Przegląd orzecznictwa WSA i NSA

O opłatach za parkowanie decyduje rada

Zerową stawkę opłat za parkowanie może wprowadzić jedynie rada gminy, ustalając strefę płatnego parkowania. Organ stanowiący nie może tych kompetencji przekazać organowi wykonawczemu.

Rada Miejska Wodzisławia Śląskiego, działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b i art. 13f ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260) oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), podjęła uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania. Zawarła w niej m.in. upoważnienia dla prezydenta miasta Wodzisławia Śląskiego do zaniechania poboru opłat za parkowanie w określone dni.

Skargę na powyższą uchwałę wniósł wojewoda śląski. Domagał się stwierdzenia jej nieważności jako niezgodnej z art. 13b ust. 4 i 6 ustawy o drogach publicznych. Jego zdaniem uchwała podjęta na podstawie art. 13b oraz art. 13f ustawy o drogach publicznych jest aktem normatywnym powszechnie obowiązującym na danym terenie. Organem uprawnionym do wydawania aktów prawa miejscowego jest rada gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest uzasadniona. W zakwestionowanym przez organ nadzoru załączniku do zaskarżonej uchwały Rada Miejska Wodzisławia Śląskiego dopuściła możliwość zaniechania poboru opłat w określone dni na podstawie decyzji prezydenta Wodzisławia Śląskiego, podanej do publicznej wiadomości z co najmniej trzydniowym wyprzedzeniem. Tymczasem z mocy art. 13b ust. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych zerową stawkę opłat dla niektórych użytkowników drogi władna jest wprowadzić wyłącznie rada gminy, ustalając strefę płatnego parkowania. Organ ten nie może tych kompetencji przenieść na organ wykonawczy ani też odesłać do swego rodzaju przepisów porządkowych, do czego nawiązuje zakwestionowany zapis uchwały. Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że doszło do przekroczenia delegacji ustawowej zawartej w art. 13b ust. 4 ustawy o drogach publicznych. Sędziowie podkreślili, że akty prawa miejscowego mogą być stanowione wyłącznie w takim zakresie, w jakim wynikają z upoważnienia ustawowego.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1252/12

Podsumowanie

Zgodnie z art. 13b ust. 4 ustawy o drogach publicznych rada gminy (rada miasta), ustalając strefę płatnego parkowania:

1) określa wysokość stawek opłaty za parkowanie, ale opłata za pierwszą godzinę parkowania pojazdu samochodowego nie może przekraczać 3 zł,

2) może wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników drogi,

3) określa sposób pobierania opłaty za parkowanie.

Kuratorowi należy się wynagrodzenie

Organ ma obowiązek wypłacić wynagrodzenie za sprawowanie kurateli, w przypadku gdy sąd powszechny orzekł, że jest ono pokrywane ze środków publicznych.

W.N. wystąpiła do gminnego ośrodka pomocy społecznej (GOPS) z żądaniem wypłacenia jej wynagrodzenia za sprawowanie opieki nad ubezwłasnowolnionymi częściowo Z. i K.K. Do podania dołączyła trzy prawomocne postanowienia sądu rejonowego przyznające jej wynagrodzenie z tego tytułu, płatne ze środków publicznych. Kierownik GOPS poinformował kobietę, że przepisy ustawy o pomocy społecznej przewidują wypłatę ze środków publicznych wynagrodzenia przyznanego przez sąd opiekunowi. Natomiast nie przewidziano w nich wypłaty wynagrodzenia kuratorowi. Wnioskodawczyni zażądała ponownego rozpatrzenia podania. Kierownik GOPS podtrzymał swoje stanowisko. Kobieta złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W ocenie WSA skarga W.N. zasługuje na uwzględnienie, organ dokonał bowiem nieprawidłowej wykładni przepisów.

Sędziowie wskazali, że podstawą do rozstrzygania o prawie kuratora do wynagrodzenia są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 179 par. 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.; dalej: k.r.o.) organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony. Jeśli ta osoba nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Nadto z treści art. 178 par. 2 k.r.o. wynika, że w zakresie nieuregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece. Stosownie do treści art. 162 par. 3 k.r.o. wynagrodzenie za sprawowanie opieki pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona. Jeśli ta osoba nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

W regulacji dotyczącej przyznawania wynagrodzenia dla kuratora zabrakło unormowania, które wprost odnosiłoby się do sytuacji, kiedy kurator został ustanowiony z urzędu. Zdaniem sędziów brak normy prawnej w tym zakresie nie może jednak powodować negatywnych konsekwencji dla osób, które sprawują kuratelę. Wynagrodzenie za sprawowanie opieki, a także kurateli przyznaje sąd powszechny. Do kurateli stosuje się odpowiednio przepisy o opiece. Oznacza to, że sąd powszechny ustala wysokość oraz wskazuje podmiot zobowiązany do pokrycia wynagrodzenia. W przypadku wskazania, że wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych, rola organu administracji publicznej sprowadza się do wypłaty wynagrodzenia.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 902/12

Podsumowanie

Zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. h ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 182) świadczeniem z pomocy społecznej jest wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd.

Zmiana numerów to nie sprostowanie

Wprowadzenie innych numerów działek od tej strony, od której powinna zostać cofnięta ostatnia kondygnacja nadziemna budynku mieszkalnego, nie może zostać sprostowane jako omyłka pisarska.

Prezydent miasta P. decyzją ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemną halą garażową z możliwością wprowadzenia usług do 30 proc. na działce w mieście P. Następnie przeniósł powyższą decyzję z 6 sierpnia 2009 r. na rzecz Grupy R. Sp. k. Po czym, działając na podstawie art. 113 par.1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267) sprostował oczywistą omyłkę pisarską w decyzji w ten sposób, że zmienił numery działek, od strony których powinna zostać cofnięta ostatnia kondygnacja naziemna budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli M.R. oraz R.T. Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. M.R. oraz R.T. wystąpili ze skargami do WSA w Poznaniu.

WSA uwzględnił skargi. Jego zdaniem organy obu instancji niezasadnie uznały, że omyłka pisarska dotycząca oznaczenia działek, od strony których powinna zostać cofnięta ostatnia kondygnacja nadziemna budynku mieszkalnego, ma charakter oczywistej omyłki. Sąd wskazał, że istota oczywistej omyłki pisarskiej polega na tym, że w decyzji wyrażono coś przez przeoczenie. W związku z tym nie można sprostować na podstawie art. 113 par. 1 k.p.a. omyłek istotnych, wpływających w znaczny sposób na sytuację prawną. Takie uchybienia powinny być usuwane albo przez wydanie postanowienia wyjaśniającego wątpliwości co do treści decyzji, albo w trybie odwoławczym. Według sędziów dokonana przez organ zmiana numeracji działek, od których powinna zostać cofnięta ostatnia kondygnacja budynku, miała charakter merytoryczny. Wycofanie kondygnacji o 5 m od tylnej granicy działki miało na celu ochronę interesu skarżących przez znaczące oddzielenie zabudowy jednorodzinnej od zabudowy mieszkalnej wielorodzinnej. Wprowadzone przez prezydenta miasta zmiany mogą oznaczać prowadzenie robót budowlanych w innym miejscu. Sąd zwrócił też uwagę, że w związku z nowym zapisem decyzji może powstać wątpliwość interpretacyjna dotycząca odległości, w jakiej nowy budynek powinien znajdować się od zabudowy jednorodzinnej. Działanie organu może także prowadzić do zmiany kształtu przyszłego budynku mieszkalnego, co wiąże się z merytoryczną zawartością decyzji o warunkach zabudowy.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1125/12

Podsumowanie

Zgodnie z art. 113 kodeksu postępowania administracyjnego:

● organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach (par. 1),

● organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji (par. 2),

● na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie (par. 3).

Wniosków nie wolno pomijać

Jeśli istnieją wątpliwości co do treści żądania strony, organ nie powinien pominąć wniosku, który jest podstawą do ustalenia rzeczywistej woli wnioskodawcy.

Do starosty 29 grudnia 2005 r. wpłynął wniosek I. i S.B. o uregulowanie stanu prawnego działek nr 54, 55/3 i 50/1 położonych w miejscowości K. Organ potraktował podanie jako wniosek o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 z późn. zm.) i zażądał dołączenia ostatecznej decyzji wojewody potwierdzającej przejście gruntu na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Strony 21 stycznia 2011 r. złożyły kolejne pismo z datą 17 stycznia 2011 r. z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania za działki 54/4 i 55/5. Zajęcie działek pod drogę powiatową potwierdził wojewoda. Kolejną decyzją starosta przyznał byłym właścicielom odszkodowanie. Organ nadzoru stwierdził jednak jej nieważność m.in. z uwagi na to, że wniosek z 28 grudnia 2005 r. nie dotyczył wypłaty odszkodowania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy starosta umorzył postępowanie. Uznał, że właściwy wniosek został złożony dopiero 17 stycznia 2011 r., a więc po 31 grudnia 2005 r. Oznacza to, że roszczenie o wypłatę odszkodowania wygasło. Powyższe stanowisko podtrzymał wojewoda. I.B. złożyła skargę do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga jest zasadna.

Sędziowie wskazali, że odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, które 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, jest wypłacane na wniosek złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jednak wojewoda niezasadnie przyjął że wniosek został złożony dopiero 17 stycznia 2011 r.

Organ nie powinien pominąć wcześniejszego pisma stron z 28 grudnia 2005 r., w którym wniesiono o uregulowanie stanu prawnego działek. Jeśli treść podania budzi wątpliwości, należy wezwać skarżących do sprecyzowania żądania, korzystając z trybu przewidzianego w art. 64 par. 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071). Organ nie powinien samodzielnie kwalifikować podań. Takim działaniem może bowiem doprowadzić do ustalenia przedmiotu postępowania wbrew intencji wnoszącego podanie. Jeśli występują wątpliwości co do treści żądania, to do obowiązków organu należy ustalenie rzeczywistej woli osoby, od której wniosek pochodzi.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 32/13

Podsumowanie

Odszkodowanie za nieruchomości pozostające 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, zajęte pod drogi publiczne, które od 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, jest wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.

Wyroki opracowała