Jakie przepisy regulują odpowiedzialność dyscyplinarną nauczycieli

Wobec czytelnika, będącego nauczycielem, wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Czytelnik twierdzi, że nia ma podstaw do prowadzenia takiego postępowania. Jego zdaniem, rozporządzenie określające procedurę dyscyplinarną utraciło moc prawną, a minister edukacji narodowej nie wydał nowego aktu wykonawczego. Jakie przepisy regulują obecnie postępowanie dyscyplinarne?

Nadal jest to rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 22 stycznia 1998 r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego.

Rzeczywiście wokół ważności tego aktu prawnego powstało wiele kontrowersji. Ostatecznie 18 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę (III PZP 1/11, www.sn.pl), w której orzekł, że rozporządzenie to nie utraciło mocy obowiązującej po upływie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 19, poz. 239 z późn. zm.).

Uchwała ta została podjęta na wniosek rzecznika praw obywatelskich z 9 lutego 2011 r. (RPO-656762-III/10/JP/MRP/LN, www.rpo.gov.pl). Rzecznik wskazał w nim, że nowelizacja z 18 lutego 2000 r. wprowadziła zmiany w ustawie z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela, wymieniając je w sposób wyczerpujący w art. 1. Natomiast w art. 16 ustawy nowelizującej przewidziano, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, o której mowa w art. 1, zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Ustawa nowelizująca, z pewnymi wyjątkami określonymi w art. 18, weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 6 kwietnia 2000 r.

Rzecznik we wniosku powołał się na orzecznictwo sądów apelacyjnych, które rozpatrują odwołania od prawomocnych orzeczeń odwoławczych komisji dyscyplinarnych. RPO zgodził się zwłaszcza ze stanowiskiem reprezentowanym przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu, zgodnie z którym odesłanie do ustawy, o której mowa w art. 1, oznaczało odesłanie do ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela, a nie ustawy nowelizującej z 18 lutego 2000 r., która w art. 1 wprowadziła zmiany w ustawie podstawowej.

Zgodnie z tym stanowiskiem rozporządzenie utraciło ważność i postępowania dyscyplinarne toczą się bez podstawy prawnej. W wielu swoich orzeczeniach poznański sąd apelacyjny zwracał uwagę, że komisje dyscyplinarne orzekają bez umocowania prawnego, gdyż rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 22 stycznia 1998 r. utraciło moc z dniem 6 października 2000 r. Na tej podstawie stwierdzał nieważność prowadzonych postępowań dyscyplinarnych (por. postanowienia tego sądu: z 6 lutego 2004 r., III APo 1/03, Lex 518046; z 27 lipca 2006 r., III APa 38/06, Lex 518045; z 24 września 2009 r., III APa 13/09, Lex 518047).

Odmienny pogląd reprezentowało natomiast Ministerstwo Edukacji Narodowej. W komunikacie z 3 sierpnia 2010 r. (www.men.gov.pl) poinformowało, że omawiany akt wykonawczy jest ważny i nie ma obowiązku wydania nowego.

Ministerstwo powołało się przy tym na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 lutego 2002 r. (III APo 15/01, Lex 81879 ), z którego wynikało, że przepis art. 85 Karty nauczyciela nie podlegał zmianom, a zatem przepisy wykonawcze wydane na podstawie tego przepisu w dalszym ciągu zachowują moc prawną. Ministerstwo informowało również, że w programie prac legislacyjnych MEN zaplanowano prace nad nowym rozporządzeniem w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego. Do tej pory jednak rozporządzenie to nie zostało wydane.

Nie ma podstaw do stwierdzania nieważności orzeczeń wydanych na podstawie rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 22 stycznia 1998 r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Par. 1 - 52 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 22 stycznia 1998 r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego (Dz.U. nr 15, poz. 64).