Przegląd orzecznictwa NSA i WSA

Przewlekłość nie zawsze z winy urzędnika

Termin 30-dniowy na wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod drogę publiczną może być przedłużony według reguł określonych w art. 36 ust. 2 k.p.a.

Wojewoda warmińsko-mazurski udzielił zezwolenia na budowę drogi ekspresowej na odcinku Nidzica - Napierki. Decyzja ta stała się ostateczna w lipcu 2011 r. Pismem z 8 sierpnia 2011 r. wojewoda zawiadomił wywłaszczonego właściciela gruntu o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. W następnym piśmie wojewoda poinformował, że sprawa ta zostanie zakończona do 15 grudnia 2011 r. Wywłaszczony właściciel wniósł skargę do sądu administracyjnego. Organowi zarzucił przewlekle prowadzenie postępowania i niezałatwienie sprawy w terminie. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 12 ust. 4b ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 193, poz. 1194 ze zm., dalej ustawa) organ wydaje decyzję ustalającą wysokość odszkodowania w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej stała się ostateczna. Termin na załatwienie sprawy upłynął zatem 10 sierpnia 2011 r. Wojewódzki sąd administracyjny oddalił ją. Uznał, że nie miała miejsca przewlekłość postępowania, bowiem stosowanie przez wojewodę przepisów z trzech ustaw niespójnych i nie do końca zsynchronizowanych pod względem terminów spowodowało, że nie mógł on dotrzymać wymogów zawartych w art. 12 ust. 4b ustawy. Skarżący wniósł skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia uznał, że niewydanie decyzji o odszkodowaniu w terminie określonym w przepisie szczególnym spowodowane było przez dwie istotne przyczyny, niezależne od wojewody. Po pierwsze, musiał on przeprowadzić przetarg zmierzający do wyłonienia rzeczoznawcy majątkowego, którego zadaniem było oszacowanie wartości nieruchomości przejętej na cel publiczny. Po drugie związany on był zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Za każdym razem, gdy wojewoda przesuwał termin załatwienia sprawy, jako przyczynę podawał przedłużającą się procedurę szacowania nieruchomości, co odpowiadało prawdzie, gdyż weryfikował on, zgodnie ze swoimi obowiązkami, prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1621/12

Podsumowanie

● Przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania trzeba złożyć zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, w trybie art. 37 par. 1 k.p.a.

● Przewlekłość występuje wtedy, kiedy formalnie organ wyznacza nowy termin załatwienia sprawy, jednak wskazane przyczyny przedłużenia nie są prawdziwe.

● Jeżeli organ podejmuje czynności mające na celu dokładne rozpoznanie sprawy w niezbędnym zakresie, to choć nie wydał w przewidzianym terminie decyzji, nie można mu zarzucić przewlekłości.

Ostrożnie z dodatkiem mieszkaniowym

Gmina musi bezwzględnie, w drodze decyzji administracyjnej, wstrzymać wypłacanie dodatku mieszkaniowego osobie, która nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal.

Osoba zajmująca lokal w zasobach spółdzielni 1 czerwca 2010 r. wystąpiła do prezydenta Poznania o wypłatę jej dodatku mieszkaniowego od 1 lipca do 31 grudnia 2010 r. Organ zawiesił postępowanie w tej sprawie do czasu rozpatrzenia odwołania lokatorki wniesionego do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO) na rozstrzygnięcie dotyczące wstrzymania przyznanego jej wcześniej dodatku. SKO uchyliło wydane przez prezydenta postanowienie o zawieszeniu postępowania. W ocenie składu orzekającego kolegium rozpatrzenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z 1 czerwca 2010 r. nie było uzależnione od uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia wstrzymania wypłaty dodatku. Wobec tego prezydent miasta na podstawie art. 7 ust. 12 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 1071 ze zm. - dalej ustawa), odmówił lokatorce przyznania tej pomocy. Rozstrzygnięcie to uzasadnił dokonanymi ustaleniami dotyczącymi nieuregulowania przez wnioskodawczynię należności za zajmowane mieszkanie w okresie obowiązywania decyzji o przyznaniu dodatku za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2010 r. Od tej decyzji lokatorka wniosła odwołanie do SKO, tłumacząc że zaległości spowodowane są sporem ze spółdzielnią mieszkaniową, w której zajmuje mieszkanie. Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie w mocy. Wobec tego lokatorka wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Dlatego uchylił decyzje I i II instancji. Organy administracyjne przyjęły, że przyznanie lokatorce dodatku mieszkaniowego byłoby możliwe po uregulowaniu przez nią zaległości powstałych w okresie obowiązywania decyzji o przyznaniu jej pomocy w wysokości 310,25 zł miesięcznie od 1 stycznia do 30 czerwca 2010 r. Taki pogląd jest błędny. Regulacja z art. 7 ust. 12 ustawy ma zastosowanie do osób, w stosunku do których wygasła decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, to jest wygaszenie decyzji nastąpiło w sytuacji, gdy organ w trakcie wypłacania dodatku mieszkaniowego dowiedział się o nieopłacaniu na bieżąco przez osobę pobierającą świadczenie należności za zajmowany lokal. Przepis ten nie może być jednak rozumiany i stosowany jako podstawa prawna do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na wniosek złożony na kolejny okres sześciu miesięcy. Jest to bowiem postępowanie odrębne od wcześniejszego postępowania o przyznanie dodatku.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 162/12

Podsumowanie

● Jeżeli okaże się, że osoba, której przyznano dodatek, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się w drodze decyzji administracyjnej do czasu uregulowania zaległości.

● Uregulowanie zaległości spowoduje wypłatę wstrzymanych kwot, a brak wpłaty przez 3 miesiące skutkuje wygaśnięciem prawa do dodatku mieszkaniowego.

● Zaległości powstałe w trakcie obowiązywania decyzji o przyznaniu dodatku nie mogą stanowić podstawy odmowy udzielenia pomocy w kolejnym okresie.

Odmowa udzielenia informacji publicznej

W odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej podmiot musi w formie pisma udzielić wyjaśnienia, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji lub że dysponuje nią tylko w pewnym zakresie (w części).

Mieszkaniec Krakowa zażądał od prezydenta miasta udzielenia informacji publicznej dotyczącej m.in. tego, w jakim formacie cyfrowym oraz jakim kanałem komunikacji elektronicznej Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji SA przekazuje bazę danych z rozkładami jazdy, kto jest autorem rozwiązania pozwalającego na transformację bazy danych do postaci stron www oraz kto i kiedy poniósł koszty wytworzenia takiego rozwiązania i jak była ich wysokość. Wnioskodawca żądał także kopii umów.

Niezadowolony z udzielonych informacji wnioskodawca wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zarzucił prezydentowi Krakowa, że nie otrzymał wszystkich danych, których żądał. Ten bronił się, wskazując, że opracowany przez firmę prywatną program nie jest własnością gminy i jego udostępnienie osobom trzecim jest wyłączone na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej ustawa) z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy.

Ponadto wskazał, że sama podstawowa umowa o świadczenie usług komunikacji miejskiej wraz z późniejszymi aneksami liczy około 330 stron.

Krakowski sąd administracyjny uznał, że skarga jest zasadna. W uzasadnieniu przypomniał, że zgodnie z art. 1 ustawy każda wiadomość o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. W ocenie sądu wnioskowane przez mieszkańca Krakowa dane stanowią informację publiczną. Ich udostępnienie następuje w formie czynności materialno-technicznej, czyli pisma. Natomiast odmowa przekazania danych następuje w drodze decyzji. Wobec powyższego krakowski sąd wskazał, że prezydent w piśmie z 29 czerwca 2012 r. przekazał w nawiązaniu do wniosku mieszkańca tylko część żądanej informacji. Zatem jeśli zdaniem organu z jakichś przyczyn informacja publiczna nie może być udostępniona, stosownie do art. 16 ustawy powinien on rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie decyzji odmawiającej jej udostępnienia.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Kr 153/12

Podsumowanie

● Podmiot obowiązany do udostępnienia informacji powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości ujawnienia danych zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie może to nastąpić.

● Przy odmowie udostępnienia informacji publicznej, urząd musi wydać decyzję.

● Nie można uznać, że podmiot udzielił informacji, jeśli wskazał ją tylko częściowo lub w niepełnym zakresie.

Wznowienia postępowania nie dla każdego

Organizacja społeczna, która brała udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać jego wznowienia z uwagi na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Stowarzyszenie zwróciło się do wojewody wielkopolskiego o wznowienie postępowania zakończonego jego decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. "Odnowa infrastruktury transportu publicznego w związku z organizacją Euro 2012 w Poznaniu - Etap I". Wnosząc o wznowienie stowarzyszenie powołało się na przepis art. 145 par. 1 pkt 4 k.p.a. i podniosło, że z własnej winy nie brało udziału w postępowaniu. Wojewoda postanowieniem odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ podał, że wcześniej odmówił dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Organizacja ta na powyższe postanowienie złożyła zażalenie do głównego inspektora nadzoru budowlanego (GINB), który utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, wykluczając tym samym możliwość jej udziału na prawach strony. Stowarzyszenie wniosło skargę do sądu. Wojewódzki sąd administracyjny oddalił ją. Stwierdził, że sytuację prawną organizacji społecznej określa art. 31 k.p.a. Przepis ten daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym ważny interes społeczny. Zatem na podstawie przepisów k.p.a. organizacji społecznej służy prawo uczestniczenia w postępowaniu, ale wyłącznie na prawach strony. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. Wyjaśnił, że organizacja społeczna, która brała udział (lub mogła brać udział) w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 k.p.a., albowiem nie jest ona stroną, a jedynie podmiotem na prawach strony. Uprawnienia tych podmiotów nie są natomiast tożsame. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Organizacja społeczna nie może więc w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 par. 1 k.p.a. ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 par. 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody (art. 114 k.p.a.), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1905/12

Podsumowanie

● Organizacji społecznej służy prawo uczestniczenia w postępowaniu, ale wyłącznie na prawach strony.

● Nie przysługują jej pewne uprawnienia osoby będącej stroną, tj. np. żądanie zawieszenia, umorzenia lub wznowienia postępowania bądź zawarcie ugody.

● Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji może wszcząć postępowanie z urzędu.

Wyroki opracował Leszek Jaworski