Co zrobić, gdy prokurator zawiesi w czynnościach służbowych członka korpusu służby cywilnej

Czy zawieszenie członka korpusu służby cywilnej w czynnościach służbowych na podstawie art. 276 Kodeksu postępowania karnego powoduje konieczność równoczesnego zawieszenia w pełnieniu obowiązków na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej?

W razie zawieszenia członka korpusu służby cywilnej w czynnościach służbowych na podstawie Kodeksu postępowania karnego równoczesne zawieszenie w pełnieniu obowiązków na podstawie ustawy o służbie cywilnej jest prawnie dopuszczalne, choć wydaje się niecelowe.

OPINIA PRAWNA z 15 maja 2012 r., znak: DP.171-117(2)/12/JK

W związku z pismem Urzędu X zawierającym prośbę o wyrażenie opinii w niektórych sprawach wynikających z zastosowania wobec członka korpusu służby cywilnej środka zapobiegawczego zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie przedstawia następującą opinię.

Zgodnie z art. 276 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.), tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów. W piśmiennictwie dotyczącym zasad stosowania środka zapobiegawczego określonego w art. 276 Kodeksu postępowania karnego przeważa pogląd, że "zawieszenie oskarżonego w czynnościach służbowych może mieć miejsce wówczas, gdy zachodzi uzasadniona podstawa do przyjęcia, że oskarżony przy popełnieniu przestępstwa nadużyje stanowiska albo podejmie działania zmierzające do zatarcia dowodów przestępstwa, wobec ułatwionego, z powodu tych czynności, dostępu do tych dowodów. W postanowieniu o zastosowaniu tego środka należy wskazać czynności, w których pełnieniu zawiesza się oskarżonego; następuje to nie drogą wyliczenia nazw tych czynności, lecz za pomocą wskazania stanowiska zajmowanego przez oskarżonego, którego czynności te dotyczą" (P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1999, s. 1010). Jak wskazują autorzy komentarza zachowuje aktualność interpretacja, zgodnie z którą zawieszenie w czynnościach służbowych powinno dotyczyć tylko tych czynności, które są wykonywane na zajmowanym przez oskarżonego stanowisku, nie zaś wszelkich czynności służbowych. W sferze stosunku pracy zawieszenie to oznacza nie tylko zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy na zajmowanym stanowisku (obowiązek ten jest istotą zobowiązania leżącego po stronie pracownika), ale wręcz zakaz świadczenia pracy na tym stanowisku. Wydaje się natomiast, że zastosowanie tego środka zapobiegawczego nie wyklucza powierzenia pracownikowi pracy na innym stanowisku, o ile nie stałoby to w sprzeczności z zamiarem prokuratora stosującego dany środek odsunięcia pracownika od wykonywania dotychczasowych obowiązków.

Przepis art. 69 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.) umożliwia dyrektorowi generalnemu urzędu zawieszenie członka korpusu służby cywilnej w pełnieniu obowiązków, jeżeli zostało wszczęte przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne lub karne. Zawieszenie w pełnieniu obowiązków na tej podstawie dotyczy nie tylko zajmowanego stanowiska, ale wyklucza również powierzenie temu członkowi korpusu służby cywilnej jakichkolwiek innych obowiązków w tym urzędzie. Zastosowanie tego przepisu oznacza, że członek korpusu służby cywilnej zawieszony w pełnieniu obowiązków jest zarówno zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, jak i objęty zakazem świadczenia pracy. Należy zatem uznać, że zastosowanie środka zapobiegawczego zawieszenia w czynnościach służbowych podobnie jak zawieszenie w pełnieniu obowiązków na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej wyklucza świadczenie pracy przez danego członka korpusu służby cywilnej. W związku z tym Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wyraża opinię, że co do zasady nie ma uzasadnienia do stosowania zawieszenia w pełnieniu obowiązków w razie, gdy w stosunku do tej samej osoby zastosowano środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Zastosowanie przepisu art. 69 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej mogłoby być rozważane w sytuacji, gdy członek korpusu służby cywilnej zawieszony w czynnościach służbowych przez prokuratora wykonuje również inne obowiązki nieobjęte zakresem obowiązków na zajmowanym stanowisku (np. ma powierzone przez pracodawcę dodatkowe zadania lub pełni funkcję członka komisji dyscyplinarnej lub rzecznika dyscyplinarnego). W takim przypadku należałoby jednak rozważyć celowość pozbawienia tego członka korpusu służby cywilnych owych dodatkowych obowiązków.

W myśl art. 80 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią. W związku z tym, że przepisy nie przewidują zachowania prawa do wynagrodzenia w razie niewykonywania pracy z powodu zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie art. 276 Kodeksu postępowania karnego, brak jest podstaw do wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z powodu zastosowania środka zapobiegawczego. Warto natomiast zauważyć, że regulacją przewidującą zachowanie prawa do wynagrodzenia w okresie nieświadczenia pracy jest przepis art. 69 ust. 3 ustawy o służbie cywilnej. Gdyby zatem założyć hipotetycznie sytuację, że w razie równoczesnego zawieszenia członka korpusu służby cywilnej na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej i na podstawie art. 276 Kodeksu postępowania karnego, członkowi korpusu służby cywilnej będzie jednak przysługiwać wynagrodzenie.

W razie zastosowania środka zapobiegawczego zawieszenia w czynnościach służbowych wobec osoby pozostającej w stosunku pracy, okres, na jaki nastąpiło zawieszenie, przypadający w czasie zatrudnienia, podlega, zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W okresie tym członek korpusu służby cywilnej pozostaje w stosunku pracy, choć jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy (ma zakaz świadczenia pracy). Okres ten nie jest jednak okresem równoznacznym z urlopem bezpłatnym, co do którego przyjmuje się, że jako okres zawieszenia wzajemnych praw i obowiązków pracownika i pracodawcy wynikających z zawartego stosunku pracy nie podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia, o ile odpowiednie przepisy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 92 par. 1 pkt 1 Kodeksu pracy, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby. Zgodnie z przepisem par. 2 tego artykułu wynagrodzenie to oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Do ustalenia prawa pracownika do wynagrodzenia chorobowego (a po przekroczeniu wskazanych w przepisie art. 92 par. 1 pkt 1 Kodeksu pracy łącznych okresów nieobecności z powodu choroby - także do ustalenia prawa do zasiłku chorobowego) stosuje się przepisy ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512, z późn. zm.). W opinii Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, skoro w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych osoba taka pozostaje w zatrudnieniu, to należy uznać, że pozostaje także objęta ubezpieczeniami społecznymi, a zatem przysługuje jej prawo do świadczeń z tytułu choroby.

Dobrosław Dowiat-Urbański,

Zastępca Dyrektora

Jacek Kwieciński,

Radca Prezesa Rady Ministrów

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2013/011/i02.2013.011.08800040a.802.jpg@RY2@