Obsadzanie stanowisk pod kontrolą

Już tylko na ogłoszenie czeka nowelizacja ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, która zmienia procedurę obsadzania stanowisk sędziowskich. Dzięki zmianom sędzia albo osoba, której praw lub obowiązków dotyczy uchwała Rady wydana w indywidualnej sprawie, będzie mogła odwołać się od niej do Sądu Najwyższego. Niezadowoleni z decyzji KRS będą mogli żądać sądowego skontrolowania rozstrzygnięć tylko z powodu ich sprzeczności z prawem. Odwołanie nie będzie przysługiwać wyjątkowo w sprawach wyboru rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych.

Niepodważalne decyzje KRS

Na zmianie procedury skorzystają przede wszystkim osoby, które ubiegają się o nominację sędziowską. W świetle obowiązujących przepisów kandydatury do pełnienia urzędu sędziowskiego rozpatruje i ocenia KRS. Jest ona także właściwa do przedstawiania prezydentowi wniosków o powołanie sędziów i z drugiej strony - decydowania o nieprzedstawieniu danej kandydatury. Niestety, w drugim przypadku osoby ubiegające się o fotel sędziowski nie mogły podważyć niekorzystnego dla nich rozstrzygnięcia poprzez podanie go kontroli sądowej.

Powołanie to też sprawa

Przepisy wyłączające dopuszczalność ingerencji w rozstrzygnięcia KRS stały się w ubiegłym roku przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z 27 maja 2008 r. (sygn. akt SK 57/06) orzekł on, że szczególna pozycja ustrojowa KRS ani fakt, że w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą w sprawach indywidualnych (dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie) charakteru postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 konstytucji. Powinna ona więc podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod kątem legalności oraz przestrzegania stosownych procedur prawnych. Tymczasem art. 13 ust. 2 w zdaniu drugim całkowicie wyłączał taką kontrolę i w takim zakresie przepis naruszał konstytucję.

Przeciwnicy wprowadzenia sądowej kontroli uchwał KRS w sprawie kandydatur sędziowskich podnosili, że narusza ona konstytucyjne uprawnienia i kompetencje Rady wynikające z art. 179 konstytucji.

Sąd zbada legalność

Trybunał zajął jednak przeciwne stanowisko. Jak stwierdził, kontrola sądowa nie stwarza podstaw do wkraczania w zakres kompetencji KRS. Ochrona sądowa, udzielana kandydatowi na określone stanowisko sędziowskie, obejmuje bowiem kontrolę tego postępowania pod względem jego zgodności z prawem. Jest więc ograniczona do oceny zgodności z prawem zastosowanej w konkretnym przypadku procedury oceny kandydatury i w efekcie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie lub odmowy objęcia danego kandydata takim wnioskiem. Poddanie kontroli sądowej wyników postępowania przed KRS w takiej indywidualnej sprawie nie będzie natomiast znaczyć, że sąd uczestniczyłby w decydowaniu o obsadzie określonego stanowiska sędziowskiego.