Aby orzekać, nie trzeba być prawnikiem

Kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak również Ordynacji podatkowej. Rozpatrują więc odwołania w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego - gminy, powiatu i województwa samorządowego.

Zgodnie z przepisami członkostwo w kolegium może mieć charakter etatowy lub pozaetatowy. To, czy dana osoba jest etatowym czy pozaetatowym członkiem kolegium, ma istotne znaczenie praktyczne. Przede wszystkim różne są kryteria wyboru tych osób. Etatowym członkiem kolegium może być osoba, która:

● ma obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw publicznych,

● ukończyła magisterskie studia prawnicze lub administracyjne,

● wykazuje się wysokim poziomem wiedzy prawniczej w zakresie administracji publicznej oraz ma doświadczenie zawodowe,

● nie była skazana prawomocnym wyrokiem, orzeczonym za przestępstwo popełnione z winy umyślnej.

Z kolei pozaetatowy członek kolegium nie musi być prawnikiem. Wystarczy, że ma wyższe wykształcenie. Musi jednak spełniać pozostałe wymagania przewidziane dla członków etatowych.

Kolejną bardzo istotną różnicą między członkami etatowymi a pozaetatowymi jest czas trwania kadencji. Powołanie etatowych członków kolegium następujące na czas nieokreślony. Kadencja członków pozaetatowych trwa sześć lat. Ponadto co trzy lata następuje rotacja połowy ich składu. Prezes SKO oraz etatowi członkowie nie mogą należeć do partii politycznej ani prowadzić działalności politycznej. Zasada ta nie dotyczy pozaetatowych członków kolegium.

Ustawodawca szczegółowo określił nie tylko kryteria, jakie muszą spełniać członkowie kolegium. Przepisy jasno określają, z jakimi funkcjami nie można łączyć członkostwa w SKO. Przede wszystkim członek SKO nie może być jednocześnie posłem ani senatorem. Taki sam zakaz dotyczy mandatu radnego i członkostwa w organie wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego. Orzekając w kolegium, nie można być zatrudnionym w urzędzie gminy, starostwie lub urzędzie marszałkowskim. Będąc w SKO nie może jednocześnie pracować w kolegium regionalnej izby obrachunkowej. Ostatni zakaz dotyczy tylko etatowych członków kolegium. Dodatkowo etatowego członkostwa w kolegium nie można przykładowo łączyć z zatrudnieniem na stanowisku sędziego i prokuratora. Przepisy pozwalają jednak na przeniesienie członka kolegium do innego SKO. Może to nastąpić na jego wniosek lub z urzędu, ale za jego zgodą. Co do przeniesienia wymagana jest współpraca prezesów obu kolegiów. Przeniesienie następuje bowiem na podstawie decyzji nowego prezesa, tj. tego kolegium, do którego członek ma być przeniesiony. Nowy prezes podejmuje ją jednak w porozumieniu ze starym prezesem osoby, która zostaje przeniesiona.

Członkostwo w kolegium ustaje z powodu:

● śmierci,

● odwołania,

● przeniesienia do innego kolegium,

● trwałej utraty zdolności fizycznej lub psychicznej do pracy na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Z etatowymi członkami kolegium stosunek pracy nawiązuje się i rozwiązuje się na podstawie powołania. W przypadku pracowników biura kolegium podstawą tą jest umowa o pracę.

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

Ustawa z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.).