Organy administracji powinny udzielać informacji o sposobie załatwienia sprawy

Już na etapie postępowania uzgodnieniowego wojewoda ma obowiązek udzielić stronie informacji, jakie działania powinna ona podjąć po skreśleniu drzewa z rejestru pomników przyrody, tak aby możliwe było jego usunięcie bez ryzyka ukarania grzywną administracyjną przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Prezydent miasta wymierzył właścicielowi działki karę w wysokości 120 943,10 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia kasztanowca. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w związku ze zgłoszeniem w sprawie wycinki drzewa sprawdzono rejestr wniosków dotyczących wycięcia drzew i stwierdzono, że właściciel posesji nie posiadał stosownego zezwolenia na wycięcie drzewa.

Samorządowe kolegium odwoławcze (SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreślono, iż właściciel działki nie złożył wniosku o usunięcie drzewa i dokonał wycinki drzewa bez wymaganego przez prawo zezwolenia. Nie uwzględniono przy tym wyjaśnień, zgodnie z którymi za równoznaczne z przedmiotowym zezwoleniem uznane zostało postanowienie konserwatora przyrody o wykreśleniu drzewa z listy pomników przyrody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję SKO. Orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W swoim wyroku NSA podkreślił, iż stosownie do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Kwestia uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa i sprawa uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa, będącego pomnikiem przyrody, to dwie różnego rodzaju sprawy, ponieważ załatwienie tej drugiej sprawy wymaga ciągu następujących po sobie postępowań, prowadzonych przez różne organy administracji publicznej. Wynika to faktu, że wycięcie takiego drzewa wymaga uprzedniego zniesienia tej formy ochrony przyrody, jaką jest pomnik przyrody. Oznacza to, że już na etapie postępowania uzgodnieniowego (o którym mowa w art. 45 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody) właściwy organ - wojewoda - miał stosownie do art. 9 k.p.a. obowiązek udzielenia stronie informacji, jakie działania powinna podjąć po skreśleniu drzewa z rejestru pomników przyrody. Na konieczność uznania istnienia takiego obowiązku przemawia zdaniem NSA dodatkowo fakt, iż w sprawie przedstawiciele urzędu miasta i urzędu wojewódzkiego dokonali oględzin kasztanowca znajdującego się na należącej do skarżącego nieruchomości. Protokół z oględzin nie zawiera informacji, iż wykreślenie drzewa z rejestru pomników przyrody nie jest jedynym warunkiem do jego wycięcia. W ocenie sądu w przedmiotowym protokole organy administracji powinny zatem poinformować stronę o wszelkich ciążących na niej zobowiązaniach wynikających z przepisów prawa, a dotyczących wycięcia drzewa, w tym o konieczności, uzyskania zezwolenia na jego wycięcie. Brak takiej informacji i naruszenie art. 9 k.p.a. może być zatem skutecznie podniesiony przez stronę w postępowaniu w sprawie decyzji o nałożeniu kary za wycięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia.