Klient baru wyniósł piwo, sprzedawca może stracić koncesję

Nawet jednorazowe złamanie zasad wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem skutkuje jego cofnięciem.

Zgodnie z art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej: u.w.t.p.a.), warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu i wyłącznie przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego. Z kolei w myśl art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. organ cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych.

Jednorazowe naruszenie

W niniejszej sprawie naruszenie zasad wykonywania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 proc. oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży oznacza sprzedaż alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży, czyli na wynos. To z kolei powoduje naruszenie warunków zezwolenia i obowiązek jego cofnięcia. Pogląd ten potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. (sygn. akt II GSK 910/10). Sąd stwierdził, że warunki prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży określone w art. 18 ust. 7 u.w.t.p.a. muszą być przestrzegane bezwzględnie. Każde naruszenie nakłada na organ zezwalający obowiązek cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a.

Nie jest ważna wina

Czytelnik wysuwa argument, że ekspedientka była w pracy po raz pierwszy i nie znała obowiązujących zasad. Ta okoliczność nie ma znaczenia, gdyż odpowiedzialność przedsiębiorcy ma charakter obiektywny, a to oznacza, że nie jest badana wina osób odpowiedzialnych za naruszenie warunków zezwolenia. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z 29 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1790/11), obowiązkiem prowadzących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych jest takie jej zorganizowanie, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania warunków ich sprzedaży określonych w u.w.t.p.a. Natomiast w uzasadnieniu wyroku z 21 stycznia 2011 r. (sygn. akt II GSK 1424/10) NSA stwierdził, że pojęcie winy w prawie administracyjnym ma charakter zobiektywizowany. Wystarczy samo stwierdzenie naruszenia przepisów i obowiązków przypisanych podmiotowi, bez konieczności oceny stopnia winy (natężenia złej woli, braku świadomości czy też wiedzy).

Okoliczności nadzwyczajne

W sprawie przedstawionej przez czytelnika odebranie mu zezwolenia nie jest przesądzone. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił możliwość powołania się przez przedsiębiorcę na okoliczności nadzwyczajne (tzw. egzoneracyjne). NSA stwierdził, że nie powinno być przeszkód dla odpowiedniego stosowania okoliczności egzoneracyjnych w odniesieniu do odpowiedzialności obiektywnej podmiotu z tytułu naruszenia ustawowych przepisów zagrożonych karą administracyjną. W przeciwnym razie mogłoby dochodzić do trudnej do zaakceptowania "nadmiernej i nieuzasadnionej ze społecznego punktu widzenia surowości odpowiedzialności podmiotu za zdarzenia, na których zaistnienie nie miał jakiegokolwiek wpływu, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności". [przykład]

Istotne dowody

Konieczne jest wykazanie przez organ, że doszło do naruszenia warunków zezwolenia. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 17 sierpnia 2010 r. (sygn. akt II SA/Bk 371/10), niedopuszczalne jest cofnięcie zezwolenia w oparciu o art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. w sytuacji, gdy sprzedaż w sklepie nie była zarejestrowana (w ogóle nie miała miejsca) i organ nie wykazał, aby przedsiębiorca lub któraś z zatrudnionych przez niego osób (za które w równym stopniu ponosiłby odpowiedzialność) dopuściły się naruszenia określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych.

Ze sprawy przedstawionej przez czytelnika wyraźnie wynika, że istniej spór co do stanu faktycznego. Przede wszystkim przedsiębiorca uważa, że w kasie fiskalnej nie ma opcji sprzedaży piwa z kaucją, czyli na wynos. Z wydruku z kasy wynika również, że transakcja nie została zarejestrowana. Wyjaśnienie tych okoliczności przez organ zezwalający ma kluczowe znaczenie w sprawie. Ważne będzie także ustalenie, czy w istocie doszło do sprzedaży niezgodnie z zezwoleniem oraz czy sprzedaż zakapslowanego alkoholu przesądza o naruszeniu warunków posiadanego zezwolenia, nawet jeśli kupujący oświadczył, że domaga się sprzedaży na wynos, skoro alkoholu nie wyniesiono poza lokal (por. wyrok WSA w Szczecinie z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 167/16).

Wójt, burmistrz, prezydent miasta musi cofnąć wydane zezwolenie nawet wtedy, gdy przedsiębiorca tylko jednorazowo naruszył zasady i warunki sprzedaży alkoholu.

PRZYKŁAD

Samowola gościa lokalu

Klient zamówił piwo do obiadu. Po zjedzeniu posiłku wyszedł z butelką na zewnątrz restauracji i tam wypił alkohol. Twierdził, że przy okazji chciał zapalić, gdyż w lokalu nie mógł tego zrobić.

Właściciel restauracji może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że spożycie alkoholu było następstwem zdarzenia, za które wyłączną winę ponosi klient. Samowolne, wbrew woli sprzedawcy, spożycie alkoholu przez klienta na zewnątrz restauracji nie jest przejawem nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży przez podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu do spożycia w miejscu sprzedaży w rozumieniu art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 6 u.w.t.p.a., a tym samym nie jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia zezwolenia.

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 7, art. 77 par. 1, art. 78, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.).

Art. 18 ust. 7 pkt 6 i 9, ust. 10 pkt 2 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 487).