Strażacy będą mieć prawo do rekompensaty za nadgodziny

Zmiany przeprowadzone w 2005 roku związane z wejściem naszego kraju do Unii Europejskiej spowodowały, że czas służby strażaka nie może przekroczyć przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym wynoszącym 6 miesięcy. Okres ten jest liczony od 1 stycznia do 30 czerwca i od 1 lipca do 31 grudnia. W efekcie doszło do skrócenia przeciętnego, tygodniowego czasu służby strażaka z 52 do 40 godzin. Regulacja ta miała bezpośredni wpływ na zmniejszenie liczby strażaków pełniących służbę w systemie zmianowym. W efekcie tego zaczęło brakować strażaków do wyjazdów do akcji.

W I półroczu 2005 roku w zmianowym rozkładzie służby było 21,7 tys. etatów. Po obowiązkowym wprowadzeniu 40-godzinnego tygodnia służby konieczne stało się, aby w Państwowej Straży Pożarnej służyło 28,3 tys. takich osób. W praktyce więc do utrzymania stanu osobowego w zmianowym rozkładzie czasu służby, porównywalnego do stanu z pierwszego półrocza 2005 roku, należało zatrudnić dodatkowo 1,5 tys. osób. Jednak brak pieniędzy w budżecie państwa na ten cel spowodował, że tego nie zrobiono.

Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości tej służby, ustawodawca w 2005 roku wprowadził możliwość przedłużenia czasu służby strażaka do 48 godzin tygodniowo, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym sześciu miesięcy. Także ostatnia nowelizacja ustawy także zakłada, że czas służby strażaka może być przedłużony do 48 godzin tygodniowo, w okresie rozliczeniowym, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami służby.

W 2005 roku przyznano strażakom jako jedyną formę rekompensaty dodatkowy urlop wypoczynkowy z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia albo szczególnie uciążliwych ze względu na przedłużony czas służby. Jego wymiar został określony na 18 dni. Jednocześnie przyznano prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego także strażakom pełniących służbę w codziennym rozkładzie czasu służby, będących w dyspozycji operacyjnej i pełniących funkcje wykonawcze. W takim przypadku długość takiego urlopu została określona na 5 dni w roku. Strażakom pełniącym służbę w codziennym rozkładzie czasu służby, będącym w dyspozycji operacyjnej i pełniącym funkcje dowódcze dodano 9 dni w roku, a 18 dni w roku doliczono strażakom pełniącym służbę w zmianowym rozkładzie czasu służby.

Biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia klęsk żywiołowych, wypadków komunikacyjnych ustawodawca wprowadził możliwość przedłużenia czasu służby strażaka ponad normę 48 godzin, ale tylko w przypadku wprowadzenia podwyższonej gotowości operacyjnej w Państwowej Straży Pożarnej. W takiej sytuacji w zamian za czas służby strażakowi przysługuje czas wolny od służby, w tym samym wymiarze, w przyjętym okresie rozliczeniowym. Problem jednak polega na tym, że braki kadrowe oraz konieczność oddawania godzin wolnych za już przepracowane nadgodziny doprowadziły do sytuacji narastania nadgodzin.

W okresie rozliczeniowym od 1 stycznia do 30 czerwca tego roku liczba wypracowanych nadgodzin wyniosła około 3950 tys. w zmianowym i 220 tys. w codziennym rozkładzie czasu służby. Jeśli się do tego jeszcze doda nadgodziny z poprzednich okresów rozliczeniowych, to w sumie strażacy mieli 12 mln nadgodzin, za które należą się im dni wolne.

Usuwanie skutków powodzi w maju i czerwcu 2010 r. spowodowało, że sprawą pilną stało się rozwiązanie problemu nadgodzin. Komenda Główna PSP policzyła, że biorąc pod uwagę czterokrotny wzrost liczby interwencji, stan osobowy powinien wynosić 5100 strażaków. Założony poziom zatrudnienia można uzyskać poprzez utworzenie 3900 nowych etatów dla strażaków lub wprowadzenie rekompensaty finansowej w zamian za czas służby przekraczający 40 godz. tygodniowo, jednak nie więcej niż 48 godz. tygodniowo, tj. 6 dodatkowych służb 24-godzinnych w przyjętym okresie rozliczeniowym (12 służb w roku). Z wyliczeń rządu wynika, że koszt zatrudnienia 3900 funkcjonariuszy wyniósłby 227 mln zł. Znowelizowana ustawa zakłada, że w przypadku przedłużenia czasu służby strażak ma czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo rekompensatę pieniężną.

Okazuje się, że to ostatnie rozwiązanie jest tańsze niż zatrudnienie nowych osób. Stało się tak dlatego, że jako stawkę godzinową rekompensaty przyjęto 60 proc. z 1/172 średniego uposażenia. W efekcie od 1 stycznia 2011 roku za każdą dodatkową godzinę strażak otrzyma 13,76 zł. Pierwsze wypłaty będą dotyczyć nadgodzin wypracowanych w II półroczu 2010 roku.

Pieniądze te zgodnie z przyjętą przez Sejm ustawą zostaną wypłacone do końca I kwartału 2011 roku. W kolejnych okresach rozliczeniowych rekompensaty będą wypłacane do końca kwartału następującego po okresie rozliczeniowym, lecz nie później niż w dniu zwolnienia ze służby.

Wprowadzenie możliwości otrzymania pieniędzy spowodowało konieczność ograniczenia wymiaru dodatkowego urlopu wypoczynkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych. W efekcie tych zmian wynosi on 5 dni w roku - dla strażaków pełniących służbę w codziennym rozkładzie czasu służby, będących w dyspozycji operacyjnej i pełniących funkcje wykonawcze.

Dodatkowe 9 dni w roku przysługuje strażakom pełniącym służbę w codziennym rozkładzie czasu służby, będącym w dyspozycji operacyjnej i pełniącym funkcje dowódcze. Z 18 do 13 dni został zmniejszony urlop strażaków pełniących służbę w zmianowym rozkładzie czasu służby.

Jeżeli strażak w ciągu roku kalendarzowego pełni służbę w różnych warunkach szkodliwości dla zdrowia lub uciążliwości, dodatkowy urlop wypoczynkowy przysługuje mu w wymiarze proporcjonalnym do długości okresów służby w tych warunkach.

Specjalny urlop przysługuje także strażakowi po ukończeniu określonego wieku. Po osiągnięciu 40 lat strażak zyskuje prawo do dodatkowych 5 dni w roku. Jeśli funkcjonariusz ukończy 45 lat, to zyskuje prawo do 9 dni wypoczynku. Natomiast 13 dni przysługuje po ukończeniu 55 lat.

Także odpowiednio długi staż w służbie uprawnia do dodatkowego wypoczynku. Osoba mająca co najmniej 15 lat służby ma prawo do dodatkowych 5 dni w roku, 20 lat - 9 dni, a po co najmniej 25 latach służby - 13 dni. W razie zbiegu uprawnień do dodatkowego urlopu z kilku tytułów sumuje się je, jednak łączny wymiar dodatkowego urlopu wypoczynkowego nie może przekroczyć 13 dni w roku. Ustawa została skierowana do Senatu.

1) Osoba ubiegająca się o przyjęcie do Państwowej Straży Pożarnej (PSP) musi spełnić liczne wymagania. Funkcjonariuszem może być osoba:

● posiadająca polskie obywatelstwo

● nie karana za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe,

● korzystająca z pełni praw publicznych,

● posiadająca co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby. Oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby dokonują komisje lekarskie MSWiA.

2) Straż w pierwszej kolejności przyjmuje osoby posiadające kwalifikacje niezbędne w czasie służby. Z tego powodu dodatkowe punkty są przyznawane osobom posiadającym:

● wyższe wykształcenie (w tym dodatkowe punkty za kierunki techniczne),

● prawo jazdy kat. B,

● prawo jazdy kat. C,

● uprawnienia ratownika medycznego,

● uprawnienia do obsługi ciężkiego sprzętu,

● uprawnienia płetwonurka,

● udokumentowane członkostwo w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) powyżej 3 lat,

● udokumentowany udział w zawodach pożarniczych OSP oraz udział w szkoleniach.

3) O przyjęcie do służby mogą ubiegać się osoby sprawne fizyczne. Przyjmowani są tylko ci kandydaci, którzy posiadają zaświadczenie lekarskie od lekarza rejonowego, rodzinnego lub internisty, dopuszczające do testu sprawnościowego, wystawione nie wcześniej niż jeden miesiąc przed datą jego przeprowadzenia.

4) Kandydat na strażaka musi przejść zmodyfikowaną próbę wydolności fizycznej, tzw. Har- vard Step-up Test. Test sprawności fizycznej składa się z trzech konkurencji, badane są podstawowe cechy motoryczne kandydatów. Testy sprawności fizycznej przeprowadza się w ubiorze sportowym. Inne są ćwiczenia dla kobiet, a inne dla mężczyzn.

(Przygotowano na podstawie materiałów KG PSP).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Ustawa z 29 października 2010 o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.