Sąd nie pochyli się nad kolokwium cząstkowym na aplikacji radcowskiej

Czynności ustalenia wyników kolokwium cząstkowego na aplikacji przez dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych nie można uznać za czynność, która podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę aplikanta radcowskiego na czynności dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych dotyczące ustalenia wyniku kolokwium cząstkowego.

Sąd wrócił uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, że - w jego przekonaniu - czynności objętej skargą nie można zakwalifikować jako żadnej z wymienionych w art. 3 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawnych form działania administracji publicznej, w szczególności zaś - jako innego aktu lub czynności, o którym mowa w pkt 4 p.p.s.a. Ma ona bowiem charakter wewnętrzny (została podjęta w ramach stosunku łączącego aplikanta radcowskiego z samorządem radcowskim), a jednocześnie nie dokonano jej na podstawie aktu prawa powszechnie obowiązującego.

Po drugie, sąd podniósł, że czynność nie należy do kategorii spraw kontrolowanych przez sąd administracyjny na podstawie ustawy o radcach prawnych (Dz.U. z 1982 r. nr 19, poz. 145 z późn. zm.) w związku z unormowaniem art. 3 par. 3 p.p.s.a. Ta bowiem przewiduje zamknięty katalog rozstrzygnięć organów samorządu radcowskiego podlegających kontroli sądowoadministracyjnej.

W skardze kasacyjnej aplikant argumentował m.in., że źródłami naruszeń było wadliwe przeprowadzenie przez organy samorządu zawodowego kolokwium cząstkowego, jak również poprzedzającego go szkolenia.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA wyjaśnił, że zakres właściwości sądów administracyjnych jest określony poprzez wskazanie prawnych form działania administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym w art. 3 par. 2 p.p.s.a. wyznaczającym katalog rodzajów spraw, w których skargi podlegają kognicji sądów administracyjnych oraz dodatkowo poprzez odesłanie do ustaw szczególnych (art. 3 par. 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że tylko skargi w sprawach objętych wymienionymi przepisami mogą być przedmiotem sądowej kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Sąd wskazał, że uprawnienia lub obowiązki, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a., mogą wynikać jedynie z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Czynności ustalenia wyników kolokwium cząstkowego nie można uznać za czynność, która podlega kontroli sądowoadministracyjnej.

Czynność ta nie dotyczy bowiem uprawnienia lub obowiązku, które wynikają wprost z przepisu i nie istnieje bezpośredni związek między sferą uprawnień i obowiązków skarżącej a zakwestionowaną czynnością.

Wprawdzie stosownie do regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej uzyskanie oceny niedostatecznej powoduje konieczność powtarzania roku szkoleniowego, niemniej powtarzanie roku wyłącznie z tego powodu nie obejmuje obowiązku uczestniczenia w zajęciach oraz przystąpienia do kolokwiów z przedmiotów, z których aplikant uzyskał oceny pozytywne. Jednocześnie niezaliczenie kolokwium cząstkowego nie może stanowić samoistnej podstawy do skreślenia aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich.

Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, niezdane przez aplikanta kolokwium nie może być jedyną przesłanką skreślenia go z listy aplikantów.

z 7 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 368/13

DGP przypomina

Ważne wyroki

● Nie może być mowy o związaniu organu samorządu negatywnym wynikiem kolokwium w ten sposób, że wynik ten automatycznie powoduje skutek w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich (wyrok NSA z 27 września 2011 r., sygn. akt II GSK 938/10).

● Wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 7 listopada 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1572/12 oraz z 29 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2112/11.

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Właściwość sądu administracyjnego

@RY1@i02/2013/123/i02.2013.123.02300060f.803.jpg@RY2@

dr Kazimierz Bandarzewski, sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Istota sporu dotyczy wykładni art. 3 ust. 3 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie czy czynność (lub akt) dotycząca uprawnienia musi bezpośrednio odnosić się do uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów, a więc niejako wprost skutkować przyznaniem uprawnienia/obowiązku, czy też wystarczające jest stwierdzenie istnienia luźniejszego, jedynie pośredniego związku, w ramach którego sama czynność nie musi prowadzić do nabycia uprawnienia, a wystarczające jest, aby stanowiła ona tylko jedną z przesłanek prowadzących w przyszłości do nabycia prawa. Przyjęcie drugiego z tych poglądów spowodowałoby daleko idące rozszerzenie właściwości sądów administracyjnych i wówczas praktycznie wszystkie czynności podmiotów wykonujących administrację publiczną podlegałyby zaskarżeniu - zanegowałoby zasadność katalogu wymienionego w art. 3 par. 2 i 3 p.p.s.a.

W związku z tym uznano za trafniejszy pierwszy z zaprezentowanych stanowisk, opowiadając się za ścieśniającym rozumieniem pojęcia "dotyczący" i taki kierunek wykładni sądowej jest przeważający. W związku z przedmiotem tej sprawy można wskazać, że czynność polegająca na ocenie egzaminu wówczas może być zaskarżona do sądu administracyjnego, jeżeli wynik egzaminu (uzyskanie określonej oceny) skutkuje nabyciem uprawnienia (obowiązku), w przypadku zaś, gdy taki wynik nie prowadzi do uzyskania uprawnienia - sądowa droga kwestionowania oceny jest wyłączona.