Powołanie kierownika tylko po konkursie

: Powołanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) kierownika instytucji kultury, o której mowa w art. 2 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, wymaga uprzedniego przeprowadzenia konkursu, którego zasady i przebieg powinny zostać uregulowane w uchwalonym przez radę gminy statucie jednostki.

: Prezydent miasta swoim zarządzeniem powołał na czas określony dyrektora ośrodka kultury. W wyniku wszczętego postępowania nadzorczego wojewoda śląski wydał rozstrzygnięcie nadzorcze, stwierdził nieważność powyższego zarządzenia. Zdaniem wojewody przedmiotowe zarządzenie było niezgodne z art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, gdyż rada gminy nie uchwaliła statutu regulującego sposób wyboru danej osoby na stanowisko kierownika placówki kulturalnej. W ocenie wojewody to organ wykonawczy gminy jest uprawniony do powoływania i odwoływania kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, ale dopuszczalne są odstępstwa uregulowane w przepisach szczególnych. Zdaniem wojewody, takim przepisem jest art. 13 powołanej ustawy. Statut zaś, o którym stanowi wskazany przepis, jest prawem miejscowym, a więc powszechnie obowiązującym na danym terenie. W konsekwencji powołanie dyrektora zarządzeniem, którego wydanie należy do kompetencji prezydenta, w sytuacji braku poprzedzenia powołania postępowaniem konkursowym, uregulowanym statutem uchwalonym przez radę gminy, było sprzeczne z prawem.

W skardze gmina twierdziła, iż w jej ocenie stan prawny upoważniał prezydenta miasta do wydania zarządzeń wprowadzających regulamin konkursu i powołującego komisję konkursową, a dalej również zaskarżonego zarządzenia w sprawie. Wskazano także, iż statut przedmiotowej jednostki kultury nie jest aktem prawa miejscowego funkcjonującym w oderwaniu od innych elementów systemu prawnego.

: Wyrokiem z 13 marca 2008 r. (sygn. akt IV SA/Gl 1265/07) wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody. Zdaniem sądu zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, kandydata na stanowisko dyrektora jednostki kultury można wyłonić jedynie w drodze konkursu. W tym celu konieczne jest przyjęcie regulaminu zawierającego przepisy regulujące tok postępowania oraz m.in. ogłoszenie konkursu i powołanie komisji konkursowej. Normy powołanej ustawy nie precyzują podmiotu uprawnionego do wprowadzenia regulaminu, ogłoszenia konkursu i powołania komisji konkursowej, jednak w ocenie WSA organem tym jest rada gminy, nie zaś wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie zgodził się z zarzutem skargi kasacyjnej, iż sprawa, która jest przedmiotem spornego zarządzenia, jest w istocie sprawą z zakresu prawa pracy i nie mieści się w zakresie sprawowanego przez organ nadzoru, zaś wojewoda wkroczył w chronioną przepisami samodzielność gminy, nie legitymując się niezbędną w tym zakresie podstawą prawną. Sąd powołał się w tym zakresie na art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Zdaniem NSA, tak zatem, jak szeroko dopuszczalna jest ingerencja nadzorcza, zgodnie z art. 171 ust. 1 Konstytucji RP, tak szeroki jest zakres przedmiotowy ochrony samodzielności samorządu terytorialnego. Wskazano również, iż stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rozstrzygnięcia wojewody podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie może to jednak oznaczać, iż sądowa ochrona samodzielności samorządu jest równoznaczna z ograniczeniem nadzoru wojewody nad legalnością działań samorządu terytorialnego jedynie do spraw z zakresu administracji publicznej.