Państwowe dopłaty do wykopalisk

Właściciel zabytkowej nieruchomości, który zamierza prowadzić roboty budowlane, otrzyma dotację na badania archeologiczne. Taką zmianę przewiduje nowelizacja ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, uchwalona przez Sejm.

Zgodnie z nowymi przepisami przed przystąpieniem do robót budowlanych właściciele nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków lub objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu lub znajdujących się w ewidencji wojewódzkiego konserwatora zabytków będą musieli pokrywać koszty badań archeologicznych. Taki sam obowiązek będzie miała także osoba, która zamierza przeprowadzić roboty ziemne lub dokonać zmiany charakteru działalności na terenie, na którym znajdują się zabytki archeologiczne. Zakres i rodzaj badań archeologicznych ustali wojewódzki konserwator zabytków w decyzji administracyjnej.

Nowelizacja wprowadza jednak dofinansowanie wykopalisk. Dotacji na badania archeologiczne oraz wykonanie ich dokumentacji będzie udzielał minister kultury. Obowiązek udzielenia dotacji będzie występował w przypadku, gdy koszt planowanych badań archeologicznych będzie wyższy niż 2 proc. kosztów całych robót budowlanych lub robót ziemnych, np. kosztów budowy osiedla domków na terenie objętym opieką konserwatorską. Oznacza to, że jeśli koszt wykopalisk będzie niższy niż 2 proc. kosztów całej inwestycji, budżet państwa nie dopłaci inwestorowi do wykopalisk. Na dotacje będzie mógł liczyć także właściciel nieruchomości, gdy podczas robót budowlanych lub ziemnych niespodziewanie zostanie odkryty zabytek archeologiczny. Dotacji nie będzie można otrzymać, jeżeli roboty będą przeprowadzane z wykorzystaniem środków unijnych, a także wtedy, gdy inwestorem przeprowadzającym roboty będzie jednostka sektora finansów publicznych.

Wysokość dotacji będzie równa różnicy pomiędzy kosztami planowanych badań archeologicznych a kosztami stanowiącymi 2 proc. kosztów planowanych robót. Rozliczenie dotacji będzie następowało po zakończeniu realizacji robót, najpóźniej w ciągu pięciu lat od udzielenia dotacji. W przeciwnym razie właściciel będzie miał obowiązek zwrócić dotację warz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowej. Podobna sankcja spotka inwestora, który nie przekaże dokumentacji wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków w terminie trzech lat od dnia wydania pozwolenia na przeprowadzenie badań archeologicznych. W przypadku gdy rzeczywisty koszt wykopalisk archeologicznych przekroczy planowane koszty, dopuszczalna będzie możliwość refundacji poniesionych kosztów w wysokości równej różnicy między uzasadnionymi kosztami rzeczywistymi a kosztami planowanymi.

Dotacje trzeba będzie zwrócić w całości albo w części wraz z odsetkami, w przypadku gdy koszty badań archeologicznych i wykonanie ich dokumentacji nie będą wyższe niż 2 proc. kosztów poniesionych na realizację robót, a także gdy różnica pomiędzy kosztami poniesionymi na przeprowadzenie badań archeologicznych i wykonanie ich dokumentacji a kosztami stanowiącymi 2 proc. kosztów poniesionych na realizację robót będzie mniejsza niż wysokość udzielonej dotacji.