Czy konsorcjum może być stroną postępowania

Czytelnik jest pracownikiem urzędu miasta. Działające na terenie miasta konsorcjum rozpoczęło budowę bloku mieszkalnego. - Czy opłatą z tytułu wycięcia drzew powinniśmy obciążyć konsorcjum, czy wchodzące w jego skład podmioty - pyta pan Sławomir z województwa dolnośląskiego.

Wiele urzędów ma problemy z ustaleniem, kto jest stroną postępowania administracyjnego w przypadku konsorcjów. W efekcie wiele decyzji jest zaskarżanych do wojewódzkich sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 kwietnia 2011 r. (IV SA/Wa 151/11, prawomocny), porównując konsorcjum ze spółką cywilną, wskazał, że każdy z podmiotów działających jako konsorcjum (wchodzących w skład konsorcjum) posiada podmiotowość prawną. Pogląd swój oparł na postanowieniu Sądu Najwyższego z 11 marca 1998 r. (III CZP 2/98, Prok.i Pr.-wkł. 1998/6/29), który stwierdził, że "spółka prawa cywilnego pozostaje według obowiązującego porządku prawnego spółką osobową, organizacją wspólników związanych wspólnością celu gospodarczego i współwłasnością łączną w odniesieniu do zgromadzonego majątku spółki", a podmiotowość prawna przysługuje w niej tylko wspólnikom.

W efekcie WSA stwierdził, że każda z firm wchodzących w skład konsorcjum powinna być adresatem decyzji określającej obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu wycięcia drzew.

Sąd wyjaśnił też inną wątpliwość powstałą w świetle art. 84 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zgodnie z tym przepisem posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów.

Ponadto sędziowie przypomnieli, że posiadaczem na gruncie prawa cywilnego może być tylko ten, kto jest podmiotem prawa, a więc osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 31 k.c.). Jeżeli więc podmiotami decyzji są spółki tworzące konsorcjum i to one są zobowiązane do ponoszenia opłat za usunięcie drzew lub krzewów.

Warto także zauważyć, że w literaturze oraz w orzecznictwie mianem konsorcjum określa się stosunek prawny powstający na podstawie umowy, w której co najmniej dwie strony (konsorcjanci) zobowiązują się do oznaczonego współdziałania w celu realizacji określonego, jednostkowego przedsięwzięcia gospodarczego. Umowa konsorcjum jest jednak jedną z tzw. umów nienazwanych, samo konsorcjum, podobnie jak spółka cywilna, nie ma osobowości prawnej. Natomiast zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i prawne, a w przypadku państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych także jednostki nieposiadające osobowości prawnej

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 84 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

Wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2011 r., IV SA/Wa 151/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).