Kiedy radnemu wygaśnie mandat

Nawet jednorazowa sprzedaż napojów alkoholowych, na podstawie zezwolenia, które uzyskał radny w związku z wykonywaną działalnością handlową stanowi naruszenie art. 24f ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej ustawa). Pogląd ten potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 30 sierpnia 2011 r. (II OSK 140/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzeczeniu tym NSA wyjaśnił, że art. 24f ustawy wprowadza zakaz prowadzenia przez radnego działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał on mandat, a także zarządzania taką działalnością. Radny nie może być również przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Konsekwencją naruszenia tego zakazu jest wygaśniecie mandatu (art. 383 par. 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy).

Z powyższego wynika, że radnego pozbawia się mandatu, gdy spełnione zostaną łącznie dwa warunki, tj. prowadzenie działalności gospodarczej oraz wykorzystanie w tym celu mienia komunalnego gminy, w której radny sprawuje mandat (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2005 r., II OSK 341/05, Lex nr 190951). Ustawa o samorządzie gminnym nie definiuje pojęcia działalność gospodarcza. Należy więc skorzystać z definicji zawartej w art. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jest to więc zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Pojęcie "wykorzystanie mienia gminy" należy interpretować szeroko. Odnosi się ono do wszelkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności, bez względu na to, czy wykorzystywanie to ma podstawę prawną, czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe oraz odpłatne bądź też nie (por. wyrok NSA z 5 listopada 2010 r., II OSK 1714/10, Lex 746748). Za mienie w tej sytuacji należy uznać rynek miasta, stanowiący niewątpliwie własność gminy.

Ponadto trzeba wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w kontekście art. 24f ust. 1 ustawy nie jest istotne, czy z prowadzonej działalności rady uzyskuje dochód, czy inne korzyści osobiste (wyrok NSA z 8 sierpnia 2006 r., II OSK 753/06, Lex 275489).

Leszek Jaworski

ekspert prawa administracyjnego

Art. 383 par. 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.).

Art. 24f ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Art. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 późn. zm.).