Wpłaty na konto to nie zbiórka publiczna

W tym roku Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy napotkała na szereg problemów związanych z obowiązującym stanem prawnym dotyczącym zbiórek publicznych. Dotyczyło to zwłaszcza trudności w uzyskaniu zezwolenia na dokonanie zbiórki publicznej oraz domagania się przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wyszczególnienia we wniosku o zezwolenie zamkniętej listy rodzaju planowanych wydatków. Ustawa wymaga też od organizacji złożenia sprawozdania z działalności nie tylko do właściwego ministra i urzędu skarbowego, ale także MSWiA, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej itd.

- Obecne przepisy dotyczące zbiórek publicznych są z jednej strony przestarzałe, ale też niekorzystnie interpretowane przez urzędników - mówi Krzysztof Dobies, rzecznik prasowy Fundacji WOŚP. Brak jasnych norm prawnych powoduje, że podejście urzędników do zbiórek jest bardzo restrykcyjne - dodaje rzecznik.

WOŚP zasygnalizowała problem rzecznikowi praw obywatelskich, który stwierdził, że przepisy dotyczące zbiórek publicznych muszą zostać znowelizowane. Jednak prace nad zmianą przepisów MSWiA podjęło już w połowie 2008 r.

- Powstanie projektu nowelizacji przepisów zaplanowano na drugie półrocze 2009 r. - informuje Wioletta Paprocka, rzecznik MSWiA.

Ustawa o zbiórkach publicznych, pochodząca z 1933 roku, powoduje wiele problemów interpretacyjnych. Skutkiem są m.in. opóźnienia w wydaniu zezwolenia na finał Orkiestry, o które WOŚP wystąpiła w październiku 2008 r. MSWiA wydało zezwolenie dopiero 15 grudnia.

Rzecznika bardziej zaniepokoił fakt odmowy udzielenia przez MSWiA zezwolenia dla WOŚP na prowadzenie publicznych licytacji.

- Sytuacja taka poważnie utrudnia przeprowadzenie akcji, zaś jej konsekwencje mają negatywne oddziaływanie przede wszystkim na bezpośrednich beneficjentów, czyli dzieci - wskazał w liście Janusz Kochanowski.

- Przyjęte i stosowane od lat zasady udzielania pozwoleń znajdują oparcie w bogatej praktyce departamentu, służąc przede wszystkim ochronie interesu społecznego poprzez weryfikację realizacji celów zbiórki publicznej oraz równe traktowanie podmiotów ubiegających się o wydanie pozwolenia - wyjaśnia Wioletta Paprocka.

Kolejny problem pojawił się wraz z wprowadzeniem do znowelizowanego rozporządzenia wykonawczego przepisu uznającego wpłaty darowizn na konto organizacji za formę zbiórki publicznej.

- Tak szeroka wykładnia przepisów prowadzi do sytuacji, w której pojęcie zbiórki publicznej rozciągane jest na wszelkie formy pozyskiwania przez organizacje środków od osób prywatnych - mówi Magda Pękacka z Forum Darczyńców.

Jej zdaniem darowizny przekazane na konto organizacji pozostają pod pełnym nadzorem właściwych organów kontroli, w tym urzędów skarbowych. Nie ma zatem potrzeby poddawania ich kontroli kolejnego podmiotu.

Uznawanie przez resort spraw wewnętrznych wpłat na konto za zbiórkę publiczną powoduje, że organizacje boją się zamieszczać na swoich stronach internetowych numery kont bankowych. Dziś organizacjom zależy na zawężeniu definicji zbiórek publicznych do ofiar przekazywanych w gotówce lub naturze.

- Zachęciłoby to wiele organizacji do aktywnego poszukiwania darczyńców, przyczyniając się do wzrostu kulejącej wciąż w Polsce filantropii indywidualnej i zmniejszając zależność sektora non-profit od środków publicznych - mówi Magdalena Pękacka.

Zawężenie regulacji rozwiązałoby też problemy związane z wymogiem zakładania osobnych kont dla każdej zbiórki publicznej czy uznaniem przez MSWiA darowizn przekazywanych za pośrednictwem telefonii komórkowej i stacjonarnej jako formy zbiórki publicznej.