Nie każdy pracownik ma prawo interweniować

Obowiązujące od 1 sierpnia nowe przepisy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie przewidują szczególne uprawnienie pracownika socjalnego. Wspólnie z przedstawicielami policji i służby zdrowia może on, bez wcześniejszej decyzji sądu, odebrać dziecko rodzicom lub opiekunom, jeżeli zagrożone jest jego życie lub zdrowie. Takie dziecko jest umieszczane u najbliższej rodziny, w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Sąd ma natomiast obowiązek w ciągu 24 godzin orzec o tym, czy dziecko wróci do domu, czy zostanie w opiece zastępczej.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia, że takie uprawnienie będzie miał pracownik socjalny zatrudniony w tych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, w których do zakresu jego obowiązków należy przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych. Takie zadanie mają m.in. pracownicy socjalni zatrudnieni w ośrodkach pomocy społecznej i powiatowych centrach pomocy rodzinie. Nie dotyczy to pracowników socjalnych, zatrudnionych np. w domu pomocy społecznej. Ponadto zgodnie z tym przepisem pracownicy socjalni mają prawo odebrać dziecko tylko w sytuacji, gdy wykonują obowiązki służbowe, tj. w godzinach swojej pracy oraz zgodnie z warunkami określonymi w umowie o pracę.

Gminy nie mają więc obowiązku prowadzenia dyżurów pracowników w godzinach popołudniowych, soboty, niedziele czy święta. Resort dopuszcza natomiast, że ośrodek pomocy społecznej fakultatywnie może stosować różne formy dyżurów pracowników socjalnych. Musi to jednak być uregulowane w umowie o pracę między pracownikiem socjalnym a ośrodkiem pomocy społecznej.

Ministerstwo wyjaśnia też, bez względu na treść przepisów ustawy, że w sytuacjach przewidzianych prawem może interweniować również policja, gdyż do jej do podstawowych zadań należy ochrona życia lub zdrowia osób.

Działania pracowników socjalnych powinny być stosowane tylko w szczególnych sytuacjach, np. kiedy pracownik socjalny w trakcie wykonywania obowiązków służbowych jest świadkiem sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu dziecka, opiekunowie są niezdolni do opieki nad dzieckiem, bo są nietrzeźwi, wykazują agresję wobec dziecka lub ich w ogóle nie ma w mieszkaniu.

Resort wyjaśnia też kwestie związane z dowozem dziecka do miejsca opieki zastępczej. Ponieważ decyzja o zabraniu dziecka jest podejmowana wspólnie, to również osoby uczestniczące w tym działaniu powinny zdecydować, która służba będzie odpowiadać za to działanie. Jeżeli obowiązku tego podejmie się pracownik socjalny, to gmina lub powiat powinny zapewnić transport takiego podopiecznego.

Dodatkowo na żądanie pracownika socjalnego, zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, policja udziela mu pomocy w czynnościach związanych z przymusowym odebraniem dziecka. Taką pomocą może więc być dowiezienie dziecka do rodziny lub placówki opiekuńczej.

Michalina Topolewska

Art. 12a ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. nr 180, poz. 1493 z późn. zm.).