Nie każde przestępstwo wpływa na opinię o przedsiębiorcy

Nie każdy fakt popełnienia przestępstwa jest okolicznością wyłączającą uznanie, że zachodzi posiadanie nienagannej opinii w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r. nr 4, poz. 27 ze zm.). Aby ocenić, czy popełnienie przestępstwa rzutuje na opinię o osobie w sposób kolidujący z prowadzeniem regulowanej wspomnianą ustawą działalności gospodarczej, konieczne jest rozważenie okoliczności popełnienia czynu zabronionego, a przede wszystkim jego wagi i upływu czasu od popełnienia.

Minister finansów odmówił udzielenia spółce zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach z uwagi, ponieważ wobec jednego ze wspólników przedstawiającego sobą co najmniej jedną setną kapitału wydano postanowienie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa skarbowego określonego w art. 56 par. 2 kodeksu karnego skarbowego. Przedsiębiorca odwołał się do WSA. Sąd ten, oddalając skargę, wskazał, że popełnienie czynu zabronionego przez ustawę wyłącza nienaganną opinię wspólnika i stanowi negatywną przesłankę do udzielenia zezwolenia, o którym mowa jest w art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W skardze kasacyjnej do NSA przedsiębiorca podnosił, że jeżeli jakieś okoliczności nie są i nie mogą być publicznie znane, to nie mogą wpływać na kształtowanie opinii o danej osobie. Jawność zapisów w Krajowym Rejestrze Karnym jest jedną z okoliczności wpływających na możliwość kształtowania opinii o danej osobie. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności jest natomiast instytucją prawa karnego skarbowego połączonego przez ustawodawcę z pewnego rodzaju "gratyfikacją" polegającą na tym, że ani wzmianka o czynie, ani o fakcie poddania się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do Rejestru. W stosunku do takiego sprawcy przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie stosuje się zatem tzw. prawnych skutków skazania. NSA uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA wskazał, że ustawa o grach i zakładach wzajemnych nie definiuje ani pojęcia "opinii", ani "nienagannej opinii". Z regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 wspomnianej ustawy wynika jedynie, że nienagannej opinii nie można utożsamiać z niekaralnością. Wykazanie niekaralności nie przesądza zatem o posiadaniu nienagannej opinii w rozumieniu omawianego przepisu. Zdaniem sądu kasacyjnego możliwe jest więc przyjęcie, że istnieją inne niż karalność przyczyny uzasadniające brak nienagannej opinii, w szczególności wynikające z popełnienia przestępstwa.

NSA wskazał, że zgodnie z art. 17 par. 1 k.k.s. sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości. Jak z tego wynika, wyrok obejmujący zezwolenie sądu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności traktować należy jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 par. 1 k.p.a. potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa skarbowego. Nie stanowi natomiast wyroku skazującego wiążącego sądy orzekające w sprawach cywilnych i sądowoadministracyjnych.

Sąd podkreślił, że ustawowe wyłączenie potwierdzania faktu popełnienia przestępstwa wpisem do rejestru skazanych nie stoi na przeszkodzie braniu pod uwagę w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych faktu popełnienia przestępstwa wykazanego wyrokiem zezwalającym na dobrowolne poddanie się karze. Nie każdy jednak fakt popełnienia przestępstwa jest okolicznością wyłączającą uznanie, że zachodzi posiadanie nienagannej opinii w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Aby ocenić, czy popełnienie przestępstwa rzutuje na opinię o osobie w sposób kolidujący z prowadzeniem regulowanej omawianą ustawą działalności, konieczne jest rozważenie okoliczności popełnienia czynu zabronionego, a przede wszystkim jego wagi i upływu czasu od popełnienia.

asystent sędziego NSA

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych osoby fizyczne będące wspólnikami spółki prowadzącej działalność w zakresie gier i zakładów wzajemnych przedstawiające sobą jedną setną kapitału oraz inne wymienione w tym przepisie podmioty powinny posiadać nienaganną opinię, w szczególności muszą przedstawić zaświadczenie, że nie były skazane prawomocnym wyrokiem za popełnione umyślnie przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W orzecznictwie przyjmuje się, że legitymowanie się zaświadczeniem o niekaralności nie może być jedynym wykładnikiem posiadania przez tę osobę nienagannej opinii. Organ wydający zezwolenie musi zatem uwzględnić wszelkie inne okoliczności mające wpływ na kształtowanie się opinii na temat danego podmiotu. Nie oznacza to jednak, że każdy fakt popełnienia przestępstwa może być traktowany a priori jako przesłanka odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach.