Jak wyrobić paszport i załatwić formalności potrzebne w podróży

Paszporty wydaje wojewoda. To jednak, do którego urzędu wojewódzkiego należy się zgłosić, zależy od miejsca stałego pobytu. Gdy osoba ubiegająca się o paszport takiego miejsca nie ma, paszport wyda wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce stałego pobytu. Osobom mieszkającym w Polsce, które nigdy nie miały zameldowania na terytorium kraju, dokumenty paszportowe wydaje wojewoda właściwy według aktualnego miejsca pobytu.

Do wniosku o wydanie paszportu trzeba dołączyć jedną kolorową fotografię, dowód wpłaty (ewentualnie dokument, który uprawnia do zwolnienia z niej lub ulgi). W przypadku ubiegania się o dokument paszportowy każdorazowo po zmianie nazwiska w wyniku zawarcia małżeństwa za granicą należy dodatkowo dołączyć odpis skrócony lub zupełny polskiego aktu małżeństwa. Składając wniosek o wydanie dokumentu paszportowego, należy okazać do wglądu ważny dokument paszportowy, a w przypadku gdy osoba nie ma ważnego dokumentu paszportowego, ważny dowód osobisty, o ile ma obowiązek posiadania tego dokumentu.

W przypadku zmiany lub konieczności sprostowania danych osobowych zamieszczonych w dokumencie paszportowym w związku z zawarciem małżeństwa osoba mająca ważny dokument ma obowiązek niezwłocznie wystąpić o jego wymianę. Musi to zrobić jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji administracyjnej lub prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego zmianę albo sporządzenia aktu małżeństwa stwierdzającego zmianę nazwiska, a w przypadku małżeństwa zawartego przed konsulem lub organem zagranicznym - od dnia doręczenia odpisu aktu małżeństwa.

Art. 18a ustawy z 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. nr 143, poz. 1027 z późn. zm.).

Par. 3 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych (Dz.U. nr 152, poz. 1026).

Tylko osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest zobowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót organowi meldunkowemu. Trzeba w tym celu zgłosić się do urzędu gminy właściwego ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Zgłoszenia wyjazdu należy dokonać najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Obowiązkowi temu nie podlegają jedynie żołnierze w czynnej służbie wojskowej wyjeżdżający w celach służbowych.

Wyjazd za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, które wymaga wymeldowania. Nawet zgłoszenie pobytu czasowego poza granicami kraju nie jest przecież równoznaczne z tym, że dana osoba przeniosła definitywnie centrum swoich spraw życiowych poza mieszkanie położone w kraju.

Art. 15 ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Zasady wjazdu dla obywateli polskich do poszczególnych krajów i na wybrane terytoria mogą się różnić. W części państw wizę trzeba mieć dopiero w przypadku pobytu, który przekracza 30 dni - z możliwością jego przedłużenia (np. Albania, Belize, Ekwador) - albo gdy pobyt przekracza 90 dni (np. Czarnogóra, Tajwan). Wycieczka do wielu krajów wiąże się z koniecznością wyrobienia wizy niezależnie od długości planowanego pobytu (m.in. Rosja, Białoruś, Armenia). Szczegółowych informacji na temat zasad wjazdu i pobytu na terytorium konkretnych państw udzielają ich przedstawicielstwa dyplomatyczne lub urzędy konsularne. Spis adresów akredytowanych na Polskę ambasad i urzędów konsularnych, jak również wyczerpującą listę krajów, w których występuje obowiązek wizowy, można znaleźć na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, a także na stronie http://poradnik.poland.gov.pl/.

Poradnik "Polak za granicą" opracowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP

Zielona karta jest międzynarodowym certyfikatem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, czyli mówiąc wprost - dokumentem potwierdzającym zawarcie ubezpieczenia komunikacyjnego OC, które obowiązuje za granicą. Aktualnie jest ona wymagana na terenie 14 następujących państw: Albanii, Macedonii, Maroka, Mołdawii, Białorusi, Rosji, Czarnogóry, Serbii, Bośni i Hercegowiny, Tunezji, Iranu, Turcji, Izraela i Ukrainy. Posiadanie takiego dokumentu jest ważne z tego powodu, że zwalnia kierowcę z odpowiedzialności cywilnej za szkody materialne wyrządzone osobom trzecim poza granicami Polski. O jego wydanie najlepiej poprosić towarzystwo ubezpieczeniowe, w którym wykupiliśmy polisę. Wiąże się to często z dodatkową opłatą.

Art. 123 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. nr 124, poz. 1152 z późn. zm.).

Standardowa opłata za wydanie paszportu wynosi obecnie 140 zł. Za drugi paszport, którego ważność wynosi dwa lata, trzeba zapłacić 280 zł. Za dokument dla osoby małoletniej, która w dniu złożenia wniosku nie ukończyła 13. roku życia, pobierana jest opłata w wysokości 60 zł. Wydanie paszportu tymczasowego kosztuje 30 zł. Opłatę uiszcza się w kasie właściwego organu paszportowego lub wpłaca na rachunek bankowy tego organu. Więcej muszą zapłacić z kolei ci, którzy z własnej winy utracili lub zniszczyli posiadany paszport. Opłata za wydanie nowego dokumentu przed upływem terminu ważności dotychczas posiadanego paszportu jest podwyższona o 200 proc.

Należy pamiętać o tym, że kilka grup osób ma prawo do 50-proc. ulgi w opłacie za wydanie paszportu. Nie przysługuje ona tak jak przed kilkoma laty tylko uczniom i studentom, kombatantom czy rencistom. Ulgowa opłata paszportowa jest przyznana także wszystkim osobom małoletnim w wieku przedszkolnym, nieobjętym obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki.

Opłata za wydanie paszportu nie jest w ogóle pobierana m.in. od seniorów, którzy mają ukończone 70 lat, osób pobierających zasiłek lub przebywających w ośrodkach pomocy społecznej, jeżeli wyjeżdżają leczyć się za granicą, oraz żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa, z wyjątkiem żołnierzy zawodowych.

Art. 8 - 10a ustawy z 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. nr 143, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 lutego 2010 r. w sprawie opłat za wydanie dokumentu paszportowego oraz ich zwrotu (Dz.U. nr 25, poz. 126).

Odpowiedzialności karnej podlegają wyłącznie osoby, które zbywają własny paszport. Grozi im za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Tej samej karze będzie podlegał złodziej, który będzie posługiwał się cudzym paszportem lub dokument taki kradnie lub go przywłaszczy. Zupełnie inaczej będzie traktowana osoba, która przerobi taki cudzy paszport i będzie próbowała przy jego użyciu przekroczyć granicę. Kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia paszport lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od trzech miesięcy do lat pięciu. W przypadku gdy osoba przekraczająca granicę przedstawi do kontroli granicznej dokument paszportowy, co do którego istnieje uzasadnione podejrzenie, że dokument ten jest sfałszowany, funkcjonariusz Straży Granicznej nie dopuszcza do przekroczenia granicy państwowej i zatrzymuje dokument paszportowy i podejmuje działania zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego. Musi też udokumentować realizację tych czynności. Z kolei komendant placówki Straży Granicznej informuje organ, który wydał dokument, o niedopuszczeniu do przekroczenia granicy państwowej i jego przyczynie.

Par. 13 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych (Dz.U. nr 152, poz. 1026).

W przypadku nieobecności danej osoby pismo urzędowe mogą zawsze odebrać za pokwitowaniem dorosły domownik, sąsiad lub dozorca (jeżeli wyrażą taką wolę). Podczas dłuższych nieobecności w miejscu zamieszkania (powyżej dwóch tygodni) można też udzielić tzw. pełnomocnictwa pocztowego. Robi się to składając pisemne oświadczenie woli w obecności upoważnionego pracownika poczty w placówce pocztowej. Potrzebny jest do tego dokument stwierdzający tożsamość - dowód, paszport, prawo jazdy czy inny dokument ze zdjęciem. Za przyjęcie stałego pełnomocnictwa pocztowego do odbioru wszelkiej korespondencji pobierana jest opłata w wysokości 21 zł. Z kolei za udzielenie okresowego upoważnienia do odbioru pism udzielonego na miesiąc lub jego część trzeba zapłacić poczcie 4,5 zł.

Niepodjęcie pisma po jego dwukrotnym awizowaniu jest równoznaczne z tym, że z upływem 14 dni wyznaczonych na odbiór przesyłki doręczenie uważa się za dokonane, a pismo pozostawia się w aktach. Od momentu fikcyjnego doręczenia pisma płyną dla adresata ważne terminy, np: opłacenia kosztów sądowych, złożenia apelacji, skargi, zapłacenia mandatu, podatku, grzywny za niestawienie się w sądzie.

Art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl