Strażnicy miejscy uzyskają prawo do przeglądania bagaży osób zatrzymanych

Nowe przepisy regulujące działalność staży gminnych wchodzą w życie 24 grudnia 2009 r. Funkcjonariusze otrzymają dodatkowe uprawnienia, m.in. prawo do dokonywania kontroli osobistej, przeglądania podręcznych przedmiotów i bagaży osób zatrzymanych. Będą to mogli robić w sytuacji, gdy zaistnieje podejrzenie popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary. Strażnik będzie mógł zrewidować zatrzymanego także podczas doprowadzania pijanych do izby wytrzeźwień lub mieszkań oraz ujęcia osoby stwarzającej zagrożenie. W takim wypadku będzie musiał mieć jednak uzasadnione podejrzenie, że ma ona przy sobie niebezpieczne lub zabronione przedmioty, takie jak np. narkotyki, nóż, czy kastet.

Nowelizacja daje również funkcjonariuszom prawo do używania dwóch dodatkowych środków przymusu bezpośredniego: koni służbowych i paralizatorów elektrycznych, na które nie trzeba pozwolenia. Strażnicy podchodzą jednak sceptycznie do nowych narzędzi, których mogą używać w walce z łamiącymi prawo obywatelami. Twierdzą, że utrzymanie koni jest kosztowne, a ich stosowanie jest utrudnione w dużych miastach. Ma to spowodować, że będą oni mogli jeszcze sprawniej wypełniać obowiązki służbowe. Oprócz nowych środków technicznych, strażnicy miejscy uzyskają również prawo do stosowania środków oddziaływania wychowawczego. Będą mogli nie tylko udzielać pouczeń, ale również zwracać uwagę, ostrzegać lub stosować inne środki oddziaływania wychowawczego.

W ustawie o strażach gminnych pojawił się również przepis, który umożliwia straży jako formacji realizowanie zadań związanych z obsługą monitoringu wizyjnego. Straż miejska będzie miała obowiązek dokumentowania informacji z przebiegu czynności obserwowania i rejestrowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych. Do danych, które będą musiały być archiwizowane, zaliczać się będą: data, godzina rozpoczęcia i zakończenia czynności, imię i nazwisko oraz stanowisko osoby dokumentującej oraz opis zdarzenia naruszającego porządek publiczny, ze wskazaniem miejsca i wyniku obserwacji. Zarejestrowany obraz zdarzeń, niezawierający dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego albo postępowania w sprawach o wykroczenia lub dowodów mających znaczenie dla tych postępowań, przechowuje się przez okres nie krótszy niż 20 dni, od daty dokonania nagrania i nie dłuższy niż 60 dni. Następnie materiał będzie podlegał zniszczeniu.

Straż miejska będzie także zreorganizowana. Formacja będzie teraz podlegać wójtom, burmistrzom i prezydentom miast, a nie radzie gminy, tak jak do tej pory. Zmiana ta jest podyktowana głównie tym, że to szefowie jednostek samorządu zajmowali się dotąd powoływaniem i odwoływaniem komendanta straży (był on im podległy), a także sprawowali nadzór nad jego działalnością.

Poza tym zmieni się organ nadzorujący prawidłowość pracy funkcjonariuszy. Nadzór nad strażami miejskimi nie będzie leżał już w zakresie obowiązków Komendanta Głównego Policji i zajmie się tym wojewoda. Powierzenie nadzoru nad strażami wojewodzie wynika nie tylko ze spoczywającego na nim ustawowego obowiązku wykonywania polityki rządu w zakresie bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Nowelizacja doprecyzowała także, na czym może polegać w szczególności współpraca straży miejskiej z policją. Będzie ona polegała przede wszystkim na stałej wymianie informacji o zagrożeniach występujących na określonym terenie w zakresie bezpieczeństwa ludzi i mienia, spokoju i porządku publicznego, jak również koordynowaniu rozmieszczenia służb policyjnych i straży, z uwzględnieniem zagrożeń występujących na danym terenie. Wyraźnie wskazano również, że będą realizowane wspólne działania w celu zapewnienia spokoju i porządku w miejscach publicznych.

Środki przymusu bezpośredniego, których będą mogli używać strażnicy miejscy:

● siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,

● kajdanki,

● pałki obronne wielofunkcyjne,

● psy i konie służbowe,

● przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej, na które nie jest wymagane pozwolenie na broń,

● ręczne miotacze gazu.

Adam Makosz

Podstawa prawna

Art. 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych, ustawy o Policji oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 803 z późn. zm.).