Konwencja o inspekcji pracy w przemyśle i handlu nie przewiduje zawiadamiania o zamiarze wszczęcia kontroli

Zgodnie z nowymi regulacjami zmieniającymi ustawę z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, które weszły w życie 7 marca, kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorców powinna być przeprowadzana na zasadach określonych w tej ustawie, chyba że zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Nowelizacja przewiduje, że organy kontroli mają obowiązek zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. Zawiadomienia tego nie dokonuje się tylko wyjątkowo, m.in. w przypadku gdy: kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej, przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia lub zdrowia bądź przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub adresu siedziby albo doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione. Kontrolę należy wszcząć zasadniczo nie wcześniej niż po upływie siedmiu dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. W razie podjęcia przez ograny kontroli czynności z naruszeniem tego wymogu przedsiębiorca może wnieść sprzeciw.

Należy jednak zwrócić uwagę, że ratyfikowana przez Polskę Konwencja nr 81 dotycząca inspekcji pracy w przemyśle i handlu nie przewiduje takich ograniczeń. Zgodnie z jej treścią, inspektorzy pracy są m.in. upoważnieni do swobodnego wstępu, bez uprzedniego zawiadomienia, o każdej porze dnia i nocy, do każdego zakładu pracy podlegającego inspekcji. W przypadku kontroli inspektorzy zawiadamiają o swojej obecności pracodawcę albo jego przedstawiciela, chyba że uznają, iż takie zawiadomienie może niekorzystnie wpłynąć na wykonywanie ich obowiązków.

Ponadto, choć zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej każda kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy powinna odbywać się na zasadach określonych w tej ustawie, to nowe przepisy nie wprowadzają zmian w ustawie z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, która stanowi m.in., że inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, a w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli przestrzegania przepisów dotyczących legalności zatrudnienia. W tej sytuacji pojawiają się wątpliwości, jak należy oceniać rozbieżności między tymi ustawami.