Jak uniknąć kłopotów z celnikami, wyjeżdżając na sylwestra za granicę

w Samolotem można bez cła przywieźć pamiątki za 430 euro, zaś samochodem, te o wartości za 300 euro

w Nie wolno wwozić do Unii rzeczy wykonanych z zagrożonych gatunków

Coraz częściej Polacy decydują się spędzić sylwestra za granicą, najchętniej w kraju o nieco cieplejszym klimacie. Aby nie zepsuć sobie wyjazdu, warto zapoznać się z przepisami celnymi. Dotyczy to zwłaszcza osób, które wyjeżdżają poza Unię Europejską i przy przekraczaniu strefy Schengen czeka je obowiązkowa odprawa celna. Znajomość przepisów pozwoli im uniknąć mandatu skarbowego od celników, zapłaty cła za przywożone pamiątki czy nawet więzienia.

Przy wyjeździe

Wyjeżdżając do kraju trzeciego, czyli takiego, który nie należy do UE, trzeba wziąć ze sobą paszport. To jedyny dokument upoważniający obywatela polskiego do przekroczenia granicy strefy Schengen.

Przy pakowaniu się należy pamiętać o tym, że z Polski nie wolno wywozić bez stosownego zezwolenia zabytków. Są nimi nie tylko dzieła sztuki, ale także fotografie, filmy, książki, które mają więcej niż 50 lat i ich wartość jest wyższa niż 6 tys. zł. Zabytkami są też ponad 150-letnie mapy o wartości wyższej niż 6 tys. zł. Jeżeli celnicy uznają, że w walizce znajdują się zabytki, a podróżny będzie utrzymywał, że wywóz tych rzeczy nie wymaga zezwolenia, będzie musiał to udowodnić, np. okazując zaświadczenie od wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Bez zezwolenia nie można wywozić broni i amunicji, a także narkotyków. Na te ostatnie trzeba mieć zgodę ministra zdrowia.

Jeżeli chcemy wziąć w podróż psa, kota lub fretkę, to zwierzę musi mieć identyfikator (elektroniczny lub w postaci tatuażu). Powinno być też zaszczepione przeciwko wściekliźnie, co trzeba udowodnić celnikom, okazując książeczkę zdrowa lub paszport zwierzęcia.

Jeśli bierzemy ze sobą na sylwestra kosztowne rzeczy, np. laptop, kamerę czy kilka aparatów fotograficznych, warto udokumentować ich wywóz, aby uniknąć problemów przy powrocie. Szczególnie dotyczy to nowego sprzętu, który nie ma jeszcze oznak używania. Warto zabrać ze sobą dowody zakupu potwierdzające, że wywożone przedmioty pochodzą z terytorium Unii Europejskiej. Można również przed wyjazdem udać się do urzędu celnego i złożyć wywozowe zgłoszenie celne. W wypełnieniu dokumentów pomogą celnicy. Podróżny otrzyma od nich potwierdzenie wywozu towarów poza UE, które przy powrocie z wakacji będzie mógł przedstawić na granicy.

W drodze powrotnej

Od tego, co wywozi się z Polski, o wiele ważniejsze jest to, co się do niej przywozi. Każdy towar transportowany do UE spoza jej terenu musi przejść odprawę celną. Jeśli nie chcemy płacić cła, trzeba pamiętać o limitach. Różnią się one w zależności od tego, na jaki środek transportu się zdecydujemy.

Podróżujący samolotem lub statkiem morskim mogą mieć w bagażu rzeczy, których łączna wartość nie przekracza 430 euro. Osoby, które jadą pociągiem, autokarem lub samochodem, obowiązuje limit 300 euro. Trzeba przy tym pamiętać, że kurs, według którego przelicza się wartość bagażu, jest ustalany raz do roku - 1 października - przez Europejski Bank Centralny i publikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Do końca 2012 r. jest to 4,40 zł za euro, a od 1 stycznia 2013 r. będzie 4,10 zł za euro.

Do wartości bagażu nie wlicza się rzeczy osobistych wziętych ze sobą z kraju, produktów leczniczych niezbędnych dla podróżnego, paliwa znajdującego się w standardowym zbiorniku dowolnego pojazdu silnikowego oraz paliwa znajdującego się w przenośnym kanistrze (do 10 litrów), a także przywożonego tytoniu i alkoholu.

Na te ostatnie obowiązują bowiem odrębne limity. Podróżny, który ukończył 17 lat, może przywieźć bez opłat w transporcie lotniczym lub morskim 200 sztuk papierosów, 100 sztuk cygaretek, 50 sztuk cygar lub 250 g tytoniu do palenia. W transporcie lądowym dozwolone jest 40 sztuk papierosów, 20 sztuk cygaretek, 10 sztuk cygar lub 50 g tytoniu do palenia.

Bez względu na rodzaj transportu można wwieźć na teren UE 1 litr alkoholu powyżej 22 proc. (np. wódka, koniak), 2 litry alkoholu o mocy nieprzekraczającej 22 proc. (np. likier, szampan), 4 litry wina niemusującego lub 16 litrów piwa. Jeśli chcemy przywieźć różne alkohole, trzeba pamiętać, że suma wartości procentowych wykorzystywanych z poszczególnych zwolnień nie może przekroczyć 100 proc. W praktyce oznacza to, że jeżeli wykorzystujemy cały limit na wódkę (1 litr), to nie możemy już przywieźć wina ani piwa. Natomiast, jeżeli kupiliśmy 0,5 litra wódki (50 proc. limitu), to przysługują nam jeszcze np. 2 litry wina.

Zakaz przywozu

Podróżnym nie wolno przywozić wielu towarów. Przede wszystkim nie należy kupować za granicą produktów pochodzenia zwierzęcego (np. mięsa, jajek, serów). Osoby przywożące ze sobą takie wyroby zobowiązane są do pozostawienia ich w specjalnych pojemnikach znajdujących się na przejściach granicznych.

Natomiast żywność lub produkty pochodzenia roślinnego można przywieźć jedynie na własny użytek, przy czym obowiązują tu limity. Do Polski może wwieźć do 5 kg świeżych owoców lub warzyw, 50 sztuk ciętych roślin ozdobnych, 1 cięte drzewko choinkowe i 5 sztuk ciętych roślin iglastych.

Bez zgody polskiego ministra zdrowia (trzeba ją uzyskać przed wyjazdem) nie wolno przywozić produktów leczniczych. Jeżeli ktoś stale przyjmuje leki, bez tego zezwolenia może mieć przy sobie tylko do pięciu najmniejszych opakowań farmaceutyków, które nie są sprzedawane w Polsce. Podróżny nie może mieć w bagażu również środków odurzających, psychotropowych lub prekursorów (substancji pochodzenia naturalnego, które mogą być przetworzone w środki odurzające).

Robiąc zakupy za granicą, warto zwrócić uwagę na to, z czego wykonano kupowane przez nas pamiątki. Warto upewnić się, czy nie zostały zrobione z rośliny lub zwierzęcia objętego ochroną na mocy konwencji waszyngtońskiej tzw. CITES. Nie wolno sprowadzać: wypchanych zwierząt i trofeów myśliwskich, wyrobów z kości, rogów, zębów zwierząt (kość słoniowa), naszyjników, pierścionków i innych rzeczy, które zawierają części roślin i zwierząt chronionych. Zabronione jest też przywożenie torebek, butów, portfeli, pasków do spodni wykonanych ze skór węży, krokodyli, waranów oraz lekarstw zawierających sproszkowane fragmenty zwierząt lub roślin.

Przepisy celne przewidują jednak wyjątki. Podróżny może kupić do 125 g kawioru z ryb jesiotrowatych, 3 instrumenty muzyczne wykonane z wysuszonej łodygi kaktusa, 3 muszle skrzydelnika olbrzymiego i 4 muszle przydaczni.

Osoba, która będzie przewoziła bez zezwolenia (można je uzyskać, np. gdy chce się przywieźć produkty przeznaczone do badań lub na wystawę) zagrożone gatunki, może otrzymać karę grzywny lub karę pozbawienia wolności do 5 lat.

Zgłoszenie celne

Jeżeli podróżny nie ma w swoim bagażu towarów, których wartość lub ilość przekracza dozwolone limity, może po prostu na przejściu granicznym przejść zielonym pasem "nic do ocelnia". Jeżeli jednak przewozi rzeczy w ilościach przekraczających limity, powinien dokonać zgłoszenia celnego. Musi to zrobić najpóźniej w chwili przystąpienia organu celnego do kontroli.

Najprościej jest złożyć zgłoszenie w formie ustnej. Jeśli przywóz towarów wiąże się z powstaniem należności celnych, po dokonaniu ustnego zgłoszenia celnego przez podróżnego, funkcjonariusz wystawia dokument potwierdzający dokonanie zgłoszenia celnego. Oblicza w nim należności celne i podatkowe dotyczące przywożonego towaru, które podróżny musi uiścić w ciągu 10 dni. W sytuacji gdy organy celne mają wątpliwości, czy zgłoszone dane są prawidłowe lub kompletne, mogą zażądać przedstawienia zgłoszenia na piśmie.

Jeżeli podróżny nie zgłosi towarów celnikom, popełni wykroczenie skarbowe, za które może być ukarany mandatem. Obecnie taki mandat wynosi od 150 zł do nawet 30 tys. zł. Celnicy zatrzymają też towary. Jeśli podróżny będzie próbował przemycić dużą ilość wyrobów, wówczas popełni przestępstwo skarbowe zagrożone karą pozbawienia wolności (od 5 dni do 5 lat) i karą grzywny (od 500 zł do 14,4 mln zł).

PRZYKŁAD

1 Czy można przywieźć dowolną ilość wyrobów akcyzowych z innych krajów UE

Podróżni nie muszą płacić podatku akcyzowego, jeżeli przewożą z jednego kraju UE do drugiego kraju UE wyroby akcyzowe przeznaczone na osobisty użytek, a nie w celach handlowych. Przy ustalaniu przeznaczenia przewożonych towarów celnicy biorą pod uwagę: ilość wyrobów akcyzowych, ich rodzaj oraz sposób transportu. Przyjmuje się, że osoby fizyczne mogą mieć przy sobie: 800 papierosów, 400 cygaretek, 200 cygar, 1 kg tytoniu do palenia. Limity obowiązują też dla wyrobów alkoholów. Swobodnie między krajami UE można transportować do: 10 litrów alkoholu etylowego, 90 litrów wina, 110 litrów piwa lub 20 litrów produktów pośrednich.

2 Czy w sklepie bezcłowym zawsze kupimy towary bez podatków

Sklepy bezcłowe na lotniskach znajdują się w wolnym obszarze celnym. Mogą być tam sprzedawane wyroby akcyzowe, na które nie naniesiono banderoli i za które nie zapłacono akcyzy i VAT. Z tego powodu produkty sprzedawane w wolnych obszarach celnych są dużo tańsze. Jednak zgodnie z przepisami nieopodatkowane towary mogą być sprzedawane tylko podróżnym, którzy opuszczają UE. Podstawą dla tego zwolnienia jest fakt, że konsumpcja alkoholu nabytego tuż przed lotem nastąpi dopiero po wylądowaniu, czyli bardzo często poza Polską.

Podróżny nie zawsze będzie mógł zgłosić towary ustnie

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.18300140a.803.jpg@RY2@

Marek Szymański, specjalista w sprawach celnych

Ustne zgłoszenie towarów do odprawy celnej może być dokonane wyłącznie w odniesieniu do towarów wymienionych w rozporządzeniu ministra finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne. Zgodnie z tym rozporządzaniem zgłoszenie celne w formie ustnej może być złożone tylko wtedy, gdy podatnik przywozi towary w celach niehandlowych, tzn. ma zamiar zużyć je na potrzeby własne lub swojej rodziny. W ten sposób mogą być deklarowane również towary, które podlegają zwolnieniu z należności celnych przywozowych, np. towary powracające (zabrane przez podróżnego z Polski i przywiezione z powrotem) lub próbki do celów promocyjnych. Organy celne mogą ewentualnie zezwolić na dokonanie ustnego zgłoszenia w innych przypadkach, jeśli uznają, że zgłaszana przesyłka ma niewielkie znaczenie. Podróżny będzie natomiast musiał złożyć pisemne zgłoszenie na deklaracji SAD wówczas, gdy będzie przywoził towary, których importować nie wolno albo takie, które podlegają ograniczeniom lub jakimkolwiek innym szczególnym formalnościom. Dodatkowo przepisy przewidują dwa przypadki, w których organ celny może żądać złożenia zgłoszenia celnego w formie pisemnej. Pierwszy przypadek to sytuacja, gdy organ celny ma wątpliwości, czy zadeklarowane w zgłoszeniu ustnym dane są prawidłowe lub kompletne. Drugi - gdy osoba, która dokonuje zgłoszenia do odprawy celnej, działa na rzecz innej osoby w charakterze agenta celnego.

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 61-77 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r. z późn. zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz.U. nr 94, poz. 902 z późn. zm.).