Kiedy można zostać skreślonym z listy

Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym wymienia sytuacje, które upoważniają szkołę do skreślenia studenta z listy studentów. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, czyli np. dziekan, podejmuje taką decyzję w przypadku:

● niepodjęcia studiów,

● rezygnacji ze studiów,

● niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

● ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może także skreślić studenta z listy w przypadku:

● stwierdzenia braku postępów w nauce,

● nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie,

● niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Tryb skreślenia, w tym sposób stwierdzenia niepodjęcia studiów, sposób i tryb stwierdzenia braku postępów w nauce oraz tryb rezygnacji ze studiów określa regulamin studiów. Nie może on jedynie powtarzać ustawowych okoliczności skreślenia. Powinien precyzować przykładowo, że brak postępów w nauce stwierdza się, gdy student więcej niż jeden raz nie zaliczył bezwarunkowo danego etapu studiów, termin złożenia egzaminu dyplomowego to koniec ostatniego etapu studiów, terminem zaliczenia semestru jest data zakończenia semestru ogłaszana w zarządzeniu rektora. Jest to o tyle ważne, że za ponowne wpisanie na listę studentów uczelnie pobierają opłaty.

PRZYKŁAD 1

Skreślenie a termin złożenia indeksu

Bartłomiej T. został skreślony z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie indeksu. Student odwołał się do rektora, wskazując, że regulamin studiów stanowił jedynie, że indeks należy złożyć w przewidzianym terminie. Nie można zatem dotrzymać terminu, którego nie ma. Rektor uznał, że datą końcową złożenia indeksu jest data zakończenia semestru określona w wydanym przez niego zarządzeniu. Rację miał jednak Bartłomiej T. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 2009 r. (sygn. akt I OSK 1485/08). Termin złożenia indeksu nie może być ustalony w sposób dorozumiany. Nie można przyjąć, że jest nim data zakończenia semestru, ustalona zarządzeniem rektora, jeśli żaden przepis Regulaminu Studiów nie odsyłał do tego zarządzenia.

Z drugiej strony regulamin studiów nie może rozszerzać katalogu okoliczności, w których możliwe jest skreślenie z listy studentów. Oznacza to, że dziekan nie może skreślić studenta z listy studentów. z powodu np. skazania go za przestępstwo nieumyślne lub za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni. Skreślenie może w takiej sytuacji bowiem nastąpić dopiero po ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

PRZYKŁAD 2

Wyrok sądowy a skreślenie

Agnieszka O. została skreślona z listy studentów IV roku, ponieważ została skazana prawomocnym wyrokiem za kupienie kradzionej rzeczy. O dokonaniu przestępstwa uczelnię poinformował sąd. Agnieszka O. odwołała się do rektora. W odwołaniu wskazała, że regulamin studiów jest niezgodny z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym, ponieważ rozszerza listę przypadków, w których można skreślić studenta z listy studentów. Rektor uznał argumenty Agnieszki O. i unieważnił decyzję dziekana. Skazanie prawomocnym wyrokiem nie może być bowiem podstawą skreślenia z listy studentów.

Skreślenie z listy studentów może nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej wydanej zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja rektora czy dziekana musi zawierać:

● oznaczenie organu administracji publicznej,

● datę wydania,

● oznaczenie strony lub stron,

● powołanie podstawy prawnej,

● rozstrzygnięcie,

● uzasadnienie faktyczne i prawne,

● pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie,

● podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

Oznacza to, że decyzja nie może ograniczać się do stwierdzenia, że skreślenie nastąpiło z powodu nieuczestniczenia w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Brak uzasadnienia prawnego czy faktycznego jest podstawą do unieważnienia jej przez sąd. Uzasadnienie prawne jest to wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem konkretnych przepisów, w tym wynikających z regulaminu studiów. Natomiast uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, na podstawie których podjęto decyzję, np. okoliczności, w jakich doszło do nie zaliczenia semestru czy roku. Jeśli student stwierdzi, że decyzja nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, powinien wystąpić o jej uzupełnienie.

Osoba skreślona przestaje mieć status studenta, a zatem traci prawo m.in. do pomocy materialnej, legitymacji studenckiej, zniżek komunikacyjnych. Jednak doręczenie studentowi decyzji o skreśleniu nie pozbawia go automatycznie praw studenta. Zgodnie z art. 130 k.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Zatem decyzja o skreśleniu wywołuje skutki prawne, dopiero gdy jest wykonalna. Stanie się tak, gdy przez 14 dni od jej otrzymania student nie złoży odwołania albo gdy w wyniku odwołania rektor podtrzyma decyzję dziekana. Złożenie odwołania odwleka wykonalność decyzji aż do wydania decyzji przez rektora.

W przypadku studentów płacących za studia skreślenie nie zawsze musi oznaczać pozbawienie prawa uczęszczania na zajęcia czy automatycznie zwalniać z wnoszenia opłat za studia. W tym przypadku konsekwencje skreślenia precyzuje umowa zawarta z uczelnią.

Od decyzji o skreśleniu - tak jak od każdej decyzji w indywidualnej sprawie studenckiej - przysługuje odwołanie do rektora w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Informacja o tym prawie powinna być wyszczególniona w decyzji o skreśleniu. Jeśli brakuje pouczenia o możliwości odwołania się, najpierw należy wnioskować o uzupełnienie decyzji. Wówczas termin na wniesienie odwołania będzie biegł od dnia uzupełnienia decyzji. Werdykt rektora jest ostateczny, ale tylko w ramach postępowania w uczelni. Jego decyzję student ma prawo zaskarżyć do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od jej otrzymania. Decyzja rektora także musi być wydana zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego.

PRZYKŁAD 3

Niewniesienie odwołania a zaskarżenie

Jakub L. decyzją z 19 marca 2007 r. został skreślony z listy studentów. Jakub L. zaskarżył ją do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. WSA w wyroku z 13 stycznia 2009 r. orzekł jednak, że skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji i tym samym w dniu 2 kwietnia 2007 r. decyzja stała się ostateczna (sygn. akt IV SA/Po 296/08). Skargę do sądu można bowiem wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia albo po wezwaniu na piśmie do usunięcia naruszeń prawa. Jakub L. tymczasem nie wniósł odwołania do rektora, mimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji. Tym samym nie wyczerpał środków zaskarżenia w swojej sprawie.

Komisja dyscyplinarna, po przeprowadzeniu specjalnego postępowania, może orzec zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do roku. Postępowanie dyscyplinarne toczy się przed komisją dyscyplinarną złożoną z równej liczby nauczycieli akademickich i studentów oraz przewodniczącego (może nim być tylko nauczyciel) albo przed sądem koleżeńskim. Powinno być ono jawne, choć w pewnych przypadkach, np. dla dobra studenta, może być utajnione. Oskarżony ma też prawo do obrońcy. Studenci powinni korzystać właśnie z tej możliwości, ponieważ zwiększa ona szansę na znalezienie fachowego obrońcy i lepiej zabezpiecza interesy obwinionego. Jeśli student nie ma obrońcy, a rzecznik dyscyplinarny wnosi o wydalenie studenta z uczelni, komisja wyznacza obrońcę z urzędu.

Ukaranie studenta ma znamiona postępowania administracyjnego, czyli rektor, rzecznik i komisja dyscyplinarna mają obowiązek gromadzenia wszelkich niezbędnych dokumentów, np. opinii, dowodów, zeznań, oświadczeń oraz wydania decyzji na piśmie.

Rektor lub komisja dyscyplinarna może także zawiesić studenta w przypadku uporczywego nieusprawiedliwionego niestawiania się na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego do spraw studentów w postępowaniu wyjaśniającym lub na posiedzenie komisji dyscyplinarnej mimo prawidłowego zawiadomienia. Zawieszenie może nastąpić dopiero po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego do spraw studentów.

Ponadto rektor może zawiesić studenta w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez niego przestępstwa. Wówczas rektor jednocześnie z wydaniem polecenia przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.

Zawieszenie w prawach studenta, tak jak skreślenie z listy, może nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej. Musi on precyzować, w jakich prawach i na jaki okres następuje zawieszenie. Od decyzji komisji dyscyplinarnej przysługuje odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej, a od jej orzeczenia oraz od decyzji rektora skarga do sądu administracyjnego.

Jolanta Ojczyk

gp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 190, art. 214 ust. 5, art. 219 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).