Strażacy otrzymają pieniądze za nadgodziny

Ustawa z 29 października o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej umożliwia strażakom otrzymanie rekompensaty pieniężnej za przedłużony czas służby. Taka forma jest alternatywa dla udzielenia za ten czas czasu wolnego ponad 40 godzin. Może być ona wypłacana za czas pracy wynoszący nie więcej niż do 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Prawo do wypłaty będą mieć tylko strażacy, którym ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości służby przedłużono czas służby do 48 godzin tygodniowo i nie przyznano im w zamian czasu wolnego w odpowiednim wymiarze w okresie rozliczeniowym bezpośrednio poprzedzającym wejście w życie niniejszej nowelizacji. Wprowadzenie przedłużonego czasu służby jest zgodne z dyrektywą z 4 listopada 2003 r. nr 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, która dotyczy niektórych aspektów organizacji czasu pracy w przypadku konieczności zagwarantowania skutecznej ochrony społeczeństw państw członkowskich. Takie rozwiązania są stosowane wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych.

Wysokość pieniężnej rekompensaty za jedną godzinę służby będzie stanowiła 60 proc. z 1/172 przeciętnego uposażenia obowiązującego w okresie rozliczeniowym. Od nowego roku jej wysokość będzie wynosiła 13,76 zł za jedną godzinę. Rekompensata ta będzie wypłacana do końca kwartału następującego po okresie rozliczeniowym, lecz nie później niż w dniu zwolnienia ze służby. Pierwsze wypłaty nowych świadczeń będą już miały miejsce już w pierwszym kwartale 2011 roku.

Czas służby strażaka nie może przekraczać przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 6 miesięcy. Ustawa wprowadza także zmiany w organizacji czasu służby. Wprowadza się bowiem zmianowy oraz codzienny rozkład czasu służby strażaka. Zmianowy rozkład czasu służby strażaka polega na wykonywaniu zadań służbowych i pełnieniu dyżurów, trwających nie dłużej niż 24 godziny, po których następują co najmniej 24 godziny wolne od służby. Codzienny rozkład czasu służby strażaka polega na wykonywaniu zadań służbowych po 8 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Stanowiska te będą wyznaczane przez kierowników jednostek. W ramach codziennego rozkładu czasu służby strażak może być wyznaczony do pełnienia, w dowolnym czasie, dyżuru trwającego nie dłużej niż 24 godziny, po którym następują co najmniej 24 godziny wolne od służby. Czas służby strażaka może być przedłużony do 48 godzin tygodniowo, w okresie rozliczeniowym, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami służby. W takim przypadku strażakowi przyznaje się czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo rekompensatę pieniężną. W przypadku wprowadzenia podwyższonej gotowości operacyjnej w Państwowej Straży Pożarnej, czas służby strażaka można przedłużyć ponad normę 48 godzin tygodniowo. W takim przypadku, w zamian za czas służby strażakowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze, w przyjętym okresie rozliczeniowym. Natomiast nie można mu wypłacić pieniężnej rekompensaty.

Wprowadzenie rekompensaty pieniężnej za przedłużony czas służby spowodowała konieczność ograniczenia wymiaru dodatkowego urlopu wypoczynkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych. Konsekwencją tego są także zmiany wymiaru dodatkowego urlopu z tytułu wieku lub stażu służby oraz zasad ich łączenia. Dzięki temu wysokość dodatkowego urlopu została ograniczona z 18 do 13 dni. Strażak pełniący służbę w codziennym rozkładzie czasu służby, będący w dyspozycji operacyjnej i pełniący funkcje wykonawcze ma prawo do 5 dni dodatkowego urlopu. Natomiast 9 dni w roku przysługuje strażakom pełniącym funkcje dowódcze. Dla porównania 13 dni dodatkowego urlopu w ciągu roku przysługuje strażakom pełniącym służbę w zmianowym rozkładzie czasu służby. Dodatkowe dni przysługują strażakowi z tytułu osiągnięcia określonego wieku. Po ukończeniu 40 lat przysługuje dodatkowe 5 dni urlopu, 9 dni - po ukończeniu 45. roku życia, a 13 dni funkcjonariusze mający 55 lat. Jednocześnie strażak ma prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni.

Rozwiązanie to tworzy system rekompensat za przedłużony ponad normę 40 godzin tygodniowo. Wcześniej rekompensatę finansową za przedłużony czas służby wprowadziła Policja i Służba Celna. Straż Graniczna również posiada własne przepisy dające możliwość wypłaty ekwiwalentu pieniężnego dla funkcjonariusza zwolnionego ze służby za czas służby pełniony ponad normę 40 godzin tygodniowo i nierozliczony do dnia zwolnienia.

Przepisy znowelizowanej ustawy wejdą w życie 1 stycznia 2011 r.

Tegoroczna powódź spowodowała, że do prawie 12 mln wzrosła liczba nadgodzin już wypracowanych przez strażaków. Ze względu na to, że w jednostkach bojowo-gaśnicznych ciągle brakuje funkcjonariuszy, strażacy nie mieli możliwości odebrania dni wolnych w zamian za już przepracowany czas. Z tego też powodu konieczne były zmiany

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Ustawa z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.