Prawo stoi na straży bezpiecznej eksploatacji

Jakie obowiązki dotyczące zagospodarowania gazu powstającego w składowiskach odpadów wynikają z obowiązujących przepisów?

Wymagania określone są w ustawie z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21) oraz wydanym do niej rozporządzeniu ministra środowiska z 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (Dz.U. poz. 523). Obowiązki związane z prowadzeniem składowiska odpadów należą do zarządzającego składowiskiem, a nie do samorządu. W praktyce zarządcami są bardzo często lokalne spółki komunalne.

Zgodnie z przywołanymi przepisami, jeżeli na składowisku przewiduje się składowanie odpadów ulegających biodegradacji, obiekt taki wyposaża się w instalację do odprowadzania gazu składowiskowego. Gaz powinien zostać oczyszczony i wykorzystany do celów energetycznych, a jeżeli jest to niemożliwe - spalony w pochodni. Powyższy obowiązek jest wymogiem unijnym, wynikającym z dyrektywy 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów.

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej trwał proces dostosowywania obiektów - składowisk odpadów do wymagań wynikających z przepisów unijnych, w tym wyposażania składowisk, na których umieszcza się odpady ulegające biodegradacji, w instalacje do odprowadzania gazu składowiskowego. Obecnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, składowisko odpadów przyjmujące do unieszkodliwienia biodegradowalne resztki nie może funkcjonować bez instalacji do odprowadzania gazu składowiskowego.

Wiadomo jednak, że dotychczas na większości składowisk odpadów wciąż przetrzymywane są odpady ulegające biodegradacji. Jakie są terminy wdrożenia przez podmioty zarządzające nimi postanowień dotyczących odgazowania wysypisk, które wynikają z nowej ustawy o odpadach i z rozporządzenia do niej?

Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach nie wprowadziła zmian w tym zakresie. Konieczność dostosowania się każdego składowiska odpadów do wymagań technicznych dotyczących odgazowania obowiązywała już wcześniej, gdy funkcjonowała stara ustawa o odpadach.

W jakich sytuacjach nie ma możliwości pozyskania, oczyszczenia i wykorzystania gazu z wysypiska, co usprawiedliwiałoby spalanie gazu w pochodni?

Wtedy, gdy na składowisku powstaje zbyt mała ilość gazu, a to uzależnione jest ściśle od ilości składowanych tam odpadów biodegradowalnych, a także od czasu ich składowania (tzn. zaawansowania procesu unieszkodliwiania).

Najpopularniejszymi dotychczas formami instalacji do odgazowania są odwierty w wysypiskach, przez które gaz ulatnia się w sposób wolny do atmosfery, co zapobiega powstawaniu groźnych samozapłonów, ale za to potęguje efekt cieplarniany. Niekiedy, stosunkowo rzadko, u wylotu odwiertów do odgazowania składowisk uruchamiane są pochodnie spalające ten gaz. Jakie są zachęty i zobowiązania, które skłonią podmioty zarządzające wysypiskami do zastosowania bardziej zaawansowanych technik, umożliwiających produkcję biogazu i wykorzystanie go do celów energetycznych?

Jest to uzależnione od ilości gazu powstającego w danym składowisku. Jeżeli istnieje możliwość produkcji takiej ilości gazu, która dawałaby ekonomiczne uzasadnienie w praktyce zastosowania urządzeń technicznych do oczyszczania i energetycznego wykorzystania tego gazu, np. przez montaż generatorów energii elektrycznej bądź ciepła, to podmioty zarządzające składowiskami nie mają przeciwwskazań do wdrożenia tego rodzaju procesów technologicznych. W takich sytuacjach przepisy nie ograniczają podmiotów zarządzających składowiskami i nie krępują ich inicjatywy. Pewne jest to, że przepisy zobowiązują je do podjęcia działań minimalnych, czyli co najmniej do odprowadzenia gazu i w ostateczności spalania go w pochodni. W ten sposób prawo stoi na straży przestrzegania bezpieczeństwa eksploatacji składowiska, gdyż kontrolowane odprowadzanie powstającego gazu eliminuje ewentualną niepożądaną migrację tego gazu poza obiekt, co powoduje wymierne szkody środowiskowe.

@RY1@i02/2013/206/i02.2013.206.088000800.803.jpg@RY2@

Fot. Marek Matusiak

Małgorzata Szymborska zastępca dyrektora departamentu gospodarki odpadami w Ministerstwie Środowiska

Rozmawiał Krzysztof Polak