TK: wyrzuceni z zawodu mogą się zrehabilitować

Obecne przepisy samorządowe, które z powodów dyscyplinarnych przewidują dożywotnie usunięcie z samorządu zawodowego bez prawa do ubiegania się o ponowny wpis na listę, są niezgodne z konstytucją - orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Rzecznik praw obywatelskich wnosił o uznanie za niezgodne z konstytucją kilkunastu ustaw samorządowych, w tym dotyczących adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych, pielęgniarek, lekarzy, psychologów, architektów i inżynierów budownictwa.

Zdaniem RPO w postępowaniach dyscyplinarnych dotyczących drastycznego zaniedbania obowiązków zawodowych orzeka się karę dotkliwszą niż w sądowym postępowaniu karnym. Sąd może bowiem orzec karę pozbawienia prawa do wykonywania zawodu maksymalnie na 10 lat.

- Według obecnych regulacji samorządowych w wyniku jednego błędu lekarskiego orzeka się dożywotnie pozbawienie prawa wykonywania zawodu. Tymczasem nie ma żadnych przesłanek konstytucyjnych, by w skrajnie odmienny sposób traktować osoby, które popełniły przewinienie dyscyplinarne, i tych, którzy dopuścili się ciężkiego przestępstwa - podkreślił Stanisław Trociuk, zastępca rzecznika praw obywatelskich.

Wniosek rzecznika poparł Sejm. Poseł Andrzej Dera podkreślił, że konstytucja zapewnia wolność wyboru i wykonywania zawodu, a obecne regulacje samorządowe naruszają tę ostatnią.

Innego zdania był przedstawiciel prokuratora generalnego. Jego zdaniem samorządy zawodowe powinny być wyposażone w środki, które pozwalają na skuteczne wyeliminowanie z ich grona osób, które nie wykonują zawodu należycie. Uznał również, że nie należy ujednolicać przepisów samorządowych.

Trybunał uwzględnił wniosek RPO i uznał za niezgodne z ustawą zasadniczą przepisy dotyczące samorządów: adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych, pielęgniarek, weterynarzy i architektów. Przepisy ich dotyczące określały bowiem, że kara wydalenia z zawodu pociąga za sobą utratę prawa do ubiegania się o ponowny wpis bądź nie podlega zatarciu.

TK umorzył natomiast postępowanie dotyczące konstytucyjności przepisów nakładających obowiązek przynależności do samorządów zawodowych. Przedstawiciel RPO wycofał wniosek poprzedniego rzecznika w tej sprawie. Podkreślił, że nie popiera tego wniosku, gdyż zmierza on do zakwestionowania dotychczasowego orzecznictwa TK. Dodał, że trybunał w poprzednich latach uznawał za konstytucyjne przepisy wprowadzające obligatoryjność przynależności do niektórych samorządów zawodowych.

Z umorzenia postępowania w tym zakresie cieszy się Naczelna Rada Adwokacka.

- Z uznaniem przyjmujemy stanowisko RPO, który na rozprawie zaprezentował troskę o standardy wykonywania zawodów zaufania publicznego. Jesteśmy zadowoleni, że rozsądek zwyciężył - powiedział po rozprawie Andrzej Michałowski, p.o. prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej.

Sygn. akt K 1/09

agnieszka.bobowska@infor.pl