Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty

1. Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w placówkach kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych, u pracodawców, a także w indywidualnych gospodarstwach rolnych.

2. Praktyczna nauka zawodu odbywa się w podmiotach, o których mowa w ust. 1, na podstawie umowy zawartej pomiędzy szkołą a tym podmiotem. Umowa powinna określać w szczególności sposób ponoszenia kosztów realizowania praktycznej nauki zawodu.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do praktycznej nauki zawodu organizowanej przez szkołę w jej warsztatach oraz pracowniach szkolnych dla uczniów tej szkoły.

4. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb organizowania praktycznej nauki zawodu w warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych, a także w innych podmiotach wymienionych w ust. 1, uwzględniając zakres spraw, które powinny być określone w umowie, o której mowa w ust. 2, w tym prawa i obowiązki podmiotów, o których mowa w ust. 1, a także kwalifikacje wymagane od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu i przysługujące im uprawnienia.

5. Przepisy ust. 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio do młodocianych pracowników odbywających praktyczną naukę zawodu w ramach odbywania przygotowania zawodowego. W przypadku młodocianego pracownika umowę z podmiotem, o którym mowa w ust. 1, zawiera pracodawca, który zatrudnia tego młodocianego.

6. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania może zawierać porozumienia z organizacjami pracodawców, samorządami gospodarczymi oraz innymi organizacjami pozarządowymi w celu poprawy stanu kształcenia zawodowego, w szczególności realizacji praktycznej nauki zawodu.

wPraktyczna nauka zawodu zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 3 u.s.o. jest podstawową formą działalności dydaktyczno-wychowawczej w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe. Regulowana jest rozporządzeniem RM, a gdy jest organizowana u pracodawcy, to stosuje się rozporządzenie MEN.

wCelem tej nauki jest przygotowanie uczniów publicznych szkół zasadniczych i średnich zawodowych do sprawnego wykonywania zawodu w zakresie umiejętności określonych w opisie zawodu. Okres prowadzenia zajęć praktycznych i praktyk zawodowych w cyklu nauczania oraz rodzaje i zakres zdobytych umiejętności określają ramowe plany nauczania oraz minima programowe^[1].

wPraktyczna nauka zawodu jest organizowana w formie zajęć praktycznych i praktyk zawodowych. O ile te pierwsze są zazwyczaj prowadzone w szkole (w warsztatach szkolnych) i mają na celu zapoznanie uczniów (słuchaczy) z umiejętnościami zawodowymi niezbędnymi do pracy w zawodzie, o tyle praktyki, których organizacji poświęcono art. 70a i 70b u.s.o.^[2], są zazwyczaj organizowane u pracodawców. Uczestnicy praktyk w trakcie ich trwania otrzymują niezbędny instruktaż teoretyczny, a następnie w ramach zajęć wykonują pracę w rzeczywistych warunkach^[3].

wPraktycznej nauce zawodu podlegają dwie grupy osób realizujących obowiązek nauki: uczniowie szkół zawodowych (ponadgimnazjalnych), a także młodociani realizujący przygotowanie zawodowe w ramach realizacji obowiązku nauki, na podstawie przepisów działu dziewiątego kodeksu pracy oraz przepisów wykonawczych. Artykuł 70 ust. 1 u.s.o. wskazuje w sposób wyczerpujący miejsca, w których jest dopuszczalne organizowanie praktycznej nauki zawodu^[4].

wUmowę o organizowanie praktycznej nauki zawodu zawiera szkoła zawodowa z właściwą jednostką, która ma prowadzić praktyczną naukę zawodu. Jest jednak oczywiste, że szkoła nie zawrze umowy z sobą w celu zorganizowania nauki zawodu we własnych pracowniach lub warsztatach. Koniecznym warunkiem zawarcia umowy jest zatem występowanie po obu stronach odrębnych, niezależnych jednostek organizacyjnych: szkoły zawodowej i podmiotu organizującego na jej zlecenie praktyki^[5].

wRozporządzenie MEN precyzuje w par. 7 ust. 3, że umowę o praktyczną naukę zawodu organizowaną poza daną szkołą zawiera dyrektor szkoły z podmiotem przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu w terminie umożliwiającym realizację programu praktycznej nauki zawodu. Powinna ona określać:

1) nazwę i adres podmiotu przyjmującego uczniów na praktyczną naukę zawodu oraz miejsce jej odbywania,

2) nazwę i adres szkoły kierującej uczniów na praktyczną naukę zawodu,

3) zawód, w którym będzie prowadzona praktyczna nauka zawodu,

4) nazwę i numer realizowanego programu nauczania dla danego zawodu,

5) listę uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu z podziałem na grupy,

6) formę praktycznej nauki zawodu (zajęcia praktyczne lub praktykę zawodową) i jej zakres,

7) terminy rozpoczęcia i zakończenia praktycznej nauki zawodu,

8) prawa i obowiązki stron umowy, ze szczególnym uwzględnieniem praw i obowiązków określonych w par. 8 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu (omówionych niżej w tezie 4),

9) sposób ponoszenia przez strony umowy kosztów realizacji praktycznej nauki zawodu wraz z kalkulacją tych kosztów, z uwzględnieniem par. 9 rozporządzenia (zob. teza 4),

10) dodatkowe ustalenia stron umowy związane z odbywaniem praktycznej nauki zawodu.

Taką samą umowę, stosownie do art. 195 par. 1 k.p., zawiera z podmiotem przyjmującym młodocianych na praktyczną naukę zawodu również pracodawca, który zatrudnił młodocianych w celu odbycia przez nich przygotowania zawodowego.

wNa podstawie delegacji z art. 70 ust. 4 u.s.o. aktualnie obowiązuje rozporządzenie MEN. Określa ono warunki i tryb organizowania praktycznej nauki zawodu w warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych, placówkach kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz kwalifikacje wymagane od osób prowadzących praktyczną naukę zawodu i przysługujące im uprawnienia. Jego przepisy stosuje się wprost do uczniów i słuchaczy publicznych szkół ponadgimnazjalnych i szkół ponadpodstawowych prowadzących kształcenie zawodowe. Natomiast odpowiednio stosuje się je do młodocianych pracowników odbywających praktyczną naukę zawodu w ramach przygotowania zawodowego^[6]. Zatrudnianie młodocianych pracowników regulują przepisy kodeksu pracy, zaś zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego zostały uregulowane szczegółowo w przepisach rozporządzenia RM. W myśl par. 1 tego rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może się odbywać poprzez naukę zawodu lub poprzez przyuczenie do wykonywania określonej pracy. W ramach takiego przygotowania pracodawca zawiera z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu, przy czym nauka taka trwa nie krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy^[7]. Przepisy przewidują - w pewnych sytuacjach - możliwość przedłużenia umowy o pracę, jednak nie dłużej niż do 12 miesięcy^[8]. Przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić:

1) pracodawca,

2) osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy,

3) osoba zatrudniona u pracodawcy

- pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu. W tym zakresie stosuje się więc par. 10 rozporządzenia MEN.

1. Szkoły prowadzące kształcenie zawodowe przekazują pracodawcom, u których realizowana jest praktyczna nauka zawodu w formie praktyk zawodowych, środki na pokrycie dodatków i premii wypłacanych pracownikom za wykonywanie obowiązków opiekunów praktyk zawodowych oraz opłacanych od nich składek na ubezpieczenia społeczne.

2. (uchylony)

wZgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach^[9] szkoła jest obowiązana organizować praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla nauczanego zawodu. Praktyczna nauka zawodu może być realizowana m.in. przez praktyki zawodowe, które są odbywane u pracodawców. Mają one na celu zapoznanie ucznia z umiejętnościami zawodowymi niezbędnymi do pracy w zawodzie. Uczeń w trakcie trwania praktyki powinien otrzymać niezbędny instruktaż teoretyczny i w ramach zajęć wykonywać prace w rzeczywistych warunkach^[10]. U pracodawców lub w indywidualnych gospodarstwach rolnych są one prowadzone pod kierunkiem opiekunów praktyk zawodowych, którymi mogą być pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne.

wPonieważ organizowanie praktyk zawodowych odbywa się na zlecenie szkół i stanowi niejako wypełnienie ich zadań, w art. 70a u.s.o. stworzono podstawę ustawową dotowania określonych składników wynagrodzenia za pełnione u pracodawców przyjmujących uczniów na praktyki zawodowe obowiązki opiekunów praktyk. Było to konieczne, gdy w 2002 r. został uchylony przepis pozwalający na dotowanie tych wydatków ze środków Funduszu Pracy. Finansowanie należy się wszystkim pracodawcom, z którymi dana szkoła zawarła umowy w sprawie praktyk zawodowych. Ponieważ chodzi o dotowanie podmiotów spoza sektora finansów publicznych, do środków przekazywanych należy stosować przepisy u.f.p.^[11].

1. Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

2. Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi:

1) w przypadku nauki zawodu - do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia;

2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.

3. Kwoty dofinansowania określone w ust. 2 podlegają waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli ten wskaźnik w roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym następuje wypłata dofinansowania, wynosi co najmniej 105 proc.

4. Wskaźnik, o którym mowa w ust. 3, Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5. Jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy.

6. Dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1.

7. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Do wniosku należy dołączyć:

1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;

2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego;

3) kopię odpowiednio dyplomu lub świadectwa potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu.

8. Dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest finansowane ze środków Funduszu Pracy.

9. Środki, o których mowa w ust. 8, są przekazywane na wyodrębniony rachunek bankowy urzędu wojewódzkiego.

10. Wojewoda otrzymane środki na dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników przekazuje na wyodrębniony rachunek bankowy gminy.

11. Dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s. 1) lub rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.Urz. UE L 352 z 24.12.2013, s. 9).

wPrzepis ten zawiera odesłanie do regulacji kodeksu pracy określających zawieranie umów o pracę z pracownikami młodocianymi. Według art. 190 par. 1 k.p. młodocianym jest osoba, która ukończyła lat 16, a nie przekroczyła lat 18. Zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 16 lat, jest zabronione, z wyjątkiem szczególnych sytuacji przewidzianych w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania na podstawie art. 191 par. 5 k.p. Zatrudnianie młodocianych nieposiadających kwalifikacji zawodowych jest dopuszczalne tylko w celu przygotowania zawodowego. Jest to zatem zatrudnienie celowe, które w świetle u.s.o. pełni dodatkową istotną funkcję. Jest jedną z form realizacji obowiązku nauki, który trwa do ukończenia 18. roku życia. W tym okresie, oprócz pracy zawodowej, młodociany odbywa praktyczną naukę zawodu oraz dokształcanie teoretyczne^[12].

wArtykuł 70b ust. 1 u.s.o. określa trzy przesłanki dofinansowania kosztów kształcenia. Są to:

- zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,

- posiadanie przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych,

- ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 29 maja 2014 r.^[13] wszystkie te warunki muszą wystąpić łącznie, by pracodawca mógł otrzymać dofinansowanie kosztów kształcenia. Pracodawca może więc uzyskać dofinansowanie kosztów kształcenia w całości, jeśli przez cały okres nauki zawodu spełniał wszystkie przewidziane prawem wymogi, bądź w części (proporcjonalnie - za pełne miesiące, w których spełnione były przesłanki z art. 70b ust. 1 pkt 1 u.s.o.), a młodociany pracownik spełnia wymogi art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o.^[14].

Z utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych^[15] poglądu wynika również, że przesłanki te muszą istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, a nie tylko w dacie rozstrzygania wniosku.

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego

wPrzebieg przygotowania zawodowego określa rozporządzenie RM. Pracodawca jest obowiązany zawrzeć z młodocianym na piśmie umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego^[16]. Powinna ona określać w szczególności:

1) rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy),

2) czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,

3) sposób dokształcania teoretycznego,

4) wysokość wynagrodzenia.

Zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego jest pierwszą z trzech przesłanek przyznania dofinansowania na rzecz pracodawcy, określonych w art. 70b ust. 1 u.s.o, przy czym należy zauważyć, że w celu uzyskania dofinansowania wszystkie powinny zostać spełnione łącznie, z uwzględnieniem rezultatu praktycznej nauki zawodu, jakim jest uzyskanie przez młodocianego kwalifikacji w zawodzie na skutek zdanego egzaminu. Ich brak upoważni organ właściwy do przyznania dofinansowania do wydania decyzji odmownej^[17]. O zawarciu umowy pracodawca zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego, a w przypadku pracodawcy będącego rzemieślnikiem - również izbę rzemieślniczą właściwą ze względu na siedzibę rzemieślnika^[18].

Posiadanie kwalifikacji

wPoza zawarciem z młodocianym umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego do istotnych przesłanek dofinansowania pracodawcy kosztów kształcenia młodocianych pracowników należy posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo przez osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Zgodnie z par. 2 rozporządzenia RM może je prowadzić:

1) pracodawca,

2) osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy,

3) osoba zatrudniona u pracodawcy

- pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu^[19]. Pracodawca nie musi jednak spełniać powyższych wymagań kwalifikacyjnych, jeżeli zatrudnia do prowadzenia w jego imieniu przygotowania zawodowego pracowników mających wymagane kwalifikacje instruktorów praktycznej nauki zawodu.

Ukończenie nauki zawodu

wKolejna przesłanka dofinansowania pracodawcy kosztów kształcenia młodocianych, o której mowa w art. 70b ust. 1 u.s.o., to ukończenie nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z przepisami rozporządzenia RM. Przez ukończenie nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego należy rozumieć odbycie kształcenia w takim wymiarze, jaki zapewnia młodocianemu zdobycie zarówno teoretycznej, jak i praktycznej podbudowy do wykonywania pracy w danym zawodzie.

W artykule 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o. zawarte jest jako konieczny warunek przyznania dofinansowania wymaganie ukończenia nauki zawodu i zdanie egzaminu. Nie jest więc wystarczające zawarcie umowy o pracę oraz kontynuowanie nauki zawodu, nawet przez kilka lat, lecz musi nastąpić ukończenie tej nauki oraz złożenie egzaminu. Wskazuje na to nie tylko literalne brzmienie art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o., lecz także wykładnia systemowa - w art. 70b ust. 7 u.s.o. wymaga się bowiem przedstawienia dyplomu lub zaświadczenia stwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2^[20].

wZgodnie z par. 6 ust. 1 rozporządzenia RM nauka zawodu trwa nie dłużej niż 36 miesięcy, z tym że jeżeli młodociany dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej nie otrzymał promocji do klasy programowo wyższej lub nie ukończył szkoły, pracodawca na wniosek młodocianego albo izba rzemieślnicza na wniosek pracodawcy będącego rzemieślnikiem i młodocianego może przedłużyć czas trwania nauki zawodu, nie więcej jednak niż o 12 miesięcy, w celu umożliwienia dokończenia nauki w szkole, a w innych uzasadnionych przypadkach nie więcej niż o 6 miesięcy^[21].

wRozporządzenie RM w par. 6 ust. 2 odsyła do przepisów w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego w kwestii określenia zawodów, w których odbywa się nauka zawodu^[22]. Nauka zawodu u pracodawców będących rzemieślnikami może się odbywać także w zawodach odpowiadających danemu rodzajowi rzemiosła, nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy^[23].

Zdanie egzaminu

wWspominając o zdaniu egzaminu przeprowadzanego zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 70b ust. 1 pkt 1 u.s.o., ustawodawca ma na myśli formy sprawdzenia wiedzy i umiejętności nabytych podczas nauki zawodu, o których mowa w par. 11 rozporządzenia RM. Przepis ten przewiduje przede wszystkim zdanie egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie^[24], o ile młodociany jest zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i dokształca się w zasadniczej szkole zawodowej. W razie dokształcania się przez takiego młodocianego w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy właściwą formą jest egzamin eksternistyczny potwierdzający kwalifikacje w zawodzie. Natomiast osoba, która jest zatrudniona u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, składa egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przed komisjami izb rzemieślniczych^[25].

wParagraf 16 rozporządzenia RM reguluje egzamin sprawdzający w zakresie przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Należy w związku z tym wyjaśnić, że przyuczenie młodocianego do wykonywania określonej pracy może trwać od trzech do sześciu miesięcy^[26], a jedynie w odniesieniu do młodocianych uczestników Ochotniczych Hufców Pracy okres ten może być przedłużony do czasu ukończenia gimnazjum i trwać łącznie nie dłużej niż 22 miesiące^[27]. Czas trwania, zakres oraz program przyuczenia do wykonywania określonej pracy ustala pracodawca, przyjmując wybrane treści programu nauczania dopuszczonego do użytku szkolnego w zawodach występujących w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego lub programu zapewniającego spełnienie wymagań egzaminacyjnych określonych w standardach będących podstawą przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. Egzamin sprawdzający młodociani zatrudnieni u pracodawców niebędących rzemieślnikami składają bezpośrednio u swoich pracodawców, zatrudnieni zaś u pracodawców będących rzemieślnikami - przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej, na zasadach określonych przez Związek Rzemiosła Polskiego^[28].

wW kilku sprawach rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi^[29] zajęto stanowisko, że warunek uzyskania dofinansowania w postaci zdania egzaminu należy uznać za spełniony także wówczas, gdy młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem zda egzamin na tytuł czeladnika. Zdaniem łódzkiego sądu administracyjnego zawarte w art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o. sformułowanie "i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami" odnosi się do wszystkich tych odrębnych przepisów, które pozwalają młodocianemu zdać egzamin po zakończeniu nauki. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał zdanie egzaminu przez młodocianego wyłącznie zgodnie z par. 11 ust. 1-4 rozporządzenia RM , wskazałby to wprost w komentowanym przepisie. Rozporządzenie, o którym mowa, zostało jednak wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w kodeksie pracy, a nie w ustawie o systemie oświaty. Nie przewiduje ono żadnych konsekwencji w przypadku zdania przez młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem egzaminu czeladniczego przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej. WSA w Łodzi wskazał, że celem art. 70b u.s.o. jest umożliwienie młodocianym pracownikom nauki zawodu, co stanowi realizację ich konstytucyjnego prawa. Niespójność regulacji nie może stanowić uzasadnienia tworzenia przeszkód do jego realizacji ani wbrew intencjom ustawodawcy zniechęcać pracodawców do zatrudniania młodocianych w celu uzyskania przygotowania zawodowego. Ten pogląd został zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny^[30].

wZe sformułowania art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o. "młodociany zdał egzamin" wynika, że warunkiem udzielenia dofinansowania, o którym mowa w przepisie, jest złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym^[31]. NSA w wyroku z 26 listopada 2010 r.^[32] podkreślił, że do przyznania pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w art. 70b pkt 2 u.s.o. nie jest wystarczające zawarcie umowy o pracę, kontynuowanie nauki zawodu nawet przez okres kilku lat, lecz konieczne jest ukończenie tej nauki oraz zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. W ocenie NSA skoro dołączenie kopii dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego ukończenie nauki i zdanie egzaminu z wynikiem pozytywnym jest warunkiem koniecznym do przyznania dofinansowania, to porzucenie przez ucznia nauki i nieprzystąpienie do egzaminu i nieuzyskanie wymaganego świadectwa uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku pracodawcy. [przykład 1]

wArtykuł 70b ust. 2 u.s.o. nie daje podstaw do ubiegania się o przyznanie dofinansowania za okres po zdaniu egzaminu zawodowego. Celem przyznanego pracodawcy dofinansowania jest przygotowanie zawodowe, które kończy się zdaniem egzaminu potwierdzającego określone umiejętności. Po jego zaliczeniu kończy się również okres przygotowania zawodowego i pomimo dalszego pozostawania w zatrudnieniu (które jednakże nie jest już połączone z kształceniem) dofinansowanie już nie może przysługiwać^[33].

wNa pytanie, czy zdanie egzaminu niebezpośrednio po ukończeniu szkoły zawodowej skutkuje odmową dofinansowania, odpowiedzi udzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Sąd w wyroku z 9 lipca 2008 r.^[34] uznał, że zdanie egzaminu po ukończeniu szkoły zawodowej nie musi następować bezpośrednio. Do takiego wniosku skład orzekający doszedł, rozpatrując skargę pracodawcy, któremu odmówiono dofinansowania kosztów kształcenia, ponieważ młodociany pracownik uzyskał świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej w czerwcu 2006 r., a egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe zdał dopiero w sierpniu 2007 r., czyli w następnym roku szkolnym. Egzamin nie nastąpił więc bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, co według organów pierwszej i drugiej instancji uzasadniało odmowę przyznania dofinansowania. Zdaniem sądu podstawa prawa materialnego określona w art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o. wskazuje jedynie na tryb zdawania egzaminu, natomiast nie zakreśla terminu, w jakim egzamin ten ma być zdany. Jedynie wydane na mocy art. 191 par. 3 i art. 195 par. 2 k.p. rozporządzenie RM wskazuje na kwestię terminu przystąpienia do egzaminu. Stosownie do par. 11 ust. 2 tego rozporządzenia młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Jednakże rozporządzenie przewiduje możliwość poprawiania egzaminu (pośrednio wskazuje na to par. 12 ust. 1). Zatem nawet jeżeli osoba przystąpi do egzaminu później niż bezpośrednio, to tryb zdawania egzaminu będzie zachowany, a więc przesłanka zdania egzaminu wskazana w art. 70b ust. 1 u.s.o. będzie zachowana.

wUstawa w art. 70b ust. 2 określa kwoty refundacji w przeliczeniu na jednego młodocianego, który zakończył naukę zawodu [tabela]. Są to kwoty ryczałtowe, sztywno określone, których wysokość jest taka sama dla wszystkich pracodawców i wszystkich zawodów^[35].

wMechanizm waloryzacji kwot określonych w art. 70b ust. 2 u.s.o. jest oparty na zasadach analogicznych do zasad waloryzacji emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Waloryzację emerytur i rent przeprowadza się corocznie od 1 marca^[36]. Ten sam termin należy przyjąć dla potrzeb stosowania niniejszej ustawy. Wskaźnik waloryzacji prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS^[37].

Dzielenie pomocy

wProporcjonalny podział kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców następuje zarówno wówczas, gdy stosunek pracy z młodocianym został rozwiązany za porozumieniem stron, jak i wówczas, gdy został wypowiedziany przez młodocianego pracownika. Przyczyny niezależne od pracodawcy to np. zmiany organizacyjne lub likwidacja działalności, skutkujące niemożliwością dalszego zatrudniania młodocianego. Domniemywa się, że pracodawca, który złożył wniosek, jest uprawniony do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego. Odmowa dofinansowania z powodu, o którym mowa w art. 70b ust. 5 u.s.g., wymaga więc od organu udzielającego dofinansowania wykazania tego, że stosunek pracy został rozwiązany z winy pracodawcy, a więc z powodu okoliczności bezprawnych, za które pracodawca ponosi odpowiedzialność. Wymaga to oceny w świetle okoliczności konkretnego przypadku, która jest szczególnie uzasadniona w sytuacji wypowiedzenia umowy o pracę przez młodocianego. Za zawinione przez pracodawcę okoliczności uznać należy np. niezapłacenie wynagrodzenia, mobbing (uporczywe nękanie psychiczne młodocianego). Okoliczności uzasadniające odmowę dofinansowania powinien ustalić organ udzielający dofinansowania w toku postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 70b ust. 6 u.s.o.^[38].

wJak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 30 listopada 2010 r.^[39], o możliwości proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców nie decyduje tryb, w jakim stosunek pracy z młodocianym pracownikiem został rozwiązany, lecz okoliczności, w następstwie których do tego doszło. Podział taki może bowiem nastąpić zarówno wówczas, gdy stosunek pracy został wypowiedziany przez młodocianego pracownika, jak i wtedy, gdy rozwiązano go za porozumieniem stron, o ile tylko przyczyna rozwiązania była niezależna od pracodawcy. Pod pojęciem przyczyn niezależnych od pracodawcy należy natomiast zdaniem sądu rozumieć okoliczności, które nie są związane z osobą pracodawcy lub jego świadomym zachowaniem. Trzeba zaznaczyć, że nie chodzi tu tylko o okoliczności dotyczące pracownika, lecz także o inne, niezwiązane z żadną ze stron stosunku pracy. [przykład 2]

wZgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów likwidacja pracodawcy jako szczególna okoliczność uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika, przewidziana w art. 196 pkt 2 k.p., a więc niemająca znamion bezprawności, nie mieści się w pojęciu rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy zawartym w art. 70b ust. 5 zd. 2 u.s.o. Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 29 maja 2014 r.^[40] stwierdził, że okoliczność, iż po zakończeniu prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, dalszą praktyczną naukę zawodu kontynuował inny pracodawca, nie może uzasadniać odmowy przyznania przysługującej kwoty dofinansowania proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez firmę nauki zawodu. Zauważyć bowiem należy, że zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest zatrudnieniem celowym, a zatem jego zadaniem jest przyuczenie ucznia do zawodu w sposób praktyczny. Co za tym idzie w sytuacji, gdy cel przygotowania został osiągnięty, nie ma podstaw do odmowy dofinansowania.

Podobnie orzekł WSA w Łodzi w wyrokach z 8 maja 2013 r.^[41]. Zdaniem tego sądu art. 70b ust. 5 u.s.o. pozwala na przyznanie proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. Łódzki sąd administracyjny podkreślił, że to, iż przed ukończeniem szkolenia młodocianego pracownika i zdaniem przez niego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje osoba utraciła status pracodawcy z uwagi na wyrejestrowanie działalności gospodarczej, nie ma wpływu na ocenę uprawnienia do dofinansowania, o którym mowa w art. 70b ust. 1 u.s.o. W ocenie łódzkiego sądu treść art. 70b u.s.o. wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzenia działalności gospodarczej. Utratę prawa do otrzymania przedmiotowego dofinansowania przewiduje jedynie art. 70b ust. 5 u.s.o. w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy. Tylko takie rozwiązanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o odmowie przyznania dofinansowania.

Przejęcie zakładu pracy

wZdaniem NSA wyrażonym w wyroku z 17 grudnia 2010 r.^[42] w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę w trybie art. 23¹ k.p. nie znajduje zastosowania art. 70b ust. 5 u.s.o. Przejęcie zakładu pracy lub jego części na podstawie art. 23¹ par. 1 k.p. nie prowadzi do rozwiązania dotychczasowych stosunków pracy, a jedynie do zmiany jednej ze stron dotychczasowego stosunku pracy, tj. osoby pracodawcy. Zmiana pracodawcy następuje z mocy prawa, tzn. z chwilą nastąpienia zdarzenia nazwanego w omawianym przepisie przejściem zakładu lub jego części na innego pracodawcę. W związku z tym strony, między którymi nawiązał się stosunek pracy z mocy prawa, nie muszą zawierać umowy o pracę^[43]. Nowy pracodawca nabywa na zasadzie następstwa prawnego wszelkie prawa wynikające z nawiązanych stosunków pracy z poprzednim pracodawcą oraz przechodzą na niego wszystkie obowiązki, jakie ciążyły na poprzednim pracodawcy wobec pracowników przejętego zakładu. Pracownicy tego zakładu zachowują prawa przysługujące im przed przejściem tego zakładu na nowego pracodawcę i wiążą ich te same obowiązki, jakie byli zobowiązani wykonywać wobec poprzedniego pracodawcy. Do czasu wypowiedzenia tych warunków przez nowego pracodawcę strony są związane warunkami dotychczasowymi^[44]. [przykład 3]

Niezbędna procedura

wW sprawie udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta), w której młodociany ma miejsce zamieszkania, orzeka w formie decyzji administracyjnej [wzór 1] na podstawie wniosku złożonego zgodnie z art. 70b ust. 7 u.s.o., ewentualnie również po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w celu ustalenia, czy podmiot wnioskujący spełnia warunki dofinansowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 9 stycznia 2014 r.^[45] wskazał, że rada gminy nie może przekazać dyrektorowi Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Oświaty kompetencji wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników w trybie art. 70b ust. 6 u.s.o. Zdaniem gliwickiego sądu jednostka taka pełni funkcję obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół i placówek. Zakres jej działania jest powiązany z regulacją zawartą w art. 34a ust. 1 i 2 u.s.o., które określają granice sprawowania nadzoru organu prowadzącego nad podległymi mu szkołami i placówkami.

Od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, gdyż sprawa udzielenia bądź odmowy udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego młodocianego nie mieści się w zakresie spraw wymienionych w art. 31 ust. 1 pkt 5 u.s.o., w których organem wyższego stopnia jest wyjątkowo kurator oświaty^[46].

wPojęcie miejsca zamieszkania jako kryterium wyznaczającego właściwość miejscową organu należy rozumieć zgodnie z prawem cywilnym jako miejscowość, w której dana osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pozostania (art. 25 k.c.). Nie jest ono równoznaczne z zameldowaniem na pobyt stały^[47]. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 lipca 2011 r.^[48] stwierdził, że internat nie może być uznany za miejsce stałego zamieszkania. W myśl bowiem art. 26 par. 1 i par. 2 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

Złożenie wniosku

wDofinansowanie kosztów przygotowania zawodowego przysługuje z mocy prawa, ale jest przyznawane nie z urzędu, lecz jedynie na wniosek pracodawcy^[49] [wzór 2]. Termin do jego złożenia biegnie od daty złożenia przez młodocianego egzaminu^[50], a nawet - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny - od daty ogłoszenia wyników egzaminów^[51]. Jest to uzasadnione, gdyż dołączenie dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia jest warunkiem formalnej kompletności wniosku. Organ właściwy może także wzywać do składania dalszych dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy; w szczególności gdy o proporcjonalne dofinansowanie części kosztów kształcenia ubiega się pracodawca, z którym młodociany rozwiązał umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Organ udzielający dofinansowania może się domagać przedstawienia dowodu, że umowa o pracę nie została rozwiązana z winy pracodawcy^[52]. Termin na złożenie wniosku o dofinansowanie ma charakter materialnoprawny. Oznacza to, że nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. Wniosek o dofinansowanie złożony po terminie będzie skutkował odmową jego przyznania^[53].

wGminy otrzymują środki na pokrycie wypłaty dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników na zasadach dotacji celowej. Środki te nie mogą być przeznaczone na inny cel. Nie podlegają one łączeniu ze środkami przekazywanymi w ramach części oświatowej subwencji ogólnej. W związku z powyższym, na mocy ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw^[54], z mocą od 1 lutego 2009 r. dodano w art. 70b u.s.o. trzy dalsze ustępy (ust. 8-10) dotyczące zasad finansowania omawianych świadczeń. Obecnie dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest pokrywane z Funduszu Pracy, a więc ze źródła pozabudżetowego. W celu lepszej kontroli nad wydatkowaniem środków są one przekazywane na wyodrębnione rachunki bankowe: najpierw urzędu wojewódzkiego, a następnie gminy^[55].

Pomoc de minimis

wArtykuł 70b ust. 11 u.s.o. dodany na mocy ustawy nowelizującej z 2011 r. zastrzega, że dofinansowanie przygotowania zawodowego młodocianych, które w świetle obowiązującego prawa należy kwalifikować jako formę dotacji ze środków publicznych dla podmiotów spoza sektora finansów publicznych, stanowi pomoc de minimis. Ustawodawca odsyła w tym zakresie do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 traktatu o pomocy de minimis^[56]. Wystarczy w tym miejscu wyjaśnić, że Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej co do zasady zakazuje udzielania przez państwa pomocy publicznej przedsiębiorcom, chyba że zachodzą pewne szczególne sytuacje. Kwoty pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom w formie wypłaty dofinansowania są relatywnie niskie i z punktu widzenia całości gospodarki jest oczywiste, że nie mogą one zdeformować konkurencji na jednolitym rynku UE^[57].

wW związku z dodaniem w art. 70b ust. 11 u.s.o. w orzecznictwie pojawił się pogląd, że warunkiem otrzymania dofinansowania jest prowadzenie działalności gospodarczej w chwili składania wniosku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażonym w wyroku z 9 stycznia 2014 r.^[58], skoro dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników stanowi pomoc de minimis, to decyzja o przyznaniu takiego dofinansowania może zostać wydana tylko na rzecz podmiotu gospodarczego, czyli podmiotu wykonującego działalność gospodarczą. Wynika to nie tylko z regulacji zawartej w art. 70b u.s.o., ale i z istoty pojęcia pomocy publicznej, jaką stanowi pomoc de minimis. Sąd wskazał, że definicji pomocy publicznej nie zawierają ani przepisy TWE, ani żadne postanowienia prawa unijnego. Jednakże zgodnie z wypracowanym w orzecznictwie i doktrynie uniwersalnym określeniem tego terminu z art. 87 ust. 1 TWE będzie ono obejmować wszelkie świadczenia na rzecz przedsiębiorstwa pochodzące od państwa lub ze źródeł państwowych (zwiększające przy tym wydatki lub zmniejszające przychody państwa), które przynosi temu przedsiębiorstwu korzyść, jakiej nie mogłoby uzyskać w ramach normalnej działalności gospodarczej. W opinii krakowskiego sądu prowadzenie działalności gospodarczej jest zatem niezbędnym wymogiem i zasadniczą przesłanką uznania danego podmiotu za beneficjenta pomocy, a także uznania za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 u.s.d.g.

Z tym poglądem nie zgodził się z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 sierpnia 2014 r.^[59]. Zdaniem tego sądu ustawodawca w żadnej z jednostek redakcyjnych art. 70b u.s.o. nie wskazał, aby konieczną przesłanką uzyskania dofinansowania było prowadzenie działalności gospodarczej w chwili składania wniosku. W ocenie NSA istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie wymienione ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a ponadto by młodociany pracownik ukończył naukę i zdał egzamin. Zatem wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika są spełnione dopiero wówczas, gdy młodociany zakończy proces przygotowywania do zawodu i zda egzamin. Wtedy to otwiera się trzymiesięczny termin na złożenie wniosku przez pracodawcę, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika. Ustawodawca nie wprowadził w art. 70b u.s.o. innych dodatkowych warunków, z których wynikałoby, że pracodawca, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika, nie może uzyskać dofinansowania tylko z tej przyczyny, iż w chwili składania wniosku nie spełnia już warunku bycia pracodawcą. NSA podkreślił, że ma to swoje uzasadnienie prawne, ponieważ dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, obok innej formy pomocy ze strony organów państwa, jaką jest refundacja kosztów wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, wypłacana w trakcie trwania umowy z młodocianym pracownikiem, ma służyć całemu systemowi kształcenia zawodowego poprzez wypracowanie mechanizmów zachęcających pracodawców do szerszego włączania się w proces kształcenia w zawodach, jak i w proces ewaluacji jego efektów w ramach konstytucyjnego prawa do nauki.

PRZYKŁAD 1

Skutki nieprzystąpienia do egzaminu

Spółka z o.o. zawarła z uczniem Łukaszem D. na okres 36 miesięcy umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w zawodzie mechanik pojazdów samochodowych. Ten po 32 miesiącach porzucił pracę. Spółka domaga się przyznania dofinansowania kosztów kształcenia proporcjonalnie do okresu przeprowadzonego przygotowania zawodowego Łukasza D. Burmistrz decyzją odmówił przyznania dofinansowania ww. kosztów z uwagi na to, że uczeń nie ukończył nauki zawodu, potwierdzonej zdaniem egzaminu. W przypadku młodocianych zatrudnionych u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje się egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika, przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów kwalifikacyjnych na tytuł czeladnika i mistrza w zawodzie. Jak ustalił organ, Łukasz D. nie przystąpił do tego egzaminu. Nie został więc spełniony jeden z koniecznych wymogów przyznania dofinansowania.

PRZYKŁAD 2

Nie jest ważny tryb rozwiązania umowy

Przedsiębiorca Jan C. zawarł z pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Angaż został rozwiązany na wniosek młodocianego w trybie porozumienia stron, po czym zawarł on umowę o pracę z innym pracodawcą. Jan C. wystąpił do prezydenta miasta o przyznanie dofinansowania z tytułu nauki zawodu młodocianego. Organ odmówił, twierdząc, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana na mocy porozumienia stron, a Jan C. nadal prowadzi swój zakład. Nie można zatem zaliczyć czasu odbytej u niego nauki do okresu wymaganego do odbycia przygotowania zawodowego przez młodocianego. Sąd uchylił to rozstrzygnięcie. Wskazał w uzasadnieniu, że w sprawie nie jest istotny tryb rozwiązania angażu. Ważne są przyczyny, które legły u podstaw porozumienia stron. Sąd zarzucił prezydentowi miasta, że nie zbadał, czy są to okoliczności niezależne od pracodawcy oraz czy wskazują one na brak jego winy w rozwiązaniu tego angażu.

Tabela. Kwoty pomocy

Nauka zawodu w okresie 36 miesięcy	8081 zł
Nauka zawodu w okresie krótszym niż 3 lata (36 miesięcy)	Kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia
Przyuczenie do wykonywania określonej pracy	254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia

PRZYKŁAD 3

Skutki przejęcia

Spółka A zawarła z młodocianą pracownicą umowę w celu przygotowana zawodowego w zawodzie drukarz maszynista maszyn offsetowych przez okres 36 miesięcy. Po upływie 22 miesięcy spółka ta w trybie art. 23¹ par. 1 k.p. została przejęta w części przez spółkę B. Pracodawcą młodocianej stała się spółka B. Obydwie spółki wystąpiły o kwotę dofinansowania podzieloną między nimi proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Burmistrz odmówił wypłaty tej pomocy spółce A. Rozstrzygnięcie to jest właściwe, gdyż z art. 70b ust. 7 u.s.o. wynika, że prawo do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego przysługuje podmiotowi, który był pracodawcą młodocianego pracownika w chwili ukończenia przez niego nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Prawo to przysługuje zatem wyłącznie spółce B, która stała się w wyniku przejęcia części zakładu w trybie art. 23¹ par. 1 k.p. pracodawcą młodocianego pracownika.

WZÓR 1

Decyzja o przyznaniu dofinansowania

Michałowice, 1 września 2015 r.

Na podstawie art. 70b ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 104 par. 1 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.),

na wniosek Jana Kowalskiego

burmistrz miasta Michałowice

przyznaje Janowi Kowalskiemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Auto-Moto J. Kowalski z siedzibą w Michałowicach dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w wysokości 8081 zł.

Pan Jan Kowalski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Auto-Moto J. Kowalski z siedzibą w Michałowicach, wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez burmistrza miasta Michałowice, zawarł w 2013 r. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego na okres 36 miesięcy z młodocianym pracownikiem Mateuszem Nowakiem - uczniem Szkoły Zawodowej w Michałowicach. Młodociany pracownik ukończył naukę w szkole i naukę zawodu oraz zdał odpowiednie egzaminy.

Zgodnie z art. 70b ustawy o systemie oświaty pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami. Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika zależy od okresu kształcenia wynikającego z umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i wynosi w przypadku nauki zawodu do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia.

Pracodawca posiada odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia praktycznej nauki zawodu określone właściwymi przepisami, co zostało poświadczone dokumentami załączonymi do wniosku. Wnioskodawca załączył ponadto kopie umowy o pracę zawartej z młodocianym pracownikiem oraz kopię świadectwa potwierdzającego ukończenie przez niego nauki zawodu.

Wobec powyższych okoliczności pracodawcy przysługuje dofinansowanie w łącznej kwocie 8081 zł i w związku z tym należało orzec jak w sentencji decyzji.

Od niniejszej decyzji służy stronom odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem burmistrza miasta Michałowice w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

WZÓR 2

Wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika

Michałowice, 1 lipca 2015 r.

Auto-Moto J. Kowalski

ul. Piękna 12, 05-634 Michałowice

(nazwa i adres pracodawcy)

Burmistrz Michałowic

REGON 170031201

NIP 7671002828

telefon 765-015-234

Na podst. art. 70b ust. 7 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) wnioskuję o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Oświadczam, iż spełniam wymagania niezbędne do ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia określone w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, tj.:

● posiadam kwalifikacje (lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy)/zatrudniam osobę posiadającą kwalifikacje* wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych (zgodnie z par. 10 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, Dz.U. nr 244, poz. 1626 ze zm.),

● młodociany pracownik ukończył naukę zawodu/przyuczenie do wykonywania określonej pracy* i zdał stosowny egzamin/uzyskał dyplom, świadectwo lub zaświadczenie*,

● umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego zawarta została na okres od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2015 r.

Dane młodocianego do uzyskania dofinansowania:

● imię i nazwisko: Mateusz Nowak

● adres zamieszkania: ul. Chrobrego 12/23, 05-634 Michałowice

● rodzaj przygotowania zawodowego: nauka zawodu.

Do wniosku załączam potwierdzone za zgodność z oryginałem**:

● kopie dokumentów potwierdzających posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych;

● kopię świadectwa ukończenia przez młodocianego gimnazjum lub zasadniczej szkoły zawodowej (lub zaświadczenia o kontynuowaniu nauki w gimnazjum, ewentualnie zasadniczej szkole zawodowej);

● kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego;

● kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego ukończenie przez młodocianego nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdanie egzaminu;

● aktualny wydruk z CEIDG lub z Krajowego Rejestru Sądowego w zależności od formy działalności prowadzonej przez pracodawcę;

● kopię świadectwa pracy;

● pełnomocnictwo;

● wypełniony formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis ***;

● wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis, jaką otrzymałem w roku, w którym ubiegam się o pomoc, oraz w ciągu dwóch poprzedzających lat, albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie lub oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis ****

Nazwa i nr rachunku bankowego, na który należy przekazać dofinansowanie:

567893509286348756203928359

Jan Kowalski

(podpis)

* Niepotrzebne skreślić

** Wskazać właściwe

*** Wzór formularza stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. nr 53, poz. 311 ze zm.)

**** W razie gdy pracodawca nigdy nie ubiegał się o pomoc de minimis