Nowelizacja prawa wyborczego

(Dz.U. z 2018 r. poz. 130)

UWAGA! Przepisy obowiązujące od 31 stycznia 2018 r. zaznaczamy kursywą

Art. 5.

W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 15 i 1089 oraz z 2018 r. poz. 4) wprowadza się następujące zmiany:

[Powołanie, skład i pierwsze posiedzenie obwodowej komisji wyborczej]

75) w art. 182:

a) § 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„§ 1. Obwodową komisję wyborczą powołuje spośród wyborców, najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów, komisarz wyborczy, z zastrzeżeniem przepisów art. 183.

§ 2. W skład każdej obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie i obwodowej komisji wyborczej ds. ustalenia wyników głosowania w obwodzie powołuje się 9 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby:

1) w liczbie nie mniejszej niż 6 – po jednej osobie zgłoszonej przez każdego z pełnomocników wyborczych reprezentujących komitety wyborcze utworzone przez partie polityczne bądź koalicje partii politycznych, z których list odpowiednio w ostatnich wyborach: wybrano radnych do sejmiku województwa, z tym że kandydatów można zgłaszać tylko na obszarze województwa, na terenie którego komitet wyborczy wprowadził w ostatnich wyborach radnych do sejmiku województwa; albo wybrano posłów do Sejmu; jeżeli liczba takich komitetów wyborczych jest mniejsza niż 6, prawo wskazania dodatkowej osoby mają pełnomocnicy komitetów wyborczych, o których mowa w pkt 2,

2) po jednej osobie zgłoszonej przez każdego z pełnomocników wyborczych reprezentujących pozostałe komitety wyborcze

– z zastrzeżeniem § 7.”,

b) uchyla się § 2a,

c) § 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„§ 3. W skład obwodowych komisji wyborczych, w obwodach głosowania utworzonych w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów powołuje się 6 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby.

§ 4. Osoba będąca kandydatem na członka obwodowej komisji wyborczej może zostać zgłoszona do komisji na obszarze województwa, w którym stale zamieszkuje.”,

d) w § 5 uchyla się zdanie pierwsze,

e) § 7 i 8 otrzymują brzmienie:

„§ 7. Gdyby liczba członków komisji powołanych na podstawie § 2:

1) okazała się mniejsza niż 9 – pozostałych kandydatów do składu komisji wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych przez wszystkich pełnomocników wyborczych; każdy z nich może zgłosić do losowania tyle osób, ile brakuje do liczby 9;

2) miała być większa niż 9 – kandydatów do składu komisji, w liczbie stanowiącej różnicę między liczbą 9 a liczbą członków powoływanych na podstawie § 2 pkt 1, wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych, o których mowa w § 2 pkt 2; każdy z nich może zgłosić do losowania tylko jedną osobę.

§ 8. Losowanie, o którym mowa w § 7, przeprowadza komisarz wyborczy.”,

f) po § 8 dodaje się § 8a w brzmieniu:

„§ 8a. W przypadku niedokonania zgłoszenia kandydatów do składu komisji, w sytuacji, o której mowa w § 7 pkt 1, minimalny skład liczbowy obwodowej komisji wyborczej wynosi 5 członków. Jeżeli pomimo zgłoszenia, o którym mowa w zdaniu pierwszym, liczba kandydatów zgłoszonych w trybie, o którym mowa w § 7 pkt 1, jest mniejsza niż minimalny skład liczbowy obwodowej komisji wyborczej uzupełnienia jej składu dokonuje komisarz wyborczy. Przepis § 6 stosuje się odpowiednio.”,

g) § 9 otrzymuje brzmienie:

„§ 9. Pierwsze posiedzenie obwodowej komisji wyborczej zwołuje niezwłocznie po jej powołaniu komisarz wyborczy.”,

h) § 11 otrzymuje brzmienie:

„§ 11. Państwowa Komisja Wyborcza określa sposób zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych, wzór zgłoszenia oraz zasady powoływania tych komisji, w tym tryb przeprowadzenia losowania, o którym mowa w § 7.”.

komentarz

• Porównanie zmian brzmienia art. 182 k.w. przedstawia tabela 1.
• W nowym par. 1 art. 182 k.w. postanowiono, że członków obwodowych komisji wyborczych powołuje komisarz wyborczy. Dotychczas wyznaczała ich – w przypadku wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów – właściwa terytorialna komisja wyborcza. Termin nie został zmieniony. Następuje to najpóźniej na 21 dni przed elekcją. Kandydatów na członków komisji w wyborach samorządowych można zgłosić najpóźniej w 30. dniu przed dniem wyborów.
• W świetle komentowanych przepisów kandydaci do obwodowej komisji wyborczej muszą być wyborcami, a więc mieć bierne prawo wyborcze w danych wyborach. Niezależnie od tego nieodzownym elementem związanym z kandydowaniem do obwodowej komisji wyborczej jest wyrażenie zgody przez osobę ubiegającą się o członkostwo. Biernego prawa wyborczego w świetle k.w. nie mają osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu, pozbawione praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu oraz ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądu. Według ekspertów określone w przepisie wymagania w stosunku do członków obwodowych komisji wyborczych nie są wygórowane. A. Sokala zwracał uwagę, że chociaż kandydaci na członków obwodowych komisji wyborczych muszą być jedynie wyborcami, to przepisy k.w. nie stawiają przed nimi dodatkowych wymagań, takich jak górna granica wieku, minimalne wykształcenie czy chociażby niekaralność. W jego ocenie przyjęte rozwiązania pozostają w kolizji z uznawanymi standardami międzynarodowymi w sprawach wyborczych1.
• Zgodnie z instrukcją PKW można być kandydatem do składu obwodowej komisji wyborczej do spraw przeprowadzenia głosowania w obwodzie lub obwodowej komisji wyborczej do spraw ustalenia wyników głosowania w obwodzie, jeżeli kandydat ujęty jest w stałym rejestrze wyborców na obszarze województwa, w którym znajduje się gmina właściwa dla tej komisji – oraz jeżeli ma prawo do głosowania, czyli:

1) jest obywatelem polskim,

2) najpóźniej w dniu wyborów kończy 18 lat,

3) nie jest pozbawiony praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu,

4) nie jest pozbawiony praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu,

5) nie jest ubezwłasnowolniony prawomocnym orzeczeniem sądu.

PKW podkreśla, że jeżeli osoba jest obywatelem Unii Europejskiej, ale nie jest obywatelem polskim, to także może być kandydatem do składu obwodowej komisji wyborczej, pod warunkiem że:

1) najpóźniej w dniu wyborów kończy 18 lat,

2) jest w stałym rejestrze wyborców na obszarze województwa, w którym znajduje się gmina właściwa dla tej komisji,

3) nie jest pozbawiony prawa do głosowania w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem.

PKW wyjaśnia, że chęć udziału w pracach obwodowej komisji wyborczej do spraw przeprowadzenia głosowania w obwodzie lub obwodowej komisji wyborczej do spraw ustalenia wyników głosowania w obwodzie należy zgłosić bezpośrednio do pełnomocników komitetów wyborczych, uczestniczących w wyborach2. Wykaz wszystkich pełnomocników wyborczych komitetów, utworzonych w związku z wyborami samorządowymi oraz ich adresy znajdują się na stronie internetowej PKW. W instrukcji podkreśla się, że można być członkiem tylko jednej komisji wyborczej. Nie można być zaś członkiem komisji, jeżeli osoba jest:

– kandydatem w wyborach,

– pełnomocnikiem wyborczym,

– pełnomocnikiem finansowym,

– mężem zaufania lub obserwatorem społecznym,

a także jeżeli jest w stosunku do kandydata w wyborach:

– małżonkiem, jego ojcem, matką, dziadkiem, babcią (tzw. wstępnym),

– synem, córką, wnukiem, wnuczką (tzw. zstępnym),

– rodzeństwem, małżonkiem zstępnego lub przysposobionego albo osobą pozostającą z kandydatem w stosunku przysposobienia.

Ponadto PKW zauważa, że:

– samo zgłoszenie kandydata na członka komisji nie gwarantuje, że dana osoba zostanie powołana w skład komisji;

– przepisy k.w. nie wiążą w żaden sposób kwestii zgłoszenia kandydata na członka obwodowej komisji wyborczej z zebraniem przez tę osobę podpisów popierających określoną listę kandydatów na radnych;

– przepisy k.w. nie regulują kwestii udzielania osobom zbierającym podpisy pod zgłoszeniem list kandydatów na radnych obietnicy zgłoszenia ich jako kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych; jednakże w ocenie PKW osoby te powinny być uprzednio informowane, że samo zgłoszenie nie gwarantuje powołania w skład komisji.

PKW wyjaśnia, że zgodnie z art. 106 par. 3 k.w. zbieranie lub składanie podpisów w zamian za korzyść finansową lub osobistą jest zabronione, a zatem naruszenie wskazanego przepisu wiąże się z naruszeniem przepisu karnego k.w. Jednakże ostateczna ocena, czy w danym przypadku doszło do naruszenia prawa, będzie należała do organów ścigania i sądów3.

• Po nowelizacji k.w. członkowie obwodowych komisji wyborczych będą mogli prowadzić agitację wyborczą na rzecz poszczególnych kandydatów i komitetów wyborczych, o ile nie będzie ona prowadzona w lokalu wyborczym, w trakcie czynności podejmowanych przez obwodową komisję wyborczą oraz w trakcie przygotowań do prac obwodowej komisji wyborczej (art. 153 par. 4 k.w.). Członkom komisji przysługuje dieta (zwykle jest ona różnicowana, nieco wyższa kwota przysługuje przewodniczącemu komisji). PKW wyda szczegółowe wytyczne dla obwodowych komisji wyborczych dotyczące zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania (na kilka tygodni przed wyborami). Członek obwodowej komisji wyborczej może zostać odwołany. Ma to miejsce m.in. w przypadku utraty prawa wybierania, podpisania zgody na kandydowanie bądź objęcia funkcji komisarza wyborczego, pełnomocnika wyborczego, urzędnika wyborczego, męża zaufania czy obserwatora społecznego. Komisarz wyborczy może odwołać członka komisji w przypadku nieuczestniczenia w pracach komisji bez usprawiedliwienia lub podejmowania działań sprzecznych z prawem4.
• W par. 2 określono tryb wyborów członków obwodowych komisji wyborczych. Przy czym ważne jest, że w myśl par. 4 osoba będąca kandydatem na członka obwodowej komisji wyborczej może zostać zgłoszona do komisji na obszarze województwa, w którym stale zamieszkuje. Dotychczas kandydatami mogły być tylko osoby ujęte w stałym rejestrze wyborców danej gminy. Oznaczało to, że mogły to być osoby, które stale zamieszkiwały na obszarze gminy właściwej dla tej komisji. Obecnie wymóg ten nie obowiązuje. W skład każdej z tych dwóch komisji przewidziano powołanie 9 osób. Inne zasady odnoszą się do komisji wyborczych w odrębnych obwodach do głosowania (np. w szpitalach, zakładach karnych) – tam członków komisji wyborczych będzie 6 (w całym kraju takich komisji jest ok. 2000). Łącznie w najbliższe wybory zaangażowanych powinno zostać – w roli członków obwodowych komisji – ok. 500 tys. obywateli5.
• Zdaniem P. Uziębło, jeżeli chodzi o skład komisji, w ewidentny sposób preferowane są komitety wyborcze, które reprezentują ugrupowania mające już swoich przedstawicieli w Sejmie lub sejmikach województwa. Można przyjąć, że ma to realizować proporcjonalną równość szans wyborczych. W ocenie tego autora rozwiązanie takie budzi bardzo poważne wątpliwości w kontekście art. 32 konstytucji. Zasada równości wyborów, na którą wskazują przepisy ustawy zasadniczej regulujące poszczególne elekcje, nie może być wszakże oderwana od zasady ogólnej, jaką jest właśnie wspomniana zasada równości. W tym wypadku można uznać, że dochodzi do istotnego ograniczenia owej równości poprzez zróżnicowanie pozycji komitetów wyborczych na podstawie rezultatów wcześniejszych wyborów. P. Uziębło wskazuje, że wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. W tym przypadku trudno mówić o spełnieniu tego warunku, gdyż cel, jaki ma być realizowany, a więc uprzywilejowanie największych ugrupowań politycznych, w przypadku członkostwa w komisji trudno obronić. Powoływanie członków komisji spośród osób wskazanych przez komitety wyborcze ma bowiem przede wszystkim za zadanie zapewnić wewnętrzną kontrolę pozostałych członków komisji i w konsekwencji minimalizować ryzyko fałszowania wyników głosowania. Ponadto niełatwo byłoby uznać, że w tym wypadku mamy zrealizowaną zasadę proporcjonalności, gdyż poziom ochrony mniejszych ugrupowań politycznych, a także nowych stronnictw, które w warunkach polskich często osiągają znaczące wyniki wyborcze, jest nieadekwatny do tego, który mógłby być uznany za spełnienie powyżej wskazanej przesłanki6.
• Skreślono par. 2a, zgodnie z którym wójt mógł powoływać w skład obwodowych komisji wyborczych osobę spośród pracowników samorządowych gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych. Taka zmiana może osłabić sprawność funkcjonowania komisji i narazić ją na trudności organizacyjne7.
• Analogicznie jak było dotychczas, art. 182 k.w. różnicuje składy komisji wedle rodzaju obwodu do głosowania (stały i odrębny). W par. 3 określono, że w skład obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów powołuje się 6 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby.
• W par. 5 skreślono zdanie pierwsze w brzmieniu: „Pełnomocnik wyborczy lub upoważniona przez niego osoba może zgłosić tylko po jednym kandydacie do każdej obwodowej komisji wyborczej na obszarze okręgu wyborczego, w którym została zarejestrowana zgłoszona przez niego lista kandydatów na posłów, posłów do Parlamentu Europejskiego, radnych lub zarejestrowany został kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej, senatora lub wójta”.
• Tak jak dotychczas, w par. 7 i 8 określono procedurę w przypadku, gdy jest więcej miejsc w komisji niż chętnych kandydatów lub gdy zachodzi potrzeba uzupełnienia składu komisji do ustawowej liczby, gdy chętnych jest za mało. W obu przypadkach organizowane jest losowanie. Prowadzi je komisarz wyborczy. Przy czym w par. 7 postanowiono, że w razie gdy nie dokonano zgłoszenia kandydatów do składu komisji, w sytuacji gdy kandydatów jest mniej niż 9, minimalny skład liczbowy obwodowej komisji wyborczej wynosi 5 członków. Jeżeli mimo zgłoszenia liczba kandydatów jest mniejsza niż minimalny skład liczbowy obwodowej komisji wyborczej, uzupełnienia jej składu dokonuje komisarz wyborczy.
• Pierwsze posiedzenie obwodowej komisji wyborczej zwołuje komisarz wyborczy. Dotychczas organem tym był wójt.
• Tak jak dotychczas, kodeksowe regulacje dotyczące powoływania obwodowych komisji wyborczych nie są wyczerpujące. W związku z tym art. 182 par. 11 k.w. zawiera upoważnienie dla PKW do określenia: sposobu zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych, wzoru zgłoszenia oraz zasady powoływania tych komisji, w tym trybu przeprowadzenia losowania. Na podstawie nowego par. 11 art. 182 k.w. PKW nie wydała, jak dotychczas, uchwały.

Tabela 1. Porównanie zmian w art. 182 k.w. ©℗

Tak było (do 30 stycznia 2018 r.)	Tak jest (od 31 stycznia 2018 r.)
Par. 1. Obwodową komisję wyborczą powołuje spośród wyborców: 1) w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów – wójt, 2) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów – właściwa terytorialna komisja wyborcza – z zastrzeżeniem przepisów art. 183.	Par. 1. Obwodową komisję wyborczą powołuje spośród wyborców, najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów, komisarz wyborczy, z zastrzeżeniem przepisów art. 183.
Par. 2. W skład obwodowej komisji wyborczej utworzonej dla obwodu: 1) do 2000 mieszkańców powołuje się od 6 do 8 osób, 2) od 2001 do 3000 mieszkańców powołuje się od 8 do 10 osób – spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby.	Par. 2. W skład każdej obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie i obwodowej komisji wyborczej ds. ustalenia wyników głosowania w obwodzie powołuje się 9 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby: 1) w liczbie nie mniejszej niż 6 – po jednej osobie zgłoszonej przez każdego z pełnomocników wyborczych reprezentujących komitety wyborcze utworzone przez partie polityczne bądź koalicje partii politycznych, z których list odpowiednio w ostatnich wyborach: wybrano radnych do sejmiku województwa, z tym że kandydatów można zgłaszać tylko na obszarze województwa, na terenie którego komitet wyborczy wprowadził w ostatnich wyborach radnych do sejmiku województwa; albo wybrano posłów do Sejmu; jeżeli liczba takich komitetów wyborczych jest mniejsza niż 6, prawo wskazania dodatkowej osoby mają pełnomocnicy komitetów wyborczych, o których mowa w pkt 2, 2) po jednej osobie zgłoszonej przez każdego z pełnomocników wyborczych reprezentujących pozostałe komitety wyborcze – z zastrzeżeniem par. 7.
Par. 2a. W skład obwodowych komisji wyborczych, o których mowa w par. 2, powołuje się także po jednej osobie wskazanej przez wójta spośród pracowników samorządowych gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych.	Uchylony
Par. 3. W skład obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów powołuje się: 1) od 4 do 6 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby; 2) jedną osobę wskazaną przez wójta spośród pracowników jednostki, w której utworzony jest obwód.	Par. 3. W skład obwodowych komisji wyborczych, w obwodach głosowania utworzonych w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów powołuje się 6 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione.
Par. 4. Kandydatami, o których mowa w par. 2 oraz w par. 3 pkt 1, mogą być tylko osoby ujęte w stałym rejestrze wyborców danej gminy.	Par. 4. Osoba będąca kandydatem na członka obwodowej komisji wyborczej może zostać zgłoszona do komisji na obszarze województwa, w którym stale zamieszkuje.
Par. 5. Pełnomocnik wyborczy lub upoważniona przez niego osoba może zgłosić tylko po jednym kandydacie do każdej obwodowej komisji wyborczej na obszarze okręgu wyborczego, w którym została zarejestrowana zgłoszona przez niego lista kandydatów na posłów, posłów do Parlamentu Europejskiego, radnych lub zarejestrowany został kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej, senatora lub wójta. Zgłoszenia w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się najpóźniej w 23 dniu przed dniem wyborów. Zgłoszenia w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów dokonuje się najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów.	Par. 5. Zgłoszenia w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się najpóźniej w 23 dniu przed dniem wyborów. Zgłoszenia w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójtów dokonuje się najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów.
Par. 6. Zgłoszenie do składu obwodowej komisji wyborczej następuje po uzyskaniu zgody osoby, której ma dotyczyć.	Bez zmian
Par. 7. W przypadku zgłoszenia do składu obwodowej komisji wyborczej liczby kandydatów przekraczającej dopuszczalny skład komisji, skład komisji ustala się w drodze publicznego losowania przeprowadzonego przez wójta.	Par. 7. Gdyby liczba członków komisji powołanych na podstawie par. 2: 1) okazała się mniejsza niż 9 – pozostałych kandydatów do składu komisji wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych przez wszystkich pełnomocników wyborczych; każdy z nich może zgłosić do losowania tyle osób, ile brakuje do liczby 9; 2) miała być większa niż 9 – kandydatów do składu komisji, w liczbie stanowiącej różnicę między liczbą 9 a liczbą członków powoływanych na podstawie par. 2 pkt 1, wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych, o których mowa w par. 2 pkt 2; każdy z nich może zgłosić do losowania tylko jedną osobę.
Par. 8. Jeżeli liczba kandydatów zgłoszonych w trybie, o którym mowa w par. 5, jest mniejsza od dopuszczalnego minimalnego składu liczbowego komisji, uzupełnienia jej składu dokonuje wójt spośród osób ujętych w stałym rejestrze wyborców tej gminy. Przepis par. 6 stosuje się odpowiednio.	Par. 8. Losowanie, o którym mowa w par. 7, przeprowadza komisarz wyborczy.
Nie istniał	Par. 8a. W przypadku niedokonania zgłoszenia kandydatów do składu komisji, w sytuacji, o której mowa w par. 7 pkt 1, minimalny skład liczbowy obwodowej komisji wyborczej wynosi 5 członków. Jeżeli pomimo zgłoszenia, o którym mowa w zdaniu pierwszym, liczba kandydatów zgłoszonych w trybie, o którym mowa w par. 7 pkt 1, jest mniejsza niż minimalny skład liczbowy obwodowej komisji wyborczej uzupełnienia jej składu dokonuje komisarz wyborczy. Przepis par. 6 stosuje się odpowiednio.
Par. 9. Pierwsze posiedzenie obwodowej komisji wyborczej zwołuje wójt.	Par. 9. Pierwsze posiedzenie obwodowej komisji wyborczej zwołuje niezwłocznie po jej powołaniu komisarz wyborczy.
Par. 10. Obwodowa komisja wyborcza na pierwszym posiedzeniu wybiera spośród siebie przewodniczącego i jego zastępcę. Skład komisji podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.	Bez zmian
Par. 11. Państwowa Komisja Wyborcza określa sposób zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych, wzór zgłoszenia oraz zasady powoływania tych komisji, w tym tryb przeprowadzenia losowania, o którym mowa w par. 7.	Par. 11. Państwowa Komisja Wyborcza określa sposób zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych, wzór zgłoszenia oraz zasady powoływania tych komisji, w tym tryb przeprowadzenia losowania, o którym mowa w par. 7.

[Odwołanie członka obwodowej komisji wyborczej]

76) w art. 184:

a) § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Komisarz wyborczy odwołuje członka obwodowej komisji wyborczej w przypadku nieuczestniczenia w pracach komisji bez usprawiedliwienia lub podejmowania działań sprzecznych z prawem.”,

b) uchyla się § 3.

komentarz

• Dotychczas członka obwodowej komisji wyborczej odwoływał wójt. Nowe brzmienie par. 2 art. 184 k.w. określa, że właściwym do tego jest teraz komisarz wyborczy. Zmieniono także przesłanki odwołania. Dotychczas było to niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków przez członka komisji. Obecnie odwołanie następuje w razie nieuczestniczenia w pracach komisji bez usprawiedliwienia lub podejmowania działań sprzecznych z prawem.

[Zadania obwodowych komisji wyborczych]

77) art. 185 otrzymuje brzmienie:

„Art. 185. § 1. Do zadań obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie należy:

1) przeprowadzenie głosowania w obwodzie;

2) czuwanie w dniu wyborów nad przestrzeganiem prawa wyborczego w miejscu i czasie głosowania.

§ 2. Do zadań obwodowej komisji wyborczej ds. ustalenia wyników głosowania w obwodzie należy:

1) ustalenie wyników głosowania w obwodzie i podanie ich do publicznej wiadomości;

2) przesłanie wyników głosowania do właściwej komisji wyborczej.”.

komentarz

• W art. 185 k.w. dokonano podziału zadań między dwa rodzaje obwodowych komisji wyborczych8. Zobacz komentarz do: art. 39 k.w. (art. 5 pkt 17 u.z.u.o.p.), art. 42 k.w. (art. 5 pkt 21 u.z.u.o.p.), art. 52 k.w. (art. 5 pkt 23 u.z.u.o.p.), art. 70 (art. 5 pkt 41 u.z.u.o.p.), art. 71 (art. 5 pkt 42 u.z.u.o.p.), art. 72 k.w. (art. 5 pkt 43 u.z.u.o.p.), art. 75 k.w. (art. 5 pkt 44 u.z.u.o.p.), art. 77–80 k.w. (art. 5 pkt 45 u.z.u.o.p.).

[Zadania Krajowego Biura Wyborczego]

78) w art. 187 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Krajowe Biuro Wyborcze zapewnia obsługę Państwowej Komisji Wyborczej, komisarzy wyborczych, Korpusu Urzędników Wyborczych oraz innych organów wyborczych w zakresie określonym w kodeksie oraz innych ustawach, z zastrzeżeniem art. 191g.”.

komentarz

• Istota zmiany par. 1 polega na dodaniu w treści tego przepisu sformułowania „korpusu urzędników wyborczych”.
• Do zadań KBW należy kompleksowe przygotowanie i zapewnienie warunków organizacyjnych, technicznych oraz finansowych dla przeprowadzania wyborów i referendów w Polsce. KBW zapewnia wsparcie PKW, w tym:

– przygotowuje projekty aktów prawnych, wytycznych, wyjaśnień i innych dokumentów;

– opracowuje założenia organizacyjne przeprowadzenia wyborów i referendów na obszarze całego kraju;

– zajmuje się finansowaniem organizacji wyborów i referendów (m.in. opracowywaniem preliminarzy wydatków wyborczych i referendalnych, rocznych planów wydatków wyborczych i referendalnych dla potrzeb związanych z opracowaniem projektu budżetu KBW i rezerw celowych w budżecie państwa oraz opracowywaniem zestawienia kosztów wyborów i referendów ogólnokrajowych itp.);

– zajmuje się projektowaniem i dostosowywaniem informatycznego systemu wyborczego dla potrzeb organów wyborczych.

KBW prowadzi również rejestr korzyści, nadzoruje sprawy związane z finansowaniem kampanii wyborczych i partii politycznych, m.in. bada złożone sprawozdania komitetów wyborczych w zakresie ich zgodności z przepisami o finansowaniu kampanii wyborczych, sprawozdania i informacje partii politycznych w zakresie ich zgodności z przepisami o działalności finansowej partii politycznych oraz opracowuje projekty dokumentów związanych z przysługującą partiom politycznym subwencją z budżetu państwa. Biuro współdziała w tym celu z organami administracji rządowej oraz jednostkami samorządu terytorialnego. Zapewnia również obsługę PKW, komisarzy wyborczych, korpusu urzędników wyborczych oraz innych organów wyborczych, dlatego jest określane jako aparat pomocniczy organów administracji wyborczej9.

[Wymóg niekaralności]

79) w art. 188 w § 5 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu:

„Szefem Krajowego Biura Wyborczego nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.”.

komentarz

• Pracą KBW kieruje szef KBW przy pomocy zastępcy (z urzędu jest nim dyrektor zespołu prawnego i organizacji wyborów). Szef i pracownicy KBW nie mogą należeć do partii politycznych ani prowadzić działalności politycznej. Szef KBW dysponuje środkami finansowymi zarówno na działania organów wyborczych (w tym PKW), jak i na organizację wyborów i referendów10. Kompetencje szefa KBW uzasadniają wprowadzenie w art. 188 par. 5 k.w. wymogu niekaralności.

[Współdziałanie KBW z innymi organami]

80) w art. 189 § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Zasady współdziałania organów jednostek samorządu terytorialnego z Krajowym Biurem Wyborczym określają przepisy art. 156 § 1, 2 i 4.”.

komentarz

• Współdziałanie KBW z organami JST, a w zasadzie odwrotnie – organów samorządowych z KBW – było dotychczas oparte na instytucji urzędnika wyborczego pełnomocnika do spraw wyborów, ustanowionego przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa. Formalnym wyrazem współdziałania było porozumienie zawierane przez organ samorządowy z szefem KBW lub upoważnionym przez niego dyrektorem delegatury. Ustanowienie pełnomocnika do spraw wyborów nie było obowiązkowe, stanowiło jednak powszechną praktykę w działaniach JST. Pełnomocnik usprawniał wykonywanie zadań wyborczych ciążących na organach samorządowych. Zajmował się koordynacją działań pracowników samorządowych zaangażowanych w organizację wyborów, przygotowywał propozycje rozstrzygnięć organów samorządowych (np. w sprawie podziału na obwody głosowania lub zmian granic tych obwodów, podziału na okręgi wyborcze), był także łącznikiem pomiędzy organami jednostki samorządowej a KBW i jego właściwą delegaturą11. W związku z powołaniem przez u.z.u.o.p. korpusu urzędników wyborczych wyłączono możliwość powoływania urzędnika wyborczego – pełnomocnika do spraw wyborów.
• Zgodnie z art. 156 k.w. obsługę i techniczno-materialne warunki pracy obwodowych i terytorialnych komisji wyborczych oraz wykonania zadań związanych z organizacją i przeprowadzeniem wyborów na obszarze gminy, powiatu lub województwa, zapewnia odpowiednio wójt, starosta lub marszałek województwa z zastrzeżeniem:

– art. 191e par. 1, który dotyczy zadań urzędników wyborczych,

– art. 437 dotyczącego zadań komisarza wyborczego w zakresie przygotowania kart do głosowania,

– art. 458a mówiącego o zarządzeniu komisarza wyborczego w sprawie wydrukowania kart do głosowania i przekazania ich obwodowym komisjom wyborczym,

– art. 467a, który dotyczy zarządzenia komisarza wyborczego w sprawie wydrukowania kart do głosowania i przekazania ich obwodowym komisjom wyborczym,

– art. 484 poświęconego zarządzeniu komisarza wyborczego w sprawie wydrukowania kart do głosowania i przekazania ich obwodowym komisjom wyborczym.

Zadania wykonywane w tym zakresie są zadaniami zleconymi jednostek samorządu terytorialnego (par. 1). Jednostki organizacyjne sprawujące trwały zarząd nieruchomości państwowych i komunalnych są obowiązane udostępnić bezpłatnie pomieszczenia:

1) na wniosek dyrektora właściwej miejscowo delegatury KBW – z przeznaczeniem na siedziby okręgowych i terytorialnych komisji wyborczych;

2) na wniosek wójta – z przeznaczeniem na siedziby obwodowych komisji wyborczych (par. 2).

Na siedziby komisji wyborczych można również wyznaczyć pomieszczenia innych podmiotów, po uprzednim porozumieniu z zarządzającymi tymi pomieszczeniami (par. 4).

[Powołanie i odwołanie szefa KBW]

81) w art. 190:

a) § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Szef Krajowego Biura Wyborczego jest powoływany przez Państwową Komisję Wyborczą spośród trzech kandydatów przedstawionych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, we wniosku złożonym po zasięgnięciu opinii Szefa Kancelarii Sejmu, Szefa Kancelarii Senatu oraz Szefa Kancelarii Prezydenta.”,

b) po § 2 dodaje się § 2a–2c w brzmieniu:

„§ 2a. W przypadku uzasadnionych zastrzeżeń do kandydatów, o których mowa w § 2, Państwowa Komisja Wyborcza niezwłocznie informuje o tym ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który wskazuje nowych kandydatów w liczbie dwóch w trybie określonym w § 2.

§ 2b. Szef Krajowego Biura Wyborczego jest powoływany na okres 7 lat.

§ 2c. Przed upływem okresu, o którym mowa w § 2b, Szef Krajowego Biura Wyborczego może zostać odwołany przez Państwową Komisję Wyborczą w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych.”.

komentarz

Porównanie zmian w art. 190 k.w. przedstawia tabela 2.

• Zgodnie z k.w. szef KBW jest powoływany i odwoływany przez PKW. Rozwiązanie to wydaje się naturalne, szef KBW jest bowiem z mocy ustawy organem wykonawczym PKW, z urzędu pełni również funkcję sekretarza PKW, uczestnicząc m.in. w jej posiedzeniach z głosem doradczym. Przez wiele lat komisja miała pełną swobodę doboru i oceny kandydatów na szefa KBW, co było pozytywnie oceniane przez ekspertów. Nowelizacja wprowadziła jednak wiele zmian w tym zakresie. Po pierwsze, zgodnie z u.z.u.o.p. PKW powołuje nowego szefa KBW (na okres 7 lat). Przy czym powinna to uczynić w dość krótkim terminie 30 dni od dnia wejścia w życie u.z.u.o.p. Stosunek pracy dotychczasowego szefa KBW wygasa w dniu powołania nowej osoby w jego miejsce. Po drugie, zlikwidowano pełną swobodę doboru kandydatów na szefa KBW, jaką miała PKW. Do przedstawienia kandydatów uprawniono członka rządu, tj. ministra właściwego do spraw wewnętrznych (a więc organu władzy wykonawczej). Zgodnie z nową regulacją zasięga on opinii szefa Kancelarii Sejmu, szefa Kancelarii Senatu oraz szefa Kancelarii Prezydenta i przedstawia trzech kandydatów na stanowisko. Jeśli PKW miałaby w stosunku do nich uzasadnione zastrzeżenia, powinna niezwłocznie poinformować o tym ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który wskazuje (w tym samym trybie) dwóch nowych kandydatów. Ustawa zawiera jednak bardzo ważne ograniczenie, w przypadku niepowołania przez PKW nowego szefa KBW we wskazanym terminie 30 dni szefa powołuje bowiem niezwłocznie minister12.
• W literaturze wskazuje się, że nowe rozwiązanie, co prawda, zakłada, że PKW dalej będzie powoływać szefa KBW, jednakże rola komitetu jest ograniczona tym, że trzech kandydatów na stanowisko przedstawia minister właściwy do spraw wewnętrznych. W efekcie wpływ PKW na obsadę tego stanowiska, związanego przecież ze stosunkiem szczególnego zaufania, stanie się w zasadzie iluzoryczny13. Ponadto uważa się, że takie rozwiązanie powoduje kolizję z funkcjonującym wcześniej modelem pełnej niezależności aparatu wyborczego od innych władz (obecnie, w skrajnym przypadku szef KBW może zostać powołany bezpośrednio przez przedstawiciela władzy wykonawczej, z pewnością natomiast jego wpływ jest pośredni, poprzez wskazanie kandydatów). Należy zauważyć, że jednym z pierwszych zadań nowego szefa KBW jest powołanie urzędników wyborczych działających w każdej gminie. Urzędnicy ci tworzą nową strukturę, tzn. korpus urzędników wyborczych. Są powoływani na 6 lat. Ich zadania obejmują ważne kwestie organizacyjne na najniższym szczeblu przeprowadzania wyborów, m.in. zapewnienie prawidłowego i sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych14.
• Zgodnie z art. 10 u.z.u.o.p. stosunek pracy dotychczasowego szefa KBW wygasa w dniu powołania nowej osoby (ust. 1). PKW musi powołać ją w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2)15. Gdyby tak się nie stało, szefa KBW powołuje niezwłocznie minister właściwy do spraw wewnętrznych (ust. 3).
• Od 3 marca 2018 r. szefem KBW jest Magdalena Pietrzak16.

Tabela 2. Porównanie zmian w art. 190 k.w. ©℗

Tak było (do 30 stycznia 2018 r.)	Tak jest (od 31 stycznia 2018 r.)
Par. 1. Szef Krajowego Biura Wyborczego jest organem wykonawczym Państwowej Komisji Wyborczej.	Bez zmian
Par. 2. Szef Krajowego Biura Wyborczego jest powoływany i odwoływany przez Państwową Komisję Wyborczą na wniosek jej przewodniczącego.	Par. 2. Szef Krajowego Biura Wyborczego jest powoływany przez Państwową Komisję Wyborczą spośród trzech kandydatów przedstawionych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, we wniosku złożonym po zasięgnięciu opinii Szefa Kancelarii Sejmu, Szefa Kancelarii Senatu oraz Szefa Kancelarii Prezydenta.
Nie istniał	Par. 2a. W przypadku uzasadnionych zastrzeżeń do kandydatów, o których mowa w par. 2, Państwowa Komisja Wyborcza niezwłocznie informuje o tym ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który wskazuje nowych kandydatów w liczbie dwóch w trybie określonym w par. 2.
Nie istniał	Par. 2b. Szef Krajowego Biura Wyborczego jest powoływany na okres 7 lat.
Nie istniał	Par. 2c. Przed upływem okresu, o którym mowa w par. 2b, Szef Krajowego Biura Wyborczego może zostać odwołany przez Państwową Komisję Wyborczą w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych.
Par. 3. Do Szefa Krajowego Biura Wyborczego stosuje się przepisy dotyczące osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Wynagrodzenie Szefa Krajowego Biura Wyborczego odpowiada wysokości wynagrodzenia sekretarza stanu.	Bez zmian

[Nowy rozdział]

82) w dziale II po rozdziale 8 dodaje się rozdział 9 w brzmieniu:

„Rozdział 9 Urzędnicy wyborczy.

komentarz

• Konieczność utworzenia korpusu urzędników wyborczych nie została w uzasadnieniu do projektu u.z.u.o.p. wskazana. Jak wynika z uchwały PKW z 19 lutego 2018 r., powinno zostać powołanych 4556 urzędników wyborczych17. Natomiast na 18 kwietnia 2018 r. zgłosiło się zaledwie 2346 kandydatów. W związku z tym został wdrożony tryb wynikający z par. 5 ust. 1 ww. uchwały, tj. dyrektorzy delegatur KBW wystąpili do wojewodów, marszałków województw, starostów i wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) o zgłoszenie, w terminie 7 dni, brakujących kandydatów18. PKW w piśmie do przewodniczącego komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 20 kwietnia 2018 r. wskazywała, że problemy związane z rekrutacją wynikają przede wszystkim z zakazu wykonywania funkcji urzędnika wyborczego w gminie, w której ma się miejsce zatrudnienia, a także (poza miastami na prawach powiatu) w której ma się miejsce zamieszkania. Duże zainteresowanie pełnieniem tej funkcji deklarowali także emeryci, którzy byli urzędnikami wyborczymi powoływanymi zgodnie z dotychczasowymi przepisami, a zostali pozbawieni możliwości pełnienia tej funkcji z uwagi na odejście z pracy. Zdaniem PKW ustawodawca mógłby odstąpić od rygorystycznego wymogu powoływania urzędników wyborczych tylko spośród grona pracowników urzędów obsługujących organy administracji rządowej i samorządowej, co niewątpliwie otworzyłby drogę dla kandydatów wywodzących się m.in. z samorządów zawodowych (aplikanci adwokaccy, radcowscy), z grona asystentów sądowych itd. Kolejną kwestią podnoszoną przez potencjalnych kandydatów na urzędnika wyborczego jest sprawa niskiego wynagrodzenia, przy jednoczesnej ewentualnej utracie części wynagrodzenia i związanych z nim pochodnych w miejscu zatrudnienia. Według PKW rozważenia wymaga również ewentualne zwiększenie wynagrodzenia w celu zrekompensowania ponoszonych przez urzędników wyborczych kosztów dojazdu do gminy, w której wykonywać będą swoją funkcję. Odnotować przy tym należy, że pojawiają się postulaty, popierane przez PKW, aby urzędnicy wyborczy otrzymywali wynagrodzenie nie tylko w okresie określonym w obowiązujących przepisach (od dnia zarządzenia właściwych wyborów do dnia rozstrzygnięcia protestów wyborczych oraz w innych sytuacjach, gdy jest to konieczne), lecz także, w dużo niższym wymiarze, w ciągu całego roku. Mogłoby to wiązać się z nałożeniem na urzędników wyborczych nowych ustawowych zadań19. Zdaniem P. Kuziora problemy z interpretacją k.w. mogą być jednym z powodów, dla których brakuje chętnych do pełnienia funkcji urzędnika wyborczego. Dotyczy to chociażby kwestii wynagrodzeń20. Kolejną przeszkodą jest to, że k.w. nie przewiduje zwrotu kosztów dojazdu urzędnika wyborczego do gminy, w której będzie on pełnił swoją funkcję.
• Przed nowelizacją k.w. urzędnikami wyborczymi byli zwykle pracownicy urzędów gmin i miast, którzy znając świetnie strukturę urzędu, w którym pracują (i nierzadko pełniąc w nich funkcje kierownicze), koordynowali we własnej gminie realizację działań związanych z wyborami (mając do współpracy grupę innych urzędników). Po zmianie będzie to co do zasady niemożliwe. Wprowadzono bowiem ograniczenie, zgodnie z którym urzędnik wyborczy nie może wykonywać funkcji w gminie, na obszarze której pracuje. Co więcej, urzędnikiem wyborczym nie można być tam, gdzie się mieszka – z jednym wyjątkiem, zakaz ten nie dotyczy bowiem miast na prawach powiatu. A więc pracownik np. urzędu gminy nie może pełnić funkcji urzędnika wyborczego tam, gdzie pracuje i mieszka, może pełnić ją wyłącznie w innej gminie21.
• Pismo PKW z 20 kwietnia 2018 r. do przewodniczącego komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej Sejmu było impulsem do działań legislacyjnych. Do laski marszałkowskiej 6 czerwca 2018 r. wpłynął komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta uchwalona została 15 czerwca 2018 r. Opublikowano ją 12 lipca w Dzienniku Ustaw (poz. 1349), a wejdzie w życie 20 lipca 2018 r.

[Korpus urzędników wyborczych]

Art. 191a. § 1. W każdej gminie działają urzędnicy wyborczy powoływani przez Szefa Krajowego Biura Wyborczego.

§ 2. Urzędnicy wyborczy tworzą Korpus Urzędników Wyborczych.

komentarz

• Korpus urzędników wyborczych stanowią osoby zupełnie niezależne i niebędące później członkami komisji wyborczych. Urzędnik wyborczy odpowiedzialny jest m.in. za przygotowanie i nadzór nad przebiegiem wyborów w obwodowych komisjach wyborczych, organizowanie i prowadzenie szkoleń dla członków obwodowych komisji wyborczych, druk i dostarczenie kart do głosowania właściwym komisjom wyborczym, sprawowanie nadzoru nad zapewnieniem warunków pracy obwodowych komisji wyborczych. Podziału zadań pomiędzy urzędników wyborczych w danej gminie dokonuje komisarz wyborczy22.

[Wymagania wobec urzędników wyborczych]

Art. 191b. § 1. Urzędnikiem wyborczym nie może być osoba kandydująca w wyborach w okręgu, w skład którego wchodzi gmina właściwa dla obszaru działania urzędnika wyborczego, komisarz wyborczy, pełnomocnik wyborczy, pełnomocnik finansowy, mąż zaufania lub członek komisji wyborczej. Urzędnik wyborczy nie może wykonywać swojej funkcji w gminie, na obszarze której ma miejsce zatrudnienia.

§ 2. Urzędnikiem wyborczym nie może być osoba ujęta w stałym rejestrze wyborców objętym zakresem działania tego urzędnika. Zakaz, o którym mowa w zdaniu pierwszym, nie dotyczy miast na prawach powiatu.

§ 3. Urzędnik wyborczy nie może należeć do partii politycznych ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z pełnioną funkcją.

§ 4. Urzędnikiem wyborczym nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

komentarz

• PKW wyjaśniła, jak należy rozumieć komentowany przepis. Wskazano, że m.in. osoba zatrudniona:

1) w urzędzie gminy wiejskiej, mającej siedzibę na obszarze miasta na prawach powiatu – może być urzędnikiem wyborczym w tym mieście na prawach powiatu; nie ma przy tym znaczenia, czy mieszka w tym mieście, czy też nie;

2) w starostwie powiatowym lub w urzędzie miasta – może być urzędnikiem wyborczym w gminie wiejskiej mającej siedzibę na obszarze tego miasta, pod warunkiem, że nie mieszka na terenie tej gminy wiejskiej;

3) w urzędzie gminy wiejskiej – może być urzędnikiem wyborczym w mieście, w którym znajduje się siedziba urzędu tej gminy, pod warunkiem, że nie mieszka w tym mieście (chyba że jest to miasto na prawach powiatu – wówczas może w nim mieszkać);

4) w starostwie powiatowym – nie może być urzędnikiem wyborczym w mieście będącym siedzibą tego starostwa, lecz może być urzędnikiem wyborczym w innej gminie, w tym w gminie z obszaru danego powiatu;

5) w urzędzie marszałkowskim lub w urzędzie wojewódzkim danego województwa – nie może być urzędnikiem wyborczym w mieście będącym siedzibą odpowiednio tego urzędu marszałkowskiego lub urzędu wojewódzkiego, lecz może być urzędnikiem wyborczym w innej gminie, w tym w gminie z obszaru tego województwa;

6) w delegaturze urzędu marszałkowskiego lub urzędu wojewódzkiego – nie może być urzędnikiem wyborczym w mieście będącym siedzibą tej delegatury, lecz może być urzędnikiem wyborczym w innej gminie, w tym w gminie z obszaru właściwości terytorialnej tej delegatury23.

[Powołanie urzędników wyborczych]

Art. 191c. § 1. Urzędników wyborczych powołuje się dla obszaru danej gminy w liczbie niezbędnej do zapewnienia prawidłowego i sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych, na okres 6 lat, spośród pracowników urzędów obsługujących: organy administracji rządowej, samorządowej lub jednostek im podległych lub przez nie nadzorowanych, posiadających wykształcenie wyższe.

§ 2. Urzędnicy wyborczy wykonują zadania od dnia zarządzenia właściwych wyborów do dnia rozstrzygnięcia protestów wyborczych oraz w innych sytuacjach, gdy jest to konieczne.

§ 3. Wykaz urzędników wyborczych działających na obszarze danej gminy podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.

§ 4. Państwowa Komisja Wyborcza określi w drodze uchwały liczbę, tryb i warunki powoływania urzędników wyborczych biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia prawidłowego i sprawnego przygotowania, przebiegu wyborów oraz funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych.

komentarz

• Po wejściu w życie nowelizacji k.w. z 15 czerwca 2018 r. ust. 1 art. 191c k.w. będzie brzmiał następująco: „Par. 1. Urzędników wyborczych powołuje się dla obszaru danej gminy w liczbie niezbędnej do zapewnienia prawidłowego i sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych, na okres 6 lat, spośród posiadających wykształcenie wyższe:

1) pracowników urzędów obsługujących: organy administracji rządowej, samorządowej lub jednostek im podległych lub przez nie nadzorowanych;

2) innych osób mających co najmniej 5-letni staż pracy w urzędach lub jednostkach, o których mowa w pkt 1.”.

Nowelizacja k.w. z 15 czerwca 2018 r. dodała nową przesłankę powołania na stanowisko urzędnika wyborczego, czyli co najmniej 5-letni staż pracy w urzędach lub jednostkach podległych lub przez nie nadzorowanych. Oznacza to, że urzędnikiem może zostać m.in. emeryt, który ma odpowiedni staż pracy.

• Zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. W związku z tym, że zgodnie z art. 191c par. 1 k.w. urzędników wyborczych powołuje się spośród pracowników urzędów obsługujących organy administracji rządowej, samorządowej lub jednostek im podległych albo przez nie nadzorowanych, osoby wykonujące pracę w tych urzędach w ramach innego stosunku prawnego niż stosunek pracy (np. na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy-zlecenia), nie mogą być urzędnikami wyborczymi, gdyż nie są pracownikami w rozumieniu k.p. Obowiązek zatrudnienia w wymienionych wyżej urzędach musi być spełniony na dzień powołania na funkcję urzędnika wyborczego.
• W związku ze zgłaszanymi wątpliwościami PKW wyjaśniała, że m.in. urzędnicy sądów i prokuratury, nauczyciele akademiccy, nauczyciele szkół i przedszkoli niepublicznych, członkowie regionalnych komisji orzekających przy regionalnych izbach obrachunkowych, nie należą do grona pracowników spełniających wymogi art. 191c par. 1 k.w. Nie mogą zatem zostać powołani na funkcję urzędnika wyborczego. O funkcję urzędnika wyborczego poza pracownikami urzędów administracji rządowej i samorządowej mogą się ubiegać m.in.: nauczyciele oraz inni pracownicy szkół i przedszkoli prowadzonych przez samorządy, pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pracownicy spółek Skarbu Państwa i spółek komunalnych24.
• Na podstawie art. 191c par. 4 k.w. wydana została uchwała PKW z 19 lutego 2018 r.
• Nowelizacja k.w. z 15 czerwca 2018 r. przewiduje dodanie art. 191ca k.w. w następującym brzmieniu: „W przypadku zagrożenia wykonania zadań, o których mowa w art. 191e par. 1, Szef Krajowego Biura Wyborczego może powierzyć, nie dłużej niż na czas danych wyborów, wykonywanie funkcji urzędnika wyborczego osobie niespełniającej wymogów określonych w art. 191b par. 1 zdanie drugie lub par. 2”. Oznacza to, że osoba wyznaczona przez szefa KBW nie będzie musiała spełniać zakazu wykonywania funkcji w gminie, na obszarze której ma miejsce zatrudnienia, oraz zakazu wpisu w stałym rejestrze wyborców objętym zakresem działania tego urzędnika.
• Zgodnie z art. 14 u.z.u.o.p. szef KBW powołuje urzędników wyborczych w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Termin ten upłynął 2 maja 2018 r. Według stanu na 6 lipca szef KBW Magdalena Pietrzak powołała 2359 urzędników wyborczych. W całym kraju ma ich być 2595. KBW podało, że brakuje jeszcze urzędników wyborczych w 226 gminach. Magdalena Pietrzak zaznaczyła jednak, że w najbliższym czasie korpus urzędników wyborczych zostanie uzupełniony, bo wejdzie w życie nowelizacja k.w., która poszerza krąg osób, które mogą tę funkcję pełnić.

[Wygaśnięcie funkcji lub odwołanie]

Art. 191d. § 1. Funkcja urzędnika wyborczego wygasa w przypadku:

1) zrzeczenia się funkcji;

2) śmierci;

3) podpisania zgody na zgłoszenie do komisji wyborczej, kandydowanie w wyborach w okręgu, w skład którego wchodzi gmina właściwa dla jego obszaru działania bądź objęcia funkcji pełnomocnika, komisarza wyborczego, męża zaufania;

4) o którym mowa w art. 191b § 1 zdanie drugie, § 2 zdanie pierwsze, § 3 i 4;

5) odwołania.

§ 2. Szef Krajowego Biura Wyborczego odwołuje urzędników wyborczych przed upływem kadencji w przypadku niewykonywania lub nienależytego wykonywania obowiązków.

komentarz

• W art. 191b par. 1 zdanie drugie k.w. określony jest zakaz wykonywania funkcji w gminie, na obszarze której urzędnik wyborczy ma miejsce zatrudnienia. Naruszenie tego zakazu spowoduje wygaśnięcie funkcji. Kolejną przesłanką wygaśnięcia jest złamanie zakazu z art. 191b par. 2 zdanie pierwsze k.w., który mówi, że urzędnikiem wyborczym nie może być osoba ujęta w stałym rejestrze wyborców objętym zakresem działania tego urzędnika. Do wygaśnięcia funkcji dojdzie również wtedy, gdy urzędnik naruszy zakaz przynależności do partii politycznych lub prowadzenia działalności publicznej niedającej się pogodzić z pełnioną funkcją (art. 191b par. 3 k.w.). Ten sam skutek nastąpi w razie skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe (art. 191b par. 4 k.w.).
• W przypadku wystąpienia przesłanki z art. 191b par. 1 k.w. dochodzi do wygaśnięcia funkcji z mocy prawa. Przy czym żaden przepis k.w. nie przewiduje potwierdzenia tego faktu przez jakiś organ.

[Zadania urzędników wyborczych]

Art. 191e. § 1. Do zadań urzędników wyborczych należy zapewnienie sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych, w szczególności:

1) przygotowanie i nadzór pod kierownictwem komisarza wyborczego nad przebiegiem wyborów w obwodowych komisjach wyborczych;

2) tworzenie i aktualizowanie systemu szkoleń dla członków obwodowych komisji wyborczych;

3) organizowanie i prowadzenie szkoleń dla członków obwodowych komisji wyborczych;

4) dostarczenie kart do głosowania właściwym komisjom wyborczym;

5) sprawowanie nadzoru nad zapewnieniem warunków pracy obwodowych komisji wyborczych, w szczególności w zakresie wymogów określonych w art. 41a § 1 i art. 52 § 7 i 7a;

6) wykonywanie innych czynności zleconych przez Państwową Komisję Wyborczą, komisarza wyborczego.

§ 2. W celu realizacji zadań, o których mowa w § 1, urzędnicy wyborczy współdziałają z organami wyborczymi, o których mowa w art. 152, oraz innymi podmiotami.

§ 3. Pracodawca obowiązany jest zwolnić urzędnika wyborczego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu wykonywania zadań, o których mowa w § 1. Urzędnikom wyborczym za realizację zadań, o których mowa w § 1, przysługuje wynagrodzenie proporcjonalne do czasu ich realizacji, przy założeniu że wysokość wynagrodzenia za miesiąc pracy ustalana jest na podstawie kwoty bazowej przyjmowanej do ustalenia wynagrodzenia osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, z zastosowaniem mnożnika 2,5.

§ 4. Do urzędników wyborczych stosuje się odpowiednio przepisy art. 154 § 6.

komentarz

• Nowelizacja k.w. z 15 czerwca 2018 r. zmieniła treść art. 191e par. 1 pkt 5 k.w. Wykreśla ona z tego przepisu art. 52 par. 7 i 7a mówiące o możliwości prowadzenia transmisji z lokalu wyborczego. Jest to konsekwencja ww. nowelizacji, która w art. 1 pkt 2 w art. 52 uchyla par. 7, 8 i 10. Zgodnie z ust. 7 i 7a art. 52 k.w. od podjęcia przez obwodową komisję wyborczą ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie czynności, o których mowa w art. 42 par. 1 k.w. (czyli zamknięcia i opieczętowania urny wyborczej), do podpisania protokołu, o którym mowa w art. 75 par. 1, prowadzi się transmisję z lokalu wyborczego za pośrednictwem publicznie dostępnej sieci elektronicznego przekazywania danych. Szczegółowe informacje o dostępie do transmisji podaje się co najmniej na 24 godziny przed rozpoczęciem głosowania na stronie internetowej PKW (ust. 7). W przypadku gdy transmisja, o której mowa w par. 7, nie jest możliwa z przyczyn technicznych w trakcie pracy obwodowej komisji wyborczej w lokalu wyborczym, czynności podejmowane przez komisję są rejestrowane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, a następnie udostępniane na stronie internetowej PKW (ust. 7a). W uzasadnieniu do projektu ww. nowelizacji wskazano, że zmiana przepisów k.w. w zakresie uchylenia przepisów o transmisji i nagrywania przebiegu prac obwodowych komisji wyborczych wynika z wprowadzenia do polskiego porządku prawnego przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; Dz.Urz. UE z 2016 r. L 119, s. 1). Dokonanie ww. nowelizacji jest konsekwencją opinii wyrażonej przez generalnego inspektora danych osobowych (dziś prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych)25.
• Urzędnicy wyborczy wykonują swoje zadania od dnia zarządzenia właściwych wyborów do dnia rozstrzygnięcia protestów wyborczych oraz w innych sytuacjach, gdy jest to konieczne, a w szczególności w sprawach dotyczących udostępniania depozytu. Podziału zadań pomiędzy urzędników wyborczych w danej gminie dokonuje komisarz wyborczy. Komisarz wyborczy może wyznaczyć w danej gminie, spośród powołanych w niej urzędników wyborczych, urzędnika wyborczego, który będzie koordynował wykonanie zadań przez urzędników wyborczych w tej gminie. W uzasadnionych przypadkach komisarz wyborczy może wyznaczyć urzędnika wyborczego, który czasowo będzie wykonywał zadania w innej gminie niż ta, w której został powołany26. Urzędnicy wyborczy wykonują swoje obowiązki na podstawie przepisów k.w. oraz wiążących wytycznych PKW, a także zgodnie z wyjaśnieniami udzielanymi przez komisarza wyborczego. Za wykonywanie zadań przed dniem zarządzenia właściwych wyborów urzędnikowi wyborczemu przysługuje wynagrodzenie w wysokości ustalonej przez komisarza wyborczego27. Szczegółowy zakres zadań urzędników wyborczych określa pkt I załącznika do uchwały PKW z 12 marca 2018 r. Zgodnie z nim do zadań urzędników wyborczych należy w szczególności:

1) współdziałanie w wykonywaniu ustawowych zadań z PKW, komisarzem wyborczym, dyrektorem delegatury, okręgowymi, rejonowymi, terytorialnymi i obwodowymi komisjami wyborczymi, organami gminy, w której zostali powołani do pełnienia funkcji, a także z pozostałymi urzędnikami wyborczymi powołanymi na obszarze danej gminy;

2) wykonywanie czynności związanych z powoływaniem obwodowych komisji wyborczych, w zakresie określonym odrębną uchwałą PKW;

3) organizacja pierwszych posiedzeń obwodowych komisji wyborczych, zwoływanych przez komisarza wyborczego w trybie art. 182 par. 9 k.w.;

4) udzielanie pomocy obwodowym komisjom wyborczym;

5) współdziałanie z przewodniczącymi obwodowych komisji wyborczych w sprawach dotyczących zmian w składach tych komisji;

6) przekazywanie obwodowym komisjom wyborczym wyjaśnień i wiążących wytycznych PKW oraz wyjaśnień komisarza wyborczego;

7) wykonywanie zadań związanych z głosowaniem korespondencyjnym;

8) zapewnienie wykonania kart do głosowania oraz dostarczenie kart do głosowania właściwym obwodowym komisjom wyborczym ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie, w sposób ustalony odrębną uchwałą PKW;

9) pełnienie dyżurów w okresie przed wyborami, w tym w przeddzień głosowania i w dniu głosowania, w terminach uzgodnionych z komisarzem wyborczym, oraz poinformowanie o nich wójta, a także właściwych terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych;

10) zapewnienie sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych;

11) przyjęcie od przewodniczącego obwodowej komisji wyborczej ds. ustalenia wyników głosowania w obwodzie w depozyt dokumentów z głosowania, opakowań zbiorczych zawierających karty do głosowania oraz pieczęci komisji z obwodów utworzonych w kraju, w sposób określony odrębną uchwałą PKW;

12) przyjęcie od przewodniczącego terytorialnej komisji wyborczej w depozyt dokumentów z wyborów oraz pieczęci tej komisji, w sposób określony odrębną uchwałą PKW;

13) należyte przechowanie depozytu, gwarantujące jego właściwe zabezpieczenie, w sposób określony odrębną uchwałą PKW;

14) udostępnianie dokumentów z głosowania znajdujących się w depozycie;

15) wykonywanie innych zadań wynikających z uchwał PKW oraz innych czynności zleconych przez PKW i komisarzy wyborczych;

16) wykonywanie zadań wskazanych przez urzędnika wyborczego, który będzie koordynował wykonanie zadań przez pozostałych urzędników wyborczych w danej gminie, w przypadku jego wyznaczenia przez komisarza wyborczego.

• W ramach obowiązków związanych z głosowaniem korespondencyjnym do zadań urzędników wyborczych należy:

1) przyjmowanie od komisarza wyborczego przekazanych mu przez wyborców niepełnosprawnych zgłoszeń zamiaru głosowania korespondencyjnego,

2) w przypadku, gdy zgłoszenie nie spełnia ustawowych wymogów – wezwanie wyborcy do uzupełnienia zgłoszenia w terminie jednego dnia od dnia doręczenia wezwania lub, gdy wpłynęło po terminie albo nie zostało uzupełnione po wezwaniu, pozostawienie zgłoszenia bez rozpoznania i poinformowanie o tym wyborcy,

3) niezwłoczne poinformowanie wójta o otrzymaniu zgłoszenia zamiaru głosowania korespondencyjnego,

4) udział w czynnościach związanych z przygotowaniem pakietów wyborczych, tj. m.in.:

a) przygotowanie odpowiedniej liczby kart do głosowania,

b) zapewnienie odpowiedniej liczby kopert na pakiet wyborczy, kopert zwrotnych oraz kopert na karty do głosowania, stosowanych w pakietach do głosowania korespondencyjnego, formularzy oświadczeń o osobistym i tajnym oddaniu głosu na karcie do głosowania, a także pieczęci właściwej obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie,

c) udział w czynnościach obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie związanych z opieczętowaniem kart do głosowania, zamieszczeniu adresów na kopertach zwrotnych, przygotowaniu druków oświadczeń o osobistym i tajnym oddaniu głosu,

5) przekazanie operatorowi wyznaczonemu w rozumieniu prawa pocztowego, tj. Poczcie Polskiej, pakietów wyborczych, w celu wysłania ich wyborcom niepełnosprawnym, którzy zgłosili zamiar głosowania korespondencyjnego,

6) poinformowanie wójta o wysłanych pakietach wyborczych, celem zamieszczenia stosownej adnotacji w spisie wyborców,

7) prowadzenie wykazu pakietów wyborczych, w którym odnotowuje się fakt przygotowania oraz wysłania danego pakietu wyborczego.

• W katalogu obowiązków związanych z zapewnieniem sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych, PKW wymieniła następujące zadania:

1) przygotowanie i nadzór pod kierownictwem komisarza wyborczego nad przebiegiem wyborów w obwodowych komisjach wyborczych,

2) tworzenie i aktualizowanie, w porozumieniu z komisarzem wyborczym, systemu szkoleń dla członków obwodowych komisji wyborczych, przy uwzględnieniu liczby tych komisji w danej gminie,

3) organizowanie i prowadzenie szkoleń dla członków obwodowych komisji wyborczych, po wcześniejszym ustaleniu z komisarzem wyborczym ich zakresu, tematu i planu,

4) sprawowanie nadzoru nad zapewnieniem warunków pracy obwodowych komisji wyborczych, w szczególności w zakresie spełnienia wymogów dotyczących:

a) przezroczystych urn wyborczych,

b) transmisji z lokalu wyborczego za pośrednictwem publicznie dostępnej sieci elektronicznego przekazywania danych, albo, w przypadku gdy transmisja ta nie jest możliwa z przyczyn technicznych, rejestrowania czynności podejmowanych przez komisję za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, a następnie udostępniania tych materiałów na stronie internetowej PKW28,

c) dostosowania wyznaczonych przez wójta lokali wyborczych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych w zakresie, o którym mowa w rozporządzeniu ministra infrastruktury z 29 lipca 2011 r. w sprawie lokali obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych (Dz.U. poz. 938 ze zm.),

d) wyposażenia lokalu wyborczego, w tym w szczególności zapewnienia godła państwowego oraz odpowiedniej liczby łatwo dostępnych miejsc umożliwiających każdemu wyborcy nieskrępowane zapoznanie się z kartą do głosowania oraz jej wypełnienie w sposób niewidoczny dla innych osób.

• W razie gdy ktoś nie może czasowo wykonywać obowiązków urzędnika wyborczego, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym komisarza wyborczego za pośrednictwem dyrektora delegatury. W przypadku zaś gdy jest to stały problem, osoba pełniąca tę funkcję musi niezwłocznie zawiadomić o tym szefa KBW za pośrednictwem dyrektora delegatury. W razie niewykonywania lub nienależytego wykonywania obowiązków szef KBW odwołuje urzędnika wyborczego przed upływem jego kadencji29.
• Zgodnie z art. 152 k.w. stałymi organami wyborczymi są PKW oraz komisarze wyborczy. Organami wyborczymi powoływanymi w związku z zarządzonymi wyborami są odpowiednio okręgowe, rejonowe i terytorialne komisje wyborcze oraz obwodowe komisje wyborcze. Terytorialnymi komisjami wyborczymi są wojewódzkie, powiatowe i gminne komisje wyborcze.
• Pracodawca obowiązany jest zwolnić urzędnika wyborczego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu wykonywania zadań. Urzędnik wyborczy, w razie zamiaru skorzystania ze zwolnienia od pracy, o którym mowa w art. 191e par. 3 k.w., jest obowiązany, co najmniej na 3 dni przed przewidywanym terminem nieobecności w pracy, uprzedzić, w formie pisemnej, pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności. W sytuacjach nagłych może poinformować pracodawcę o konieczności wykonywania zadań i przewidywanym okresie nieobecności w pracy po upływie tego terminu. Zawiadomienie to może zostać dokonane np. telefonicznie lub za pośrednictwem poczty elektronicznej (e–mail). Nie później niż następnego dnia po upływie okresu nieobecności w pracy urzędnik zobowiązany jest dostarczyć pracodawcy zaświadczenie usprawiedliwiające w związku z wykonywaniem zadań wyborczych. Zaświadczenie powinno zawierać co najmniej imię i nazwisko oraz czas nieobecności w pracy. Wystawia je komisarz wyborczy. Zaświadczenie jest sporządzane w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymuje urzędnik wyborczy w celu przedstawienia pracodawcy, a drugi pozostaje w dokumentacji delegatury KBW30.
• Wydatki związane z zadaniami urzędników wyborczych pokrywane są z budżetu państwa. Za realizację ustawowych zadań przysługuje wynagrodzenie proporcjonalne do czasu ich wykonywania, przy założeniu, że wysokość wynagrodzenia za miesiąc pracy ustalana jest na podstawie kwoty bazowej przyjmowanej do ustalenia wynagrodzenia osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, z zastosowaniem mnożnika 2,5. Oznacza to kwotę 4473,55 zł za miesiąc pracy31. Wynagrodzenie przysługuje urzędnikowi wyborczemu za dzień, w którym wykonywał swoje zadania, w wysokości 1/20 kwoty ustalonej zgodnie z ww. zasadami, z zastrzeżeniem, że kwota wynagrodzenia nie może być większa niż 4473,55 zł. W uzasadnionych przypadkach, ze względu na zakres wykonywanego zadania, komisarz wyborczy może podjąć decyzję o zwiększeniu lub zmniejszeniu kwoty wynagrodzenia, z zastrzeżeniem, że nie może być ona większa niż 4473,55 zł. Urzędnik wyborczy sporządza zestawienie wykonanych czynności i okresów ich wykonywania. Zestawienie sporządzane jest w dwóch egzemplarzach, z których jeden przeznaczony jest dla komisarza wyborczego. Urzędnik wyborczy przy wykonywaniu zadań powinien dążyć do tego, aby zaplanowane zadania możliwe do wykonania w ciągu jednego dnia nie były rozkładane na następne dni. Czynności, w zależności od ich charakteru, może wykonywać poza siedzibą i godzinami pracy urzędów. Ze względu na zakres prac ustawowo określonych dla urzędnika wyborczego, które należy wykonywać od 30. dnia przed dniem wyborów do dnia przyjęcia depozytu od właściwych komisji wyborczych, urzędnikowi w tym okresie przysługuje wynagrodzenie w kwocie ww. ustalonej. Warunkiem wypłacenia należności jest zatwierdzenie przez komisarza wyborczego zestawienia. Może on odmówić jego zatwierdzenia w przypadku niewłaściwego wykonywania zadań lub stwierdzenia zawyżenia przez urzędnika wyborczego czasu wykonywania pracy, wydając stosowne polecenie w tym zakresie. Wypłata następuje raz w miesiącu, do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który przysługuje wynagrodzenie32.

[Uchwała PKW]

Art. 191f. Państwowa Komisja Wyborcza określi w drodze uchwały szczegółowy zakres zadań, o których mowa w art. 191e § 1, sposób ich realizacji oraz zasady wynagradzania za ich realizację, a także zasady zwolnienia od pracy zawodowej na czas wykonywania obowiązków urzędnika wyborczego, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia sprawnego i prawidłowego przygotowania, przebiegu wyborów oraz funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych.

komentarz

• Na podstawie tego przepisu wydana została uchwała PKW z 12 marca 2018 r.

[Porozumienie w sprawie warunków organizacyjno -administracyjnych]

Art. 191g. W celu zapewnienia obsługi, o której mowa w art. 187 § 1, oraz warunków pracy umożliwiających prawidłowe wykonywanie zadań przez urzędników wyborczych, Szef Krajowego Biura Wyborczego zawiera z właściwym miejscowo wójtem porozumienie, określające w szczególności warunki organizacyjno-administracyjne, techniczne oraz zasady pokrywania kosztów z tym związanych.

komentarz

• Nowelizacja k.w. z 15 czerwca 2018 r. zmienia brzmienie tego przepisu. Zgodnie z nową jego treścią w celu zapewnienia obsługi, o której mowa w art. 187 par. 1, oraz warunków pracy umożliwiających prawidłowe wykonywanie zadań przez urzędników wyborczych, szef Krajowego Biura Wyborczego może zawrzeć z właściwym miejscowo wójtem porozumienie, określające w szczególności warunki organizacyjno-administracyjne, techniczne oraz zasady pokrywania kosztów z tym związanych. Do zapewnienia przez wójta obsługi i warunków pracy umożliwiających prawidłowe wykonywanie zadań przez urzędników wyborczych art. 156 par. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. Nowelizacja k.w. z 15 czerwca 2018 r. wprowadza fakultatywność zawierania porozumień. Dotychczasowa treść przepisów przewidywała taki obowiązek. Ponadto wskazano, że zapewnienie przez wójta obsługi i warunków pracy umożliwiających prawidłowe wykonywanie zadań przez urzędników wyborczych jest zadaniem zleconym JST.
• Pierwotny projekt porozumienia w powyższym zakresie – przygotowany przez KBW na przełomie kwietnia i maja br. – spotkał się z negatywną oceną ze strony środowisk samorządowych. W wyniku zgłoszonych uwag KBW przygotowało kolejną wersję projektu porozumienia, która na początku czerwca została przekazana ogólnopolskim organizacjom samorządowym oraz delegaturom KBW. Zgodnie z nim w celu zapewnienia warunków pracy umożliwiających prawidłowe wykonywanie zadań przez określoną dla danej gminy liczbę urzędników wyborczych wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zobowiązany do obsługi urzędnika wyborczego (urzędników wyborczych). Projekt porozumienia w par. 1 ust. 2 wskazuje, że powyższa obsługa obejmować ma w szczególności zapewnienie:

– pomieszczeń biurowych z przeznaczeniem na siedzibę urzędnika wyborczego (urzędników wyborczych), zlokalizowanych – w miarę możliwości – w budynku urzędu gminy (urzędu miasta, urzędu dzielnicy m.st. Warszawy) wyposażonych w stanowisko pracy, w których liczba pomieszczeń oraz ich wielkość powinna być dostosowana do liczby powołanych urzędników wyborczych;

– niezbędnych do wykonywania zadań materiałów biurowych;

– możliwości korzystania z łączności telefonicznej i informatycznej, a także z urządzeń informatycznych i biurowych, w tym m.in. kserograficznych;

– bezzwłocznego doręczenia korespondencji kierowanej do urzędnika wyborczego lub przez niego wysyłanej;

– możliwości pełnienia dyżuru przez urzędnika wyborczego w przeddzień głosowania i od rozpoczęcia pracy przez obwodowe komisje wyborcze do zakończenia przyjmowania dokumentów w depozyt;

– transportu związanego z wykonywaniem zadań urzędnika wyborczego na obszarze gminy, w tym w szczególności związanych z zapewnieniem wykonania oraz dostarczenia kart do głosowania oraz z nadzorem nad zapewnieniem warunków pracy obwodowych komisji wyborczych;

– przygotowywania projektów dokumentów związanymi z zadaniami wykonywanymi przez urzędnika wyborczego;

– wypłaty wynagrodzenia urzędnikom wyborczym na podstawie zatwierdzonego i przekazywanego przez dyrektora delegatury KBW miesięcznego zestawienia kwot należnych do wypłaty.

Wójt/burmistrz/prezydent miasta zapewnia także pomieszczenia na przechowywanie przez urzędników wyborczych depozytu, gwarantujące należyte przechowanie dokumentów z wyborów i ich właściwe zabezpieczenie (par. 1 ust. 3 projektu porozumienia).

Projekt porozumienia odnosi się także do kwestii finansowych. Przewiduje on w par. 2, że finansowanie kosztów związanych z wykonywaniem zadań przez urzędników wyborczych, w tym przysługującego im wynagrodzenia, ma być pokrywane z budżetu państwa w części dotyczącej KBW w ramach dotacji przekazywanej przez delegaturę KBW na realizację zadań zleconych gminie związanych z organizacją wyborów (ust. 1). Środki z dotacji mogą być – zgodnie z projektem porozumienia – rozdysponowane, w zależności od potrzeb, w sposób ustalony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na wykonywanie zadań zleconych gminie związanych z organizacją wyborów (ust. 2). Zgodnie z par. 2 ust. 3 projektu porozumienia środki z dotacji przeznaczone na wynagrodzenia dla urzędników wyborczych oraz zryczałtowane diety dla członków komisji wyborczych są limitowane i należy je zwrócić w części niewykorzystanej. Nie można ich przeznaczyć na inne zadania.

Projekt porozumienia przewiduje ponadto, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) dokona rzeczowego rozliczenia z otrzymanej dotacji w danym roku (par. 3 projektu). W par. 4 projektu ustala się, że załącznikami do porozumienia będą: upoważnienie do zawarcia porozumienia przez danego dyrektora delegatury KBW, udzielone przez szefa KBW oraz wykaz powołanych urzędników wyborczych. Porozumienia ma być zawarte na czas nieokreślony i wejść w życie z dniem jego podpisania przez obie strony (par. 5).

• Związek Miast Polskich negatywnie ocenił projekt porozumienia w sprawie określenia warunków organizacyjno -administracyjnych i technicznych obsługi urzędników wyborczych oraz zasad pokrywania kosztów ich działania. W stanowisku z 9 maja 2018 r. wskazano, że celem porozumienia zawieranego na podstawie art. 191g znowelizowanego k.w. jest skonkretyzowanie wynikających z k.w. praw i obowiązków urzędników wyborczych oraz gmin reprezentowanych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych JST. Z tej przyczyny – zdaniem ZMP – nie może ono w jednakowy sposób regulować poszczególnych zagadnień we wszystkich gminach, lecz musi umożliwiać jego skonkretyzowanie. Dotyczy to w szczególności kwestii związanych z finansowaniem realizacji zadań wynikających z porozumienia, które w poszczególnych gminach mogą kształtować się odmiennie. Gdyby kwestie te miały być regulowane w sposób generalny we wszystkich gminach, ustawodawca rozstrzygnąłby to wprost w ustawie lub przez upoważnienie do wydania rozporządzenia albo uchwały PKW. Według ZMP istota porozumienia jako czynności o charakterze dwustronnym wymaga indywidualizacji oraz musi umożliwiać obu stronom wpływ na jego ostateczną treść. ZMP wskazało, że porozumienie musi precyzyjnie określać podział praw i obowiązków pomiędzy gminą a urzędnikiem wyborczym. Tylko w takim przypadku gmina będzie mogła w sposób należyty przygotować się do realizacji nałożonych na nią obowiązków. Określenie, że przedmiotem porozumienia jest zapewnienie „kompleksowej obsługi urzędników wyborczych”, takiej możliwości nie stwarza. Co więcej, takie sformułowanie rodzi realne ryzyko sporów związanych z odmienną oceną jego zakresu przez organy gminy i poszczególnych urzędników wyborczych, zwłaszcza że przepisy ustawowe nic nie mówią o kompleksowej obsłudze, natomiast wskazują konkretne zadania dla gmin. W ocenie ZMP zadania określone w porozumieniu, które mają realizować gminy, nie mogą wykraczać poza ramy wynikające z k.w. Tymczasem zaproponowane w projekcie zadania związane z przygotowywaniem projektów dokumentów związanych z zadaniami wykonywanymi przez urzędnika wyborczego oraz wypłatą wynagrodzeń urzędnikom wyborczym na podstawie zatwierdzonego i przekazywanego przez dyrektora delegatury KBW miesięcznego zestawienia kwot należnych do wypłaty nie znajdują podstawy w obecnie obowiązujących przepisach. Podkreślić należy, że zadania realizowane przez gminę na podstawie porozumienia mają mieć charakter usługowy (techniczny, organizacyjny), nie zaś merytoryczny33.

[Obowiązek doskonalenia zawodowego]

Art. 191h. Urzędnicy wyborczy mają obowiązek doskonalenia zawodowego poprzez uczestnictwo w szkoleniach dotyczących organizacji wyborów oraz prawa wyborczego. Szczegółowy zakres przedmiotowy oraz częstotliwość szkoleń określi dla urzędników wyborczych – właściwy miejscowo komisarz wyborczy. W przypadku istotnej zmiany przepisów prawa mającej wpływ na organizację i przebieg wyborów Państwowa Komisja Wyborcza zarządzi powszechny obowiązek szkoleń, o którym mowa w zdaniu pierwszym.”.

komentarz

• Dotychczas PKW nie zarządziła powszechnego obowiązku szkoleń. ©℗

Przypisy

[1] A. Sokala, „Administracja wyborcza w polskim kodeksie wyborczym” [w:] K. Skotnicki (red.), „Kodeks wyborczy. Wstępna ocena”, Warszawa 2011, s. 149.

[2] Komitet wyborczy nie musi zarejestrować listy kandydatów na radnych lub kandydata na wójta (burmistrza, prezydenta miasta), by móc zgłaszać kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych. Wystarczy złożenie zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego. Po otrzymaniu uchwały PKW lub postanowienia komisarza wyborczego o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego (nawet jeśli nie zarejestruje on żadnej listy kandydatów na radnych lub kandydata na wójta) komitetowi będzie przysługiwało prawo zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych na obszarze swojego działania wskazanym w zawiadomieniu o utworzeniu komitetu. Zawiadomienie o utworzeniu komitetu wyborczego do PKW składają wszystkie komitety utworzone przez partie polityczne i koalicje partii politycznych oraz te komitety wyborcze organizacji społecznych i te komitety wyborcze wyborców, które zamierzają zgłosić kandydatów na radnych w więcej niż jednym województwie. Jeżeli komitety wyborcze organizacji czy wyborców zamierzają zgłaszać kandydatów wyłącznie w jednym województwie, zawiadomienie o swoim utworzeniu składają one właściwemu miejscowo komisarzowi wyborczemu (art. 402 par. 1 i 2 oraz art. 403 par. 2 i 3 k.w.). Sposób zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych, wzór zgłoszenia oraz zasady powoływania komisji określi w swojej uchwale PKW. Zob. „Jak zostać członkiem komisji wyborczej”, Warszawa, marzec 2018, s. 2 i 3, dostęp: www.batory.org.pl.

[3] http://wybieramwybory.pl/wybory– samorzadowe/informacje– dla–wyborcow/chce–pracowac–w–komisji–wyborczej–co–powinienem–zrobic

[4] „Jak zostać członkiem komisji...”, op. cit., s. 3.

[5] Ibidem, s. 1.

[6] P. Uziębło, „Opinia prawna w sprawie zmian w kodeksie wyborczym wprowadzanych ustawą z dnia 14 grudnia 2017 r.”, Warszawa, styczeń 2018 r., sporządzona na zlecenie Fundacji Batorego, s. 7 i 8, dostęp: www.batory.org.pl.

[7] „Jak zostać członkiem komisji...”, op. cit., s. 2.

[8] Warto wskazać, że ustawodawca nie wprowadził rozwiązania sugerowanego przez J. Szymanka. Autor ten proponował mechanizm, który funkcjonuje w Norwegii. Zgodnie z nim zliczanie kart do głosowania i głosów w obwodzie następuje dwukrotnie (przez tę samą komisję, która przeprowadza głosowanie). Za pierwszym razem zliczenie ma charakter prowizoryczny, którego wynik jest możliwie szybko podawany do wiadomości publicznej (w tym także mediom), z jednoczesną adnotacją, że ma on jedynie wstępny charakter. Co ważne, w zliczeniu tym nie bierze się pod uwagę głosów, które z różnych względów budzą wątpliwości, czy zostały oddane w sposób prawidłowy, a tym samym, czy głos należy uznać za głos ważny. W drugim, ostatecznym zliczeniu głosów komisja bierze pod uwagę głównie głosy z różnych powodów dyskusyjne i po rozpatrzeniu wątpliwości decyduje finalnie, czy sporny głos należy uznać za głos ważny, czy też nie. Wtedy raz jeszcze następuje zliczenie wszystkich głosów ważnych i ostateczne sporządzenie protokołu, który jest już definitywnym protokołem z przeliczenia głosów w danym obwodzie. J. Szymanek zwracał uwagę, że powyższe rozwiązanie jest o tyle warte rozważenia, że pozwala bardzo łatwo określić procent głosów wątpliwych, a przede wszystkim pozwala względnie łatwo ocenić pracę poszczególnych komisji wyborczych i ustalić, czy np. dochodzi do wypadków, kiedy wątpliwe głosy pojawiają się wyjątkowo często w jednych i tych samych komisjach lub też regionach (co powinno zawsze budzić uzasadnione wątpliwości i obawy o rzetelność przeprowadzanych procedur). Zob. J. Szymanek, „Opinia z 7 grudnia 2017 r. w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001) – w części dotyczącej proponowanych zmian w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy”, s. 18 i 19, dostęp: http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001

[9] „Szef Krajowego Biura Wyborczego – kompetencje oraz sposób powoływania”, Warszawa, luty 2018, s. 1, dostęp: www.batory.org.pl.

[10] Ibidem, s. 2.

[11] Zob. K.W. Czaplicki [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, „Kodeks wyborczy. Komentarz”, LEX 2014, wersja elektroniczna, komentarz do art. 189 k.w., teza 10.

[12] „Szef Krajowego Biura Wyborczego...”, op. cit., s. 2.

[13] P. Uziębło, „Opinia prawna w sprawie zmian w kodeksie wyborczym...”, op. cit., s. 5.

[14] „Szef Krajowego Biura Wyborczego...”, op. cit., s. 3.

[15] W art. 19 u.z.u.o.p. określono, że ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Nastąpiło to 31 stycznia 2018 r.

[16] http://pkw.gov.pl/336_Wydarzenia/1/0/24451_Magdalena_Pietrzak_nowym_Szefem_Krajowego_Biura_Wyborczego

[17] O problemach z rekrutacją świadczy wielokrotna nowelizacja uchwały PKW z 19 lutego 2018 r. Pierwotnie PKW w par. 1 ww. uchwały ustaliła, że urzędników wyborczych powołuje się w liczbie:

1) dwóch w gminach do 20 000 mieszkańców;

2) trzech w gminach do 50 000 mieszkańców

i po jednym na każde kolejne rozpoczęte 50 000 mieszkańców, lecz nie więcej niż 7 (ust. 1).

W miastach będących siedzibą władz samorządu województwa lub siedzibą władz powiatu powołuje się dodatkowo jednego urzędnika wyborczego (ust. 2). W m.st. Warszawie liczbę urzędników wyborczych ustala się odrębnie dla każdej z dzielnic, stosując odpowiednio ust. 1. Ponadto powołuje się dwóch urzędników wyborczych wykonujących zadania o charakterze ponaddzielnicowym (ust. 3). Następnie w uchwale PKW z 12 marca 2018 r. (M.P. Poz. 527) zmieniono par. 1 uchwały w ten sposób, że „Urzędników wyborczych powołuje się w liczbie dwóch w gminach do 50 000 mieszkańców i po jednym na każde kolejne rozpoczęte 50 000 mieszkańców, lecz nie więcej niż 7”. Uchylono też ust. 2 par. 1. To jednak nie koniec zmian, gdyż PKW 26 marca 2018 r. dwukrotnie nowelizowała uchwałę z 19 lutego 2018 r. Wcześniej (M.P. poz. 528) par. 1 ust. 1 miało następujące brzmienie: „1. Urzędników wyborczych powołuje się w liczbie:

1) jednego w gminach do 5000 mieszkańców;

2) dwóch w gminach do 50 000 mieszkańców i po jednym na każde kolejne rozpoczęte 50 000 mieszkańców, lecz nie więcej niż 7”.

Kolejną zmianą (M.P. poz. 529) nadano mu następującą treść: „Par. 1. 1. Urzędników wyborczych powołuje się w liczbie:

1) jednego w gminach do 50 000 mieszkańców;

2) dwóch w gminach do 200 000 mieszkańców;

3) trzech w gminach powyżej 200 000 mieszkańców.

2. W uzasadnionych przypadkach Szef Krajowego Biura Wyborczego, z urzędu lub na wniosek komisarza wyborczego, może powołać w gminie dodatkowych urzędników wyborczych.

3. W m.st. Warszawie dla każdej z dzielnic powołuje się jednego urzędnika wyborczego. Ponadto powołuje się jednego urzędnika wyborczego wykonującego zadania o charakterze ponaddzielnicowym. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio”.

[18] Z informacji z 3 lipca 2018 r., którą z KBW otrzymała redakcja DGP, dotychczas zostało powołanych 2346 urzędników wyborczych. W informacji wskazano, że „powoływanie urzędników wyborczych jest procesem ciągłym, gdyż w obsadzie urzędników wyborczych są dokonywane zmiany m.in. w związku z wygaśnięciami funkcji urzędnika wyborczego. W efekcie zgłoszenia kandydatów na tę funkcję są cały czas dokonywane i przyjmowane, a urzędnicy wyborczy powoływani”. Na stronach KBP podano, że w całym kraju ma być 2595 urzędników wyborczych. Zobacz: http://pkw.gov.pl/337_Wydarzenia/1/25825_Olsztyn_Szef_KBW_na_spotkaniu_z_gminami.

[19] Pismo przewodniczącego PKW z 20 kwietnia 2018r., znak ZPOW–032–4/18, s. 2 i 3, dostęp: www.pkw.gov.pl.

[20] Zob. L. Jaworski, „Pracownik urzędnikiem wyborczym – to ból głowy dla kadrowych”, Tygodnik Gazeta Prawna z 18 maja 2018 r., nr 18, s. C5.

[21] „Urzędnicy wyborczy – powoływanie, zadania, struktura”, Warszawa, luty 2018, s. 3, dostęp: www.batory.org.pl.

[22] Ibidem, s. 1.

[23] http://pkw.gov.pl/337_Wydarzenia/1/25060_Praca_przy_wyborach_Krajowe_Biuro_Wyborcze_prowadzi_nabor_na_urzednikow_wyborczych.

[24] Wyjaśnienia dotyczące powoływania przez Szefa Krajowego Biura Wyborczego urzędników wyborczych (wersja uaktualniona, uwzględniająca wyjaśnienia wydane do 13 marca 2018 r. oraz uchwałę z 12 marca 2018 r. w sprawie określenia szczegółowego zakresu zadań urzędników wyborczych, sposobu ich realizacji oraz zasad wynagradzania za ich realizację, a także zasad zwolnienia od pracy zawodowej na czas wykonywania obowiązków urzędnika wyborczego w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego), s. 1 i 2, dostęp: www.pkw.gov.pl.

[25] Generalny inspektor danych osobowych (GIODO) wątpliwości przywołane przez szefa KBW wyjaśnił w piśmie z 6 marca 2018 r. (znak: ZPOW–500–5/18), że: „Transmisja lub rejestracja z lokalu wyborczego w dniu głosowania może prowadzić do ingerencji w prywatność osób oddających głosy, jak i naruszać te prywatność. W trakcie transmisji z lokalu wyborczego prezentowane będą bowiem wizerunki, nie tylko twarzy wyborców a także zachowania osób biorących udział w głosowaniu. Ponadto, w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego głosować można co do zasady wyłącznie w obwodzie właściwym dla miejsca stałego zamieszkania. W pozostałych wyborach zdecydowana większość wyborców również głosuje w miejscu stałego zamieszkania. Zatem skutkiem przeprowadzania transmisji lub rejestracji w lokalach wyborczych byłoby także ujawnianie miejsca zamieszkania (lub miejsca pobytu w – czasie głosowania) osób oddających głosy”. Kolejną kwestią, która budziła wątpliwości GIODO, jest to, że „transmitowanie w Internecie czynności z przebiegu wyborów oznacza w istocie umożliwienie potencjalnemu nieograniczonemu kręgowi osób dalsze ich wykorzystywanie w innych celach np. profilowania wyborców. Działania takie mogą prowadzić do naruszenia zagwarantowanego w konstytucji prawa do prywatności a także autonomii informacyjnej. Również rozwój nowych technologii prowadzi do głębokiej ingerencji w prywatność wielu osób. Pamiętać należy, że informacja raz ujawniona w «sieci» jest trwała – udostępniona pozostaje tam na długi czas. Z tych względów niezwykle istotna jest ochrona prywatności w Internecie. Udostępnienie danych osobowych w «sieci» prowadzić może nie tylko do naruszenia dóbr materialnych, ale i żywotnych interesów osób. Prawo do prywatności w Internecie powinno być pojmowane jako dobro osobiste szczególne, materialne, a nie tylko istniejące «wirtualnie» i chronione co najmniej tak samo, jeśli nie z większą starannością – właśnie ze względu na opisane zagrożenia – jak prawo do prywatności poza tą nowoczesną siecią. Internet jest dużym dobrodziejstwem, lecz także źródłem wielu niebezpieczeństw w skali nie spotykanej przed jego powszechnym wprowadzeniem do użytku”. GIODO zauważył, także, że „k.w. przewiduje także możliwość przeprowadzania wyborów w tzw. odrębnych obwodach głosowania, do których należą m.in. zakłady lecznicze czy zakłady karne (art. 12 par. 4 k.w.). Przetwarzanie przy pomocy monitoringu szczególnych kategorii danych osobowych w rozumieniu art. 9 rozporządzenia 2016/679 (przede wszystkim danych o stanie zdrowia – w zakładzie leczniczym, domu pomocy społecznej) oraz dotyczących wyroków skazujących i naruszeń prawa w rozumieniu art. 10 rozporządzenia 2016/679 (dane o wykonywaniu kar i środków zapobiegawczych w zakładach karnych i aresztach śledczych) należy uznać za naruszające prawo do ochrony danych osobowych. Monitorowanie i transmitowanie w Internecie przebiegu wyborów może prowadzić do pozyskiwania informacji o osobach, w szczególności przebywających w takich instytucjach i ich dalszego udostępniania w formie transmisji internetowej. Do sytuacji powodujących ingerencję w prywatność związaną także z przetwarzaniem szczególnych kategorii danych osobowych może dochodzić również w lokalach dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych (art. 12a k.w.)”. Więcej na ten temat zob. pismo GIODO z 11 kwietnia 2018 r., znak: DOLIS.027.437.18, dostęp: https://giodo.gov.pl/pl/1520341/10462.

[26] Zobacz pkt I ppkt 3a, dodany przez uchwałę PKW z 26 marca 2018 r. zmieniającą uchwałę w sprawie określenia szczegółowego zakresu zadań urzędników wyborczych, sposobu ich realizacji oraz zasad wynagradzania za ich realizację, a także zasad zwolnienia od pracy zawodowej na czas wykonywania obowiązków urzędnika wyborczego w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego (M.P. poz. 568).

[27] Zobacz pkt I ppkt 4a dodany przez uchwałę PKW z 26 kwietnia 2018 r. zmieniającą uchwałę w sprawie określenia szczegółowego zakresu zadań urzędników wyborczych, sposobu ich realizacji oraz zasad wynagradzania za ich realizację, a także zasad zwolnienia od pracy zawodowej na czas wykonywania obowiązków urzędnika wyborczego w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego (M.P. z poz. 569).

[28] Nowelizacja z 15 czerwca 2018 r. uchyliła art.57 par. 7, 8 i 10 k.w. Przepis ten regulował zasady przeprowadzania transmisji z lokali wyborczych. Wobec tego urzędnicy wyborczy zwolnieni będą z tego obowiązku.

[29] Pkt I ppkt 6, 7 i 8 załącznika do uchwały z 12 marca 2018 r.

[30] Pkt III załącznika do uchwały z 12 marca 2018 r.

[31] Pkt 6 Wyjaśnienń PKW dotyczących powoływania przez Szefa Krajowego Biura Wyborczego urzędników wyborczych, dostęp: www.pkw.gov.pl.

[32] Pkt II załącznika do uchwały z 12 marca 2018 r. Więcej na ten temat zob. J. Śliwińska, „Kłopotliwe też ubezpieczenia” [w:] L. Jaworski, J. Śliwińska, „Urzędnicy wyborczy – dużo obowiązków i wiele niepewności”, dodatek do Dziennika Gazety Prawnej z 4 lipca 2018 r., s. D7 i D8.

[33] Stanowisko Związku Miast Polskich w sprawie projektu porozumienia w sprawie określenia warunków organizacyjno-administracyjnych i technicznych obsługi urzędników wyborczych oraz zasad pokrywania kosztów ich działania opracowanego przez Krajowe Biuro Wyborcze, Poznań, 10 maja 2018 r., dostęp: http://www.miasta.pl/strefa–dla–miast/dokumenty?category=1. W odniesieniu do tego stanowiska szefowa KBW stwierdziła, że porozumienie wyborcze powinno być jedno dla wszystkich. Jej zdaniem nie ma czasu, żeby porozumienia negocjować. Jest 2500 gmin, więc indywidualne porozumienia są fizycznie niewykonalne, zob. http://samorzad.pap.pl/depesze/wiadomosci_centralne/183490/Na–czas–nieokreslony––KBW–nie–ma–czasu–na–negocjowanie–porozumien–wyborczych. ©℗