Kto może zostać repatriantem

Pan Stanisław nie wskazał państwa, w którym mieszkał i pracował przez lata, a to jest istotne. Ustawa o repatriacji precyzuje, kto i na jakich zasadach ma prawo się ubiegać o uzyskanie statutu repatrianta. Może to zrobić osoba polskiego pochodzenia (ale bez polskiego obywatelstwa), która przed wejściem w życie wspomnianej ustawy o repatriacji (czyli przed 1 stycznia 2001 r.) mieszkała na stałe w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej lub na terytorium państw dzisiejszej Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu lub Turkmenistanu.

Postępowanie repatriacyjne toczy się w polskim konsulacie właściwym ze względu na zamieszkanie osoby starającej się o status repatrianta. Tylko tu dostanie formularz wniosku o wydanie wizy. Takiego wniosku nie może ani otrzymać, ani złożyć w żadnym urzędzie w Polsce.

Do wniosku trzeba koniecznie dołączyć polskie dokumenty tożsamości, akty stanu cywilnego lub metryki chrztu, które poświadczają związek z Polską. Można również dodać te potwierdzające deportację lub inne dokumenty urzędowe, w których znajduje się informacja o narodowości. Ci, którzy odbyli służbę w Wojsku Polskim i są w posiadaniu odpowiednich dowodów, także mogą je przedłożyć w konsulacie. Wedle ustawy o repatriacji, dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być wszystkie wydane przez polskie władze (państwowe lub kościelne) oraz przez władze dawnego ZSRR. Za osobę polskiego pochodzenia może być uznany także ten, którego co najmniej jedno z rodziców lub dziadków bądź oboje pradziadków było narodowości polskiej.

Repatrianci w wieku emerytalnym mogą liczyć na wypłatę świadczenia w Polsce nawet wtedy, gdy nie przepracowali w kraju choćby jednego dnia, a okresy składkowe przypadają wyłącznie na lata pobytu poza granicami naszego kraju. W obecnym stanie prawnym emerytury dla repatriantów i członków ich rodzin są przyznawane na ogólnie obowiązujących zasadach, z uwzględnieniem szczególnego rozwiązania, które przewiduje możliwość uznania za okresy składkowe czas zatrudnienia za granicą dla osób, które wróciły do kraju po 22 lipca 1944 r. Oznacza to, że organy rentowe automatycznie uwzględniają okresy składkowe poza granicami kraju do ustalania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych. Są to uprawnienia szczególne, nie wynikają bowiem z faktu pozostawania w ubezpieczeniu i opłacania składek w polskim systemie ubezpieczeń społecznych. Należy jednak pamiętać, że wysokość emerytury dla osób, których okres aktywności zawodowej przypadał wyłącznie poza granicami kraju i tych, które pracowały zarówno za granicą jak i na terenie Polski, będą różne. Przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych uwzględniane jest wyłącznie to wynagrodzenie lub dochód, od którego została odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne. Ci, którzy pracowali wyłącznie poza Polską, odprowadzali składki w innym kraju i w związku z tym ich świadczenie będzie ustalane w wysokości najniższej emerytury. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych od wynagrodzenia uzyskiwanego za granicą.

Maria Kuźniar

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 5-6, art. 15-18. ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Art. 4-12, art. 16 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 z późn. zm.).

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/016/i02.2014.016.00700040e.803.jpg@RY2@

w. górski

Radosław Milczarski, Biuro Prasowe ZUS

W celu uwzględnienia okresu zatrudnienia za granicą wnioskodawca jest zobowiązany do przedstawienia pozytywnej decyzji o uznaniu go za repatrianta, opierając się na art. 16 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji. Dodatkowym warunkiem, jaki musi zostać spełniony dla możliwości zaliczenia okresów zatrudnienia za granicą repatrianta do stażu ubezpieczeniowego, jest niepobieranie z tytułu tych okresów świadczenia z instytucji zagranicznej innego niż renta z ubezpieczenia dodatkowego (art. 9 ustawy emerytalnej). Warto zaznaczyć, że okresy zatrudnienia za granicą repatriantów nie podlegają uwzględnieniu jako okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, które uprawniają do wcześniejszej emerytury. Osoby, które przybyły do Polski jako członkowie rodzin repatriantów, również mogą ubiegać się o uznanie okresów pracy przebytych poza granicami Polski za okresy składkowe w rozumieniu ustawy emerytalnej, w przypadku gdy spełnią podane wyżej kryteria określone w art. 6 ust. 1 pkt 9 oraz art. 9 ustawy emerytalnej. Jeżeli zaś chodzi o członków rodziny repatrianta, którzy nie nabywają obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji, a których okres aktywności zawodowej przypadł poza granicami Polski, to osoby te nie są objęte uprawnieniami do emerytury z polskiego systemu emerytalnego. Objęcie takimi uprawnieniami członków rodzin repatrianta, którzy nie nabyli obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji, prowadziłoby do korzystniejszego traktowania tych osób w stosunku do tych wszystkich ubezpieczonych pozostających w ubezpieczeniu społecznym, a w związku z tym przez długoletni okres aktywności zawodowej odprowadzających składki na ubezpieczenie społeczne.

@RY1@i02/2014/016/i02.2014.016.00700040e.804.jpg@RY2@

shutterstock