Przegląd orzecznictwa WSA i NSA

Najem trzeba skutecznie wypowiedzieć

Organ nie możne stwierdzić braku tytułu prawnego do lokalu, jeśli nie zostało jednoznacznie ustalone, czy wypowiedzenie najmu skuteczne dotarło do osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

T.S. wniosła o przyznanie dodatku mieszkaniowego do lokalu. Prezydent miasta K. wydał decyzję odmowną. Stwierdził, że kobieta nie spełnia warunków uprawniających ją do jego przyznania, bowiem nie ma tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania. W odwołaniu T.S. wskazała, że nie otrzymała wypowiedzenia umowy najmu. Dostarczono jej jedynie pismo z rozliczeniem płatności wraz z nowymi stawkami opłat czynszowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że z pisma właścicieli wynika, iż rozwiązali z kobietą umowę najmu z miesięcznym okresem wypowiedzenia i jednocześnie zobowiązali do opuszczenia lokalu i zdania kluczy. Niesporne jest więc, że odwołująca zajmuje mieszkanie bez tytułu prawnego i nie może skutecznie ubiegać się o dodatek mieszkaniowy. T.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

WSA uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jedną z przesłanek uprawniających do przyznania dodatku mieszkaniowego jest posiadanie przez osobę ubiegającą się o taki dodatek tytułu prawnego do lokalu. Zdaniem sędziów w sprawie brak jest informacji jednoznacznie wskazujących, że skarżąca w chwili składnia wniosku znała treść pisma rozwiązującego z nią stosunek najmu. Twierdzi ona bowiem, że takiego pisma w ogóle nie otrzymała. Zatem nie można przyjąć, że w momencie składania wniosku skarżąca nie miała tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, skoro nie zostało jednoznacznie wyjaśnione, czy wypowiedzenie najmu skuteczne dotarło do skarżącej. SKO wydając zaskarżoną decyzję bez wcześniejszego ustalenia stanu faktycznego sprawy naruszyło art. 77 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Przed wydaniem decyzji organ powinien bezspornie ustalić, czy wypowiedzenie najmu było skuteczne, to jest, czy treść pisma rozwiązującego stosunek najmu była znana skarżącej w dniu składania wniosku o dodatek mieszkaniowy. Jeśli okazałoby się, że wypowiedzenie było nieskuteczne, to w chwili składania wniosku skarżąca legitymowała się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1040/12

Podsumowanie

Dodatek mieszkaniowy przysługuje:

1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,

2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu,

3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,

4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem

5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Zasady przyznania zasiłku to za mało

Organ musi szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnić negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.

Wójt gminy wydał decyzję, w której odmówił przyznania Z.S. zasiłku celowego. W uzasadnieniu wskazał, że kobieta jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, oraz że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,92 ha, o przychodowości miesięcznej 351,49 zł. Ponadto kobieta leczy się w poradni neurologicznej. Nie ubiega się jednak o zasiłek chorobowy z KRUS ani o rentę inwalidzką z tytułu czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, do czego zdaniem organu ma prawo. Ponadto wnioskodawczyni systematycznie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Z.S. złożyła odwołanie. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazano, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania ubiegającej się osobie zasiłku celowego. Kobieta wniosła skargę do sądu administracyjnego.

WSA w Rzeszowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzje o wydaniu zasiłku celowego są wydawane w ramach uznania administracyjnego. Jednak nie oznacza ono dowolności. W takiej sytuacji obowiązkiem organów jest zbadanie i rozważenie okoliczności sprawy. Negatywne rozstrzygnięcie winno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione. Sąd doszedł do wniosku, że powyższe reguły zostały naruszone. Organ nie może zarzucać stronie braku starań o zasiłek chorobowy czy rentę z KRUS. Brak danych o schorzeniach, na jakie cierpi kobieta, powoduje, że należy rozważyć, iż nie każda choroba kwalifikuje do przyznania zasiłku, a tym bardziej renty. Nie można wymuszać na osobie starającej się o przyznanie doraźnej pomocy na wykup recepty, aby starała się o ustalenie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników. Ponadto w przypadku decyzji uznaniowych organ II instancji nie może ograniczać się wyłącznie do lakonicznego przedstawienia ogólnych zasad dotyczących zasiłku celowego. Ponadto stwierdzenie, iż SKO nie znalazło podstaw do weryfikacji zaskarżonej decyzji, powoduje, że organ nie rozważył wszystkich okoliczności konkretnego przypadku.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 983/12

Podsumowanie

Zasady przyznania zasiłku celowego zgodnie z art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.):

1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

Wójt nie może czekać na orzeczenie sądu

Uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie o ochronę naruszonego posiadania nie stanowi przyczyny zawieszenia postępowania z wniosku o wymeldowanie, do czasu wydania orzeczenia przez sąd.

B.K. wystąpiła o wymeldowanie byłego męża - S.K. z miejsca pobytu stałego. Podała, że wyprowadził się on z mieszkania. Postanowieniem wójt gminy zawiesił z urzędu postępowanie do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy w W. w sprawie naruszenia posiadania lokalu na podstawie art. 344 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Podał, że mężczyzna dostarczył kopię pozwu przeciwko wnioskodawczyni o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, skierowanego do Sądu Rejonowego w W. wraz z pieczątką nadawczą sądu. Zdaniem organu rozstrzygnięcie sądu powszechnego w sprawie o naruszenie posiadania umożliwi następnie rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie. B.K. wniosła zażalenie. Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Stwierdził, że jedynie na podstawie orzeczenia sądu powszechnego organ meldunkowy będzie mógł stwierdzić, czy mężczyzna opuścił lokal dobrowolnie i trwale. B.K. zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

WSA stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sędziowie zwrócili uwagę, że zagadnieniem wstępnym jest kwestia prawna, której uprzednie rozstrzygnięcie jest warunkiem rozpatrzenie sprawy. Powinno ono mieć charakter prawny, a nie faktyczny. Okoliczność, która może zostać oceniona we własnym zakresie przez organ prowadzący postępowanie, nie może stanowić przyczyny zawieszenia postępowania. W przedmiotowym postępowaniu podstawową kwestią jest ustalenie przez organ, czy wymeldowywana osoba opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania trwale i dobrowolnie. Według sądu ustalenia w tym zakresie mają charakter faktycznych. Oznacza to, że nie mogą one stanowić przedmiotu prejudykatu. W związku z powyższym organy nie mogą uchylać się od oceny istnienia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego. Uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie o ochronę naruszonego posiadania nie jest warunkiem niezbędnym do rozpatrzenia sprawy. Nie zachodzi tu zatem sytuacja, w której wydanie orzeczenia w sprawie wymeldowania S.K. z pobytu stałego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego przez inny organ. Sędziowie zwrócili także uwagę, że jeśli sąd cywilny uzna, że pozbawienie S.K. posiadania lokalu nastąpiło bezprawnie i posiadanie lokalu przywróci, będzie to podstawą do ponownego w nim zamieszkania i zameldowania.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 705/12

Podsumowanie

Zgodnie z art. 97 par. 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji państwowej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Redaktor naczelny to nie zespół redakcyjny

Informacja o składzie zespołu redakcyjnego nie jest odpowiedzią na zapytanie o dane osobowe redaktora naczelnego pisma wydawanego przez urząd gminy.

J.B. złożył 5 września 2012 r. pocztą elektroniczną wniosek do wójta gminy M. o udostępnienie informacji publicznej m.in. następującej treści: Proszę o udostępnienie danych osobowych redaktora naczelnego "Wieści z Gminy". Sekretarz gminy M., działając z upoważnienia wójta, drogą e-mailową 18 października 2012 r. odpowiedziała mężczyźnie na zadane zapytanie. Poinformowała go, że żądana informacja była już przedmiotem podobnego wniosku z 23 września 2010 r. i odpowiedź na jego pytanie została udzielona 7 października 2010 r. Wskazano w niej m.in. że "(...) skład zespołu redakcyjnego podany jest w stopce numeru". J.B. zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność wójta gminy M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Mężczyzna twierdził, iż do dnia złożenia skargi organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ustawy z 26 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). W związku z powyższym naruszył 14-dniowy termin przewidziany przez ustawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi doszedł do wniosku, że skarga podlega uwzględnieniu. Sędziowie podzielili zdanie skarżącego, że przytoczona informacja nie stanowi odpowiedzi na jego konkretne i jasne zapytanie o dane osobowe redaktora naczelnego pisma. Jest ona bowiem jedynie informacją o składzie osobowym zespołu redakcyjnego. Jednak nie to było przedmiotem zapytania. Sąd doszedł do wniosku, że organ pozostał w bezczynności. Poinformowanie czynnością materialno-techniczną o kwestiach niebędących w ogóle przedmiotem zapytania nie jest bowiem załatwieniem sprawy. Sędziowie wskazali, że załatwiając wniosek strony, organ powinien odnieść się do konkretnego żądania skarżącego w zakresie udzielenia informacji publicznej zawartego we wniosku z 5 września 2012 r. Sąd zwrócił także uwagę, że gminna gazeta wydawana jest zgodnie z ustawą z 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. nr 5, poz. 24 z późn. zm.), a zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 prawa prasowego na każdym egzemplarzu druków periodycznych, serwisów agencyjnych oraz innych podobnych druków prasowych należy w widocznym i zwyczajowo przyjętym miejscu podać adres redakcji oraz imię i nazwisko redaktora naczelnego. Natomiast niesporne jest, że te dane nie figurują w stopce redakcyjnej.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Łd 136/12

Podsumowanie

Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia w sposób i w formie przewidzianej we wniosku.

Wyroki opracowała Ewelina Stępień