Klauzula sumienia nie obejmuje całego szpitala. To nie jest podmiot praw moralnych

Samorząd nie może nakładać na podległy sobie szpital zasad, które ograniczałyby możliwość realizowania zabiegów medycznych, w tym legalnej aborcji.

Mazowiecki Urząd Wojewódzki opublikował uzasadnienie rozstrzygnięcia nadzorczego, w którym wojewoda stwierdza nieważność głośnej uchwały Rady Powiatu Wołomińskiego. Samorządowcy wprowadzili do statutu szpitala powiatowego zapis, że ta placowka w swojej działalności kieruje się bezwzględnie zasadą ochrony życia ludzkiego. Oznacza to, że zablokowane zostałoby wykonywanie zabiegów niezgodnych z tą regułą, a więc przede wszystkim aborcji.

Wojewoda mazowiecki Jacek Kozłowski podważył decyzję radnych. W obszernym uzasadnieniu wyjaśnia, że przywołana regulacja godzi w wiele przepisów. Przede wszystkim wykracza poza zakres spraw przekazanych do uregulowania jednostkom samorządu terytorialnego, jako właścicielom szpitali. Ich statuty mają określać m.in. nazwę i siedzibę podmiotu, cele i zadania, w tym rodzaj i zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych oraz strukturę organizacyjną szpitala. Tymczasem kontrowersyjny zapis uchwały radnych nie mieści się w tym katalogu. Dotyczy bowiem zasad, które są kompleksowo uregulowane w ustawie z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 217 ze zm.) i nie podlegają modyfikacji.

"Statut, jako akt prawny wykonawczy, nie może ograniczać praw pacjenta, ani też nakładać pozaustawowych obowiązków i nadawać nowych uprawnień pracownikom podmiotu leczniczego, ponieważ są one uregulowane w odrębnych ustawach" - zauważa wojewoda Kozłowski.

Organ nadzoru odwołuje się też do kwestii klauzuli sumienia opisanej w ustawie z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 277, poz. 1634 ze zm.). Znajduje ona zastosowanie jedynie wobec lekarza jako osoby fizycznej, który w związku z przekonaniami religijnymi nie chce wykonać określonego zabiegu, a nie całego szpitala. Szczególnie że ustawa wskazuje procedury, jakie musi wdrożyć lekarz odmawiający wykonania operacji. W odniesieniu do szpitala jako całości ustawodawca nie przewidział takich mechanizmów.

"Jednostka organizacyjna nie może, w ocenie organu nadzoru, być podmiotem praw moralnych, etyki i wiary, gdyż są one nierozerwalnie związane z podmiotowością ludzką" - wskazuje wojewoda.

Samorządowcy nie zgadzają się z krytyką wojewody.

- Decyzja była polityczna i nie jest zgodna z polskim prawem. Nie ma zobowiązania w systemie prawnym, aby każdy szpital dokonywał aborcji. Będziemy się odwoływać. Mam nadzieję, że sąd administracyjny zbada sprawę w sposób merytoryczny i wyda korzystny dla nas werdykt - mówi Piotr Uściński, starosta wołomiński.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl

ORZECZNICTWO

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody mazowieckiego z 25 lipca 2014 r., nr LEX-I.4131.97.2014.JJ. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia