Producent rolny nie może żądać wypłaty odsetek

W świetle regulacji przewidzianych w ustawie z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników (...) brak jest podstawy prawnej przewidującej możliwości kształtowania relacji między organem a adresatem decyzji w ten sposób, aby dawało to organowi uprawnienie do orzekania o należności z tytułu jakichkolwiek dodatkowych kwot, poza samą wysokością dopłaty obszarowej. Nie istnieje zatem podstawa do rozstrzygania w trybie administracyjnoprawnym, zarówno o samym uprawnieniu, jak i o ewentualnej wysokości odsetek należnych rolnikowi.

Organy ARMiR przyznały producentowi rolnemu w wyniku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności płatność do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości opiewającej na kwotę 943 238,17 zł. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego przedsiębiorca otrzymał płatność w pełnej wysokości, w kwocie 1 108 560,41 zł. Na skutek wydania tej decyzji kwota przyznanej płatności uległa zwiększeniu o 165 322,24 zł. Organy orzekające uznały, że z uwagi na to, że dopłaty do powierzchni gruntów rolnych nie mają charakteru cywilnoprawnego, lecz dotacyjno-subwencyjny, nie było możliwe uwzględnienie żądania wypłacenia odsetek ustawowych.

WSA oddalił skargę rolnika. Sąd ten wskazał, że w obrocie prawnym musi istnieć decyzja, mocą której płatność została przyznana i tylko ta decyzja (a nie złożony wniosek) stanowi podstawę wypłaty płatności.

W skardze kasacyjnej do NSA przedsiębiorca rolny podnosił, iż zgodnie z art. 28 pkt 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 płatności są przekazywane raz w roku w okresie od 1 grudnia do 30 czerwca kolejnego roku. W jego przypadku płatności bezpośrednie z wniosku za rok 2004 miały nastąpić do końca czerwca 2005 r., a nastąpiły dopiero w 2008 r. NSA oddalił skargę kasacyjną.

NSA wskazał, że podstawowym zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia w tej sprawie jest kwestia uprawnienia przedsiębiorcy rolnego do skutecznego żądania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania płatności bezpośredniej do gruntów rolnych, odsetek od tej części płatności, o której wartość została ona pierwotnie pomniejszona.

Sąd kasacyjny wyjaśnił, że płatności obszarowe przyznawane są w drodze decyzji administracyjnej. Istotny w tym przypadku jest jednak sam jej charakter. Zdaniem NSA to właśnie decyzja administracyjna jest aktem konstytuującym w obrocie prawnym prawo producenta rolnego do otrzymania żądanych płatności do gruntów rolnych. Określa ona jednocześnie kwotę przyznanej płatności. Do czasu wydania decyzji administracyjnej określającej sumę dofinansowania przyznaną określonemu wnioskodawcy, nie posiada on więc tytułu prawnego do otrzymania takiej płatności. Nie ma zatem podstawy prawnej do dochodzenia ewentualnych odsetek od tej kwoty. NSA podkreślił, że dopiero wydanie przez organ administracji decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich o ściśle określonej wysokości czyni z wnioskodawcy beneficjenta takiej płatności. Podobnie jak sama dopłata, choć wynikająca z przepisów prawa, do czasu jej konkretyzacji i przyznania w drodze decyzji administracyjnej ma jedynie charakter potencjalny.

Sąd wskazał jednocześnie, iż na gruncie przepisów prawa materialnego, kształtujących sytuację prawną adresata decyzji administracyjnej w tego typu sprawach, nie istnieje norma prawna upoważniająca organ administracji do podejmowania tego typu działań.

Michał Kowalski

asystent sędziego NSA