Nienaliczenie kary umownej to naruszenie dyscypliny
Po przeprowadzonym postępowaniu o zamówienie publiczne 10 czerwca 2016 r. została zawarta umowa pomiędzy zespołem szkół a firmą X. Jej przedmiotem były cykliczne dostawy węgla o charakterystyce opisanej w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (siwz). Termin realizacji zamówienia ustalono od 1 lipca do 1 września 2016 r. Przyjęto także szczegółowy harmonogram dostaw węgla. Ostatnia dostawa miała nastąpić 1 września 2016 r. Zgodnie z umową w przypadku niewywiązania się z jej postanowień wykonawca był zobowiązany do zapłaty kary umownej w wysokości 0,5 proc. całkowitego wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki w dostawie przedmiotu zamówienia. Umowa została zrealizowana z opóźnieniem (ostatecznie 14 września 2016 r.). Dyrektor zespołu szkół nie naliczył kary umownej, ponadto po upływie terminu, w którym umowa powinna być wykonana, zgodził się na to, aby ostatnia dostawa węgla objętego umową miała miejsce 14 września 2016 r. Czy może to oznaczać naruszenie dyscypliny finansów publicznych?
Tak. Nienaliczenie kary umownej będącej wynikiem opóźnienia dostawy w stosunku do terminu zawartego w umowie prowadzi do popełnienia czynu określonego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: u.o.n.d.f.p.) poprzez niedochodzenie należności jednostki sektora finansów publicznych (orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej z 19 listopada 2007 r., sygn. akt DF/GKO-4900-57/61/RN-20/07/2356). Dyrektor zespołu szkół, niezwłocznie po wykonaniu umowy przez wykonawcę, powinien ustalić wielkość kary umownej i wystąpić do niego ze stosownym roszczeniem (por. orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej z 28 lipca 2011 r., sygn. akt BDF1/4900/53/59/11/1638).
Obowiązek dochodzenia
Dyrektor zespołu szkół na mocy umowy jest zobowiązany dochodzić kar umownych za 14 dni zwłoki w jej wykonaniu. Ponadto o ile porozumienie stron umowy co do zmiany terminu jej realizacji mogło być pod pewnymi warunkami skuteczne na etapie przed datą końcową wykonania kontraktu, o tyle oświadczenie ze strony dyrektora co do zmiany tego terminu, już po jego upływie, nie było dopuszczalne. Tym samym dyrektor powinien naliczyć wykonawcy kary umowne za okres od zakreślonej umową daty jej wykonania do daty faktycznej realizacji ostatniej dostawy.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.n.d.f.p. naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niepobranie lub niedochodzenie należności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jednostki sektora finansów publicznych albo pobieranie lub dochodzenie tej należności w wysokości niższej niż wynikająca z prawidłowego obliczenia. Zaniechanie dochodzenia kar umownych w opisanym stanie faktycznym wypełnia znamiona czynu zabronionego określonego tym przepisem (por. orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej z 29 października 2012 r., sygn. akt BDF1/4900/92/92/12/2423, Legalis nr 1350639). Czynem tym naruszono wyrażoną w art. 254 pkt 1 ustawy o finansach publicznych podstawową zasadę gospodarki finansowej nakazującą ustalać, pobierać i odprowadzać dochody budżetowe na zasadach i w terminach wynikających z obowiązujących przepisów (lub umowy).
Brak ustawowego terminu
W przypadku należności cywilnoprawnych, w tym z tytułu kary umownej, sposób dochodzenia należności nie jest ściśle określony. W szczególności nie jest wskazany termin, w jakim jednostka sektora finansów publicznych jest zobowiązana dochodzić należności o charakterze cywilnoprawnym.
Jak wskazała w orzeczeniu z 20 lutego 2014 r. (sygn. akt BDF1/4900/82/87/RN-22/13/RWPD-83732) Główna Komisja Orzekająca, przepisy nie mogą wskazywać konkretnych terminów, gdyż określony stan prawny i faktyczny dotyczący indywidualnej należności może być różny. Z tego stanu - w ocenie komisji - będzie wynikał też pierwszy termin możliwości dochodzenia należności, a terminem naruszenia dyscypliny finansów jest dzień po upływie terminu, w którym dochodzenie należności powinno nastąpić, i wcale nie musi być on wskazany przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Jeżeli z takiego stanu faktycznego i prawnego wynikałaby wątpliwość co do wskazania konkretnego dnia, czego w przypadku zaniechań wymaga art. 21 u.o.n.d.f.p., to w zakresie kar umownych należy się kierować tezą wskazaną w orzeczeniu GKO z 29 października 2012 r. (sygn. akt BDF1/4900/92/2423). Zgodnie z nią można dochodzić odpowiedzialności od pierwszego dnia, kiedy zaczyna się okres, gdy można dochodzić kar umownych, a nie dopiero wtedy, gdy minie okres przedawnienia wymagania roszczenia.
Komisja wskazała także, że dochodzenie należności z tytułu kary umownej może nastąpić w formie potrącenia z faktury wystawionej przez wykonawcę, wytoczenia wykonawcy procesu sądowego o zapłatę, a w przypadku upadłości wykonawcy również w drodze zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości.
@RY1@i02/2016/201/i02.2016.201.00800040a.801.jpg@RY2@
Leszek Jaworski
Podstawa prawna
Art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 21 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 168 ze zm.).
Art. 254 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu