej 25 lat, musiały uzyskać albo pozwolenie na wywóz od generalnego konserwatora zabytków, albo zaświadczenie, że są tylko obiektem o cechach zabytkowych, a nie prawdziwym zabytkiem. Nie dotyczyło to jedynie dzieł żyjących twórców. Za złamanie tych procedur i próbę wywiezienia zabytków bez pozwolenia można byłotrafić do więzienia nawet na pięć lat.

Tak rygorystyczne przepisy sprawiały, że po wejściu Polski do strefy Schengen i otwarciu granic Polacy nagminnie je łamali. W całym 2009 roku wydano jedynie niewiele ponad 20 pozwoleń na jednorazowy wywóz zabytków na stałe. W 2006 roku było to aż 310 pozwoleń. Procedury wywozowe były przestrzegane jedynie na lotniskach i w urzędach pocztowych, gdzie jest większa kontrola transportowanych przedmiotów.

Wraz ze zliberalizowaniem procedur dotyczących wywozu wartościowych i cennych kulturowo przedmiotów nowelizacja ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zaostrzyła kryteria ochrony zabytków znajdujących się w kraju. Ma to na celu poprawę ich ochrony. Z raportu przygotowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika bowiem, że podmioty publiczne nie radzą sobie z utrzymaniem nieruchomości zabytkowych, które stanowią ich własność. Zgodnie z dotychczasowymi przepisami bezwzględnej ochronie podlegały jedynie te obiekty zabytkowe, które są w rejestrze zabytków oraz znajdujące się w ewidencjach konserwatorskich, których ochrona została zapisana w planach zagospodarowania przestrzennego. Nowelizacja zakłada lepszą ochronę także nieruchomości wpisanych w decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej czy kolejowej.

@RY1@i02/2010/110/i02.2010.110.092.003b.001.jpg@RY2@

Arkadiusz Jaraszek, ekspert "DGP"

Arkadiusz Jaraszek

ekspert "DGP"