Kara dla przedsiębiorcy była uzasadniona

: Od dnia 1 stycznia 2002 r. wymóg posiadania koncesji dotyczy wyłącznie wydobywania kopalin w sposób gospodarczy, tj. mający charakter zarobkowy, odbywający się w sposób zorganizowany i ciągły.

: Starosta białostocki, działając na podstawie art. 128 ust. 1 i 4 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (u.p.g.i.g.) - decyzją z 30 grudnia 2002 r. wymierzył karę pieniężną za wydobycie kruszywa z wyrobiska. Organ wskazał, że decyzja dotyczy działalności skarżącego polegającej na wydobywaniu z terenu własnej działki kopaliny mimo braku koncesji. Na podstawie oględzin i pomiarów organ uznał za udowodnione wydobycie co najmniej 2035 metrów sześciennych, tj. 3805 ton kruszywa.

Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w Białymstoku. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazano, że skarżący nie dysponował koncesją na wydobywanie kopaliny z obszaru działki. Od ustalonej wielkości kruszywa została wyliczona kara pieniężna przy przyjęciu wartości jednej tony 2 zł. W ocenie Kolegium w świetle zgromadzonych dowodów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skarżącego, podważające fakt eksploatacji kruszywa, jak i ilość wydobytej kopaliny. Podniesiono, iż organ wielokrotnie wzywał skarżącego do zaprzestania nielegalnego wydobywania kopaliny, informując o konieczności uzyskania koncesji. Skarżący wezwania te ignorował, prowadząc w tym czasie wydobycie kruszywa. Zdaniem Kolegium wysokość kary jest zatem adekwatna do stopnia przewinienia strony i rozmiaru szkód poczynionych w środowisku.

Rozstrzygnięcie SKO w Białymstoku zostało utrzymane w mocy przez WSA. Jako niezasadny sąd potraktował zarzut braku powołania biegłego dla ustalenia ilości wydobytej kopaliny, gdyż z racji upływu czasu, który pozacierał ślady eksploatacji kopaliny, biegły musiałby bazować na przeprowadzonych w czasie dotychczasowych oględzin pomiarach wyrobisk. Zwracanie się do biegłych o wydanie w postępowaniu administracyjnym opinii nie jest przy tym obligatoryjne w każdej sprawie, albowiem przepis art. 84 k.p.a. jedynie stwarza taką możliwość, a nie nakłada obowiązku dopuszczania dowodu z opinii biegłego. Wyrok sądu I instancji został utrzymany w mocy omawianym wyrokiem NSA.

NSA podkreślił, iż nie doszło do naruszenia w sprawie art. 128 ust.1 i 4 u.p.g.i.g. przez zastosowanie przepisu w sytuacji, gdy skarżący nie był przedsiębiorcą i nie prowadził działalności w zakresie wydobywania kopaliny. Odesłanie w tym zakresie zawierał bowiem art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej z 27 lipca 2001 r. Według tej regulacji do opłat eksploatacyjnych i kar pieniężnych, należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy, oraz ich egzekucji stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 128 ust. 1 i 4 u.p.g.i.g. w brzmieniu sprzed nowelizacji, w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji organ miał prawo wymierzyć prowadzącemu taką działalność karę pieniężną od dwukrotnej do dziesięciokrotnej wartości wydobytej kopaliny, z zastosowaniem odpowiednio przepisów art. 84 ust. 3 i art. 86 tej ustawy. W zakresie dotyczącym kar należało zatem stosować art. 128 u.p.g.i.g. Co prawda nowelizacja z 27 stycznia 2001 r. doprowadziła do określenia wprost w art. 15 u.p.g.i.g., że wymóg posiadania koncesji dotyczy działalności gospodarczej w zakresie określonym ust. 1 powołanego przepisu pkt 1-3. Ponieważ jednak w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna należna jest za okres 1999 r., a więc czas sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej, zastosowanie znajdują w tym przypadku przepisy wcześniejsze, które zaistnienia dodatkowych przesłanek wskazujących na prowadzenie działalności gospodarczej nie wymagały.