Istotny jest cel wprowadzenia zakazu

Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego z tego powodu, iż naruszył zakaz łączenia go z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, wymaga ustalenia i rozważenia okoliczności dotyczących naruszenia tego zakazu z uwagi na cel jego wprowadzenia. Jest nim ograniczenie korupcji i wykorzystywania stanowisk publicznych dla własnych (prywatnych) celów.

Radny w ramach swojej działalności gospodarczej prowadzi w budynku harcówki (udostępnionym przez miejski dom kultury) warsztaty, próby zespołów i inne zajęcia muzyczne. Za świadczone usługi przedsiębiorstwo wystawia faktury regulowane przez dyrektora MDK. Wojewoda kujawsko-pomorski wystąpił do rady miejskiej z wnioskiem o formalne zbadanie sprawy i zawiadomienie organu nadzoru o zajętym przez nią stanowisku w przewidzianej prawem formie.

Rada w oświadczeniu uznała, że nie widzi podstaw do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Dlatego wojewoda zawiadomił ministra administracji i cyfryzacji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego i wydał stosowny akt.

Zarządzenie zastępcze radny W.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. WSA oddalił skargę. Radny od tego wyroku złożył skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, dlatego uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji i zarządzenie zastępcze wojewody.

Dla oceny w sprawie istotny jest przedmiot stosunku prawnego łączącego radnego W.K. z miejskim domem kultury, który dotyczył przeprowadzenia określonego rodzaju zajęć muzycznych, zgodnych z zakresem działalności danej instytucji kultury. Zajęcia te odbywały się w budynku harcówki, z którego MDK korzysta na podstawie bezterminowej umowy użyczenia zawartej z gminą, która jest właścicielem tej nieruchomości. Nie można w pełni zgodzić się z poglądem sądu I instancji, że gmina poprzez zawarcie umowy użyczenia nie utraciła możliwości swobodnego dysponowania swym mieniem. Zdaniem NSA zawarcie tego kontraktu powoduje, że użyczający (w tym przypadku gmina) w czasie jego trwania pozbawia się użytku danej rzeczy. Dopiero w razie gdy biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową lub powierza rzecz innej osobie, nie będąc do tego upoważnionym przez umowę, użyczający może żądać jej zwrotu. Zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka, o jakiej mowa w art. 24f ust.1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 594 z późn. zm.; dalej: u.s.g.), tj. prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Radny W.K. nie uzyskał żadnego tytułu prawnego do nieruchomości ani bezpośrednio od gminy, ani pośrednio od gminnych instytucji kultury. Nieruchomości te nie były miejscem, w którym była przez niego prowadzona działalność gospodarcza.

z 1 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2255/13

Podsumowanie

Konsekwencją naruszenia zakazu określonego w art. 24f u.s.g. jest wygaszenie mandatu radnego (obecnej kadencji) w trybie art.190 ustawy z 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

Wyrok opracował Leszek Jaworski