KRUS będzie ścigał rolników przez pięć lat

Reforma powszechnego systemu emerytalnego wymusiła zarówno na ZUS jak i KRUS skomputeryzowanie poboru i kontroli opłacania składek. Już nie w papierowych archiwach, ale na specjalnie zabezpieczonych serwerach są zapisywane informacje o terminach oraz wysokości odprowadzonych należności. Taki system przechowywania danych na bieżąco umożliwia kontrolę ich odprowadzania. Dzięki temu stało się możliwe ograniczanie o połowę terminu zarówno egzekucji należności jak też zasadności ich opłacania.

Przedawnienie składek

Zgodnie z nowelizacją ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291, z późn. zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Weszła ona w życie 1 stycznia 2012 r. Problem jednak polega na tym, że zasada ta nie ma zastosowania w każdej sytuacji. Nie ulegają bowiem przedawnieniu należności z tytułu składek już zabezpieczonych hipoteką. Jednak po upływie terminu przedawnienia, czyli po upływie pięciu lat, mogą one być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Dodatkowo sprawę komplikuje fakt, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a jeżeli już do tego dojdzie to ulega zawieszeniu od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty lub odroczeniu płatności. Termin ten jest liczony od dnia wskazanego w decyzji do wpłaty ostatniej raty zaległości. Dodatkowo rolnik znajdujący się w takiej sytuacji musi pamiętać o tym, że jeżeli w ustalonym terminie nie zapłacił którejkolwiek z rat, to nie można w jego przypadku mówić o rozpoczęciu terminu a już rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty do daty jej wygaśnięcia. Równocześnie wspomniany pięcioletni termin zostanie zawieszony od dnia rozpoczęcia pierwszej czynności zmierzającej do odzyskania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowym problemem jest także fakt, że bieg tego terminu przerywa dopiero ogłoszenie upadłości co w przypadku rolników oznacza utratę warsztatu pracy. Termin przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po uprawomocnieniu się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W praktyce więc trudno jest uniknąć zapłacenia zaległości.

Nadpłata do KRUS

Zdarza się, że rolnicy przez pomyłkę dwukrotnie zapłacą składki na ubezpieczenie społeczne. Tak nadpłacone składki można odzyskać z KRUS pod warunkiem, że od dnia ich opłacenia nie upłynęło pięć lat. Po tym terminie należności te nie podlegają zwrotowi. Podobnie jest w przypadku nienależnie opłaconych składek. Jednak rolnik tych pieniędzy nie dostaje do ręki. Dzieje się tak, bo podlegają one z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie braku długu - na poczet przyszłych należności. Jedynym sposobem na odzyskanie niepotrzebnie zapłaconych składek jest złożenie wniosku w tej sprawie. Rolnik sam nie musi sprawdzać co kwartał, czy nadpłacił składki czy też zalega z płatnościami. Do obowiązków Kasy należy zawiadomienie płatnika o kwocie nadpłaconych lub nienależnie opłaconych składek. Zainteresowany ma 7 dni licząc od dnia otrzymania zawiadomienia na złożenie wniosku o zwrot nadpłaconych lub nienależnie opłaconych składek.

Zadłużony poza KRUS

Rolnicy pozbawieni możliwości obowiązkowego ubezpieczenia w KRUS mogą zrobić to na własną rękę. W tym celu dobrowolnie zgłaszają się do ubezpieczenia w Kasie. Z takiej możliwości mogą skorzystać osoby nie spełniające warunków do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu, dla których działalność rolnicza stanowi stałe i jedyne źródło utrzymania. W praktyce są to osoby prowadzące gospodarstwa rolne mające poniżej hektara przeliczeniowego. Z dobrowolnego ubezpieczenia korzystają zarówno małżonek, domownik a także osoby, która będąc rolnikami przeznaczyły grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa do zalesienia nie mając ustalonego prawa do emerytury lub renty. Osoby takie zyskują ochronę z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, emerytalno-rentowego.

Ważne jest, że ubezpieczenie na wniosek ustaje od pierwszego dnia, za który składka nie została opłacona. Nieuregulowanie jej w terminie jest traktowane jako odstąpienie od dobrowolnego ubezpieczenia, chyba że przed upływem terminu płatności należności rolnik złożył podanie o jego odroczenie albo udowodni, że nieopłacenie składki w ustawowym terminie było wynikiem zaistnienia trudnych do przewidzenia i niezawinionych przez niego okoliczności (np. choroba). W tym więc przypadku nie ma pięcioletniego okresu egzekucji składek, lecz jest wyłączenie z ich opłacania.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Art. 2 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 237, poz. 1412).