Nadmiar biurokracji może zniechęcić

Przedsiębiorcy, którzy chcą uzyskać poręczenie lub gwarancje Skarbu Państwa kredytów zaciąganych na nowe inwestycje, będą musieli złożyć do Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) plik dokumentów zawierających skomplikowane wyliczenia. Określa je rozporządzenie w sprawie udzielania przez Skarb Państwa poręczenia i gwarancji oraz opłaty prowizyjnej od poręczenia i gwarancji, przyjętego już przez Radę Ministrów. Akt ten określa zakres niezbędnej dokumentacji i tryb udzielania przez SP wszystkich form poręczeń i gwarancji, a także sposób naliczania i pobierania wspomnianej opłaty prowizyjnej oraz jej wysokość. Rozporządzenie jest konsekwencją uchwalenia 2 kwietnia 2009 r. nowelizacji ustawy o poręczeniach i gwarancjach Skarbu Państwa w związku z realizacją rządowego Planu Stabilności i Rozwoju.

Kilkanaście dokumentów

Rozporządzenie nie ograniczyło liczby dokumentów i analiz, które na podstawie dotychczasowych przepisów muszą przedstawiać przedsiębiorcy starający się o państwowe poręczenie. Jest ich kilkanaście. Sam wniosek o udzielenie gwarancji musi zawierać wiele szczegółowych informacji, jak np. dane o przedmiocie, wysokości i terminie obowiązywania wnioskowanej gwarancji oraz uzasadnienie ubiegania się o jej udzielenie wraz z informacją o działaniach podjętych przez kredytobiorcę w celu pozyskania środków finansowych oraz ewentualnych trudnościach.

Z wnioskiem o udzielenie gwarancji spłaty kredytu należy złożyć wiele załączników, w tym przede wszystkim odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, bilans zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych. Kredytobiorca musi ponadto dołączyć oświadczenie o aktualnym zadłużeniu, obciążeniach na majątku trwałym oraz o toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych, mogących mieć wpływ na sytuację finansową kredytobiorcy. Należy także przygotować opinię banku kredytodawcy dotyczącą sytuacji ekonomiczno-finansowej kredytobiorcy i ocenę przedsięwzięcia, z którym ma być związana gwarancja.

– Na dobrą sprawę są to warunki bardziej rygorystyczne, niż wymaga tego udzielenie klasycznego kredytu bankowego. Z punktu widzenia małych firm, do których program jest skierowany, spełnienie wszystkich wymogów jest niewykonywalne. Nie będą w stanie im sprostać, jeśli nie zatrudnią fachowca. Bardzo prawdopodobne, że nadmiar biurokracji i koszty zniechęcą firmy do ubiegania się o gwarancje – zauważa Piotr Jaworski, ekspert prawno-gospodarczy Krajowej Izby Gospodarczej.

Ocena wiarygodności

Poręczenia i gwarancje mają być udzielane za wynagrodzeniem odpowiadającym wynagrodzeniu rynkowemu i do wysokości 60 proc. pozostającej do spłaty kwoty zobowiązania wraz z 60 proc. należnych z tego tytułu odsetek. Opłaty prowizyjne będą naliczane za każdy rok obowiązywania poręczenia lub gwarancji. Ich wysokość ma być zależna od okresu, na który ma być udzielona gwarancja, i posiadanego przez podmiot wnioskujący ratingu wydanego przez agencję oceniającą wiarygodność kredytową.

– Jest to praktyka mało popularna w naszych warunkach, głównie z uwagi na wysokie koszty, dla małych i średnich firm często stanowiących barierę nie do przejścia. Brak ratingu oznaczać będzie pobieranie opłaty w najwyższej wysokości wynikającej z tabeli stawek – mówi Janusz Zieliński, ekspert BCC ds. legislacyjnych.

Spełnienie tych warunków przez małe i średnie firmy będzie w zasadzie niemożliwe.

– W efekcie zamiast ułatwień kredytowych będziemy mieli do czynienia z utrudnieniem w pozyskiwaniu kredytów – zauważa Janusz Zieliński. Zawarte w rozporządzeniu zasady uzyskiwania gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego są w wielu miejscach niejasne lub wieloznaczne.

Umowa z resortem finansów

– Wątpliwości budzi też konieczność przedstawienia niektórych danych finansowych (np. o płynności i rentowności) bez sprecyzowania metody ich wyliczenia, co będzie skutkować znaczącym wydłużeniem procedury ubiegania się o gwarancje – mówi Janusz Zieliński.

Ponadto realizacja rządowego planu będzie wymagać zawarcia umowy między resortem finansów a Bankiem Gospodarstwa Krajowego. BGK z kolei musi porozumieć się z bankami. – Istnieje obawa, że banki skoncentrują się na pożyczkach z poręczeniami, rezygnując w jeszcze większym stopniu niż dotychczas z tradycyjnej akcji kredytowej – prognozuje Janusz Zieliński.