Jakie sankcje grożą za niedopełnienie obowiązku meldunkowego

Chociaż łamanie obowiązku meldunkowego jest wykroczeniem, to do takich interwencji od 1 stycznia 2010 r. nie może być już wzywana policja. Jednostką powołaną do tego, aby weryfikować liczbę mieszkańców lokalu, jest obecnie tylko straż miejska. Aby ją wezwać, administracja spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej musi się odwołać do konkretnego naruszenia, np. naruszenia obowiązku meldunkowego. W żadnym przypadku prawa do wejścia do lokalu i policzenia jego mieszkańców nie mają jednak pracownicy spółdzielni i wspólnoty.

Z kolei zgodnie z art. 147 par. 1 kodeksu wykroczeń kto nie dopełnia ciążącego na nim obowiązku meldunkowego, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany. Zgłoszenia meldunkowego należy dokonać w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na nowe miejsce pobytu stałego lub miejsce pobytu czasowego. Natomiast zameldowania w zakładzie hotelarskim, w zakładzie udzielającym pomieszczenia w związku z pracą, nauką, leczeniem lub opieką społeczną dokonuje się u kierownika zakładu lub upoważnionej przez niego osoby. Obowiązek meldunkowy obejmuje także wymeldowanie. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.

Art. 147 par. 1 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. 2010 r. nr 46, poz. 275).

Osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi. Musi w tym celu zgłosić się do urzędu gminy właściwego ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu - najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Obowiązkowi temu nie podlegają jedynie żołnierze w czynnej służbie wojskowej wyjeżdżający w celach służbowych.

Wyjazd za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego uzasadniającym wymeldowanie. Nawet zgłoszenie pobytu czasowego poza granicami kraju nie pozwala od razu przyjąć, że dana osoba przeniosła definitywnie centrum swoich spraw życiowych poza mieszkanie położone w kraju.

Art. 15 ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 958/2008.

Zatrzymanie dowodu osobistego może się odbywać tylko w określonych w ustawie przypadkach. Taka sytuacja występuje na przykład, gdy legitymujący nas policjanci podejrzewają podrobienie lub przerobienie dokumentu. W przepisach, na podstawie których działają hotele, nie ma natomiast podstawy prawnej do zatrzymania dowodu tożsamości. Jest to wykroczenie. Osobie, która się tego dopuści, grozi kara ograniczenia wolności do jednego miesiąca albo kara grzywny.

Art. 55 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Wymagana prawem przesłanka zameldowania jest spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w ustawie o ewidencji ludności, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno się łączyć ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby.

Zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu osoby w określonym lokalu. Obowiązek zameldowania powstaje wówczas, gdy dana osoba przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby. Czynność zameldowania ma potwierdzić określony stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1672/2007.

Złożenie zgodnego z prawdą oświadczenia co do liczby osób zamieszkujących w lokalu jest podstawowym obowiązkiem członka spółdzielni czy wspólnoty mieszkaniowej. Ich władze mają możliwość podwyższenia opłat mieszkaniowych dopiero w momencie, kiedy udowodnią, że zgłoszenie było nieprawdziwe. Mogą w tym celu wykorzystać na przykład przepisy ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którymi osoba przebywająca w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Jest to tzw. obowiązek meldunkowy.

Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, które otrzymały sygnały o nieprawidłowej liczbie mieszkańców w danym lokalu, mogą zwrócić się z wnioskiem do urzędu gminy z prośbą o ujawnienie, ile osób jest w nim zameldowanych. Dopiero gdy jest ich więcej, niż wynika to ze zgłoszenia, powinny wysłać pismo z informacją o zmianie opłat mieszkaniowych. Nie może to być więc w pierwszej kolejności wezwanie do zapłaty różnicy w czynszu za wskazany przez spółdzielnię czy wspólnotę okres. Wszystko odbywa się w procedurze właściwej dla zwyczajowych podwyżek. Niezgadzający się z nią mieszkaniec może zakwestionować ją jednak w sądzie. Jako dowód przeciwko nieuczciwym mieszkańcom często są wykorzystywane także zeznania sąsiadów.

Art. 10 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl