Fałszywe oświadczenie nie zawsze zagrożone sankcją

Składanie oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej może wynikać z ustawy, a nie z uchwały organu samorządu terytorialnego. Tak uznał wojewoda wielkopolski.

Wątpliwość taka pojawiła się, gdy radni jednej z wielkopolskich gmin przyjęli regulamin udzielania pomocy socjalnej uczniom. W jednym z jego punktów samorząd określił, że uczeń w trudnej sytuacji materialnej może starać się o częściową lub całkowitą refundację kosztów poniesionych przy zakupie podręczników. Podstawą do przyznania świadczenia miały być oryginały rachunków ze sklepu lub oświadczenie o poniesionych wydatkach, które należałoby złożyć pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Wojewoda wielkopolski Piotr Florek, zakwestionował to, że rada gminy samodzielnie określiła sytuację, w której obywatel składa pismo pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jego zdaniem w ten sposób organ samorządowy naruszył nie tylko ustawy, ale nawet konstytucję. W art. 42 ust. 1 stanowi ona, że odpowiedzialności karnej podlega tylko ten, kto dopuścił się czynu zabronionego określonego przez ustawę obowiązującą w momencie jego popełnienia. W praktyce oznacza to, że składanie fałszywych oświadczeń może być karane tylko wtedy, gdy sankcja za takie działanie wynika bezpośrednio z takiego aktu prawnego.

Jedynie ustawodawca ma kompetencję do określenia, czy w toku postępowania dane oświadczenie może być składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. W uprawnienie takie nie została natomiast wyposażona rada gminy jako organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego - wskazuje wojewoda.

Tymczasem ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), na podstawie którego udzielany jest wspomniany regulamin pomocy materialnej, zapisów o odpowiedzialności karnej nie zawiera.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl

ROZSTRZYGNIĘCIE

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody wielkopolskiego z 25 września 2013 r., nr KN-I.4131.1.406.2013.22. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia