Zasady ustalania wysokości opłat muszą być w ustawie

Upoważnienie ustawowe nie może pozostawiać szefowi resortu swobody w określaniu wysokości danin publicznych - orzekł wczoraj Trybunał Konstytucyjny.

Wniosek w sprawie uznania, że zasady ustalania opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego są niezgodne z ustawą zasadniczą, złożyła rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz.

Skierowała sprawę do zbadania przez sędziów konstytucyjnych w związku ze skargami wpływającymi do jej biura na dowolność w ustalaniu tych ciężarów.

Ogólne upoważnienie

Udostępnianie np. zbiorów map, operatów, rejestrów, zdjęć lotniczych i satelitarnych, baz oraz banków danych z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego jest odpłatne. I tu zaczyna się problem. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 5 pkt l lit. b ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 1989 r. nr 30, poz. 163 z późn. zm.) minister właściwy do spraw administracji publicznej określa w rozporządzeniu wysokość tych opłat, uwzględniając potrzeby różnych podmiotów oraz konieczność zapewnienia środków na aktualizację zasobu.

Wykonując ten przepis, minister infrastruktury wydał w 2004 r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji (Dz.U. nr 37, poz. 33). Jednak arbitralność ustalania cen na podstawie tego rozporządzenia stała się źródłem wielu skarg do RPO. Analizując je, rzecznik doszła do wniosku, że wątpliwości konstytucyjne budzi sama konstrukcja upoważnienia ustawowego.

Wskazała, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne są należnościami publicznoprawnymi. W związku z tym nie mogą być traktowane jako ustalane swobodnie wynagrodzenie za usługę.

Upoważnienie ustawowe powinno zatem określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania w akcie wykonawczym, ale także wytyczne dotyczące jego treści. Upoważnienie zawarte w kwestionowanym przepisie nie spełnia zaś ostatniego warunku, przez co jest wadliwe.

Danina publiczna

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b prawa geodezyjnego i kartograficznego jest niezgodny z konstytucją. Przepis straci moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zdaniem sędziów konstytucyjnych o niezgodności przepisu z ustawą zasadniczą przesądziła ogólnikowość zakwestionowanej regulacji. Doprowadziła ona do sytuacji, w której daniny publiczne zostały de facto w pełni uregulowane w akcie niższego rzędu. Sformułowany w przepisie nakaz uwzględnienia przez ministra "potrzeb różnych podmiotów" nie stanowił zaś precyzyjnego kryterium określenia wysokości opłaty oraz metody jej obliczania lub waloryzacji. Nakazując organowi wydającemu rozporządzenie uwzględnić "konieczność zapewnienia środków na aktualizację i utrzymywanie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego", prawodawca wskazywał jedynie cel opłat. Z celu tego nie sposób jednak było wyprowadzić wytycznych odnośnie wysokości i metody obliczania opłat. Organowi władzy wykonawczej pozostawiono więc w tym zakresie - bezprawnie - pełną swobodę regulacyjną.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2013 r., sygn. akt K 30/12. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia