Firmy w roli organu administracji

Nowe przepisy obowiązują od 25 sierpnia 2010 r. Na ich podstawie firma uczestnicząca w projekcie PPP będzie miała status inwestora, a więc będą jej przysługiwały takie same uprawnienia jak np. regionalnemu zarządowi gospodarki wodnej, urzędowi morskiemu czy gminie.

Ułatwienia przyznane partnerowi prywatnemu przez specustawę obejmą zarówno ścieżkę wydawania decyzji dotyczącej samego obiektu przeciwpowodziowego, jak i wywłaszczeń. Z tego powodu padały zarzuty o niekonstytucyjności regulujących te kwestię przepisów. To inwestor będzie bowiem wyznaczał (proponował we wniosku) tereny objęte wywłaszczeniem lub ograniczeniem sposobu korzystania, on będzie występował z wnioskiem o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności lub o wszczęcie egzekucji administracyjnej przeciwko dotychczasowym właścicielom gruntów. Niemniej według ekspertyzy Biura Analiz Sejmowych udział partnera prywatnego nie narusza konstytucyjnych uprawnień stron postępowania. Partner prywatny, działając na podstawie umowy z podmiotem publicznym oraz z mocy ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym, realizuje interes publiczny, uzasadniający ograniczenia w zakresie praw stron postępowania administracyjnego. W tej samej analizie zwrócono jednak uwagę na kilka niefortunnych postanowień - jak choćby to, które mówi, że partnerowi prywatnemu zostanie przyznane prawo do nabywania w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, albo dla jednostki samorządu terytorialnego nieruchomości w celu dokonania ich zamiany na nieruchomości położone w obszarze inwestycji. W takim przypadku podmiot prywatny będzie bowiem decydował nie tylko o możliwości prawidłowego wykorzystania nieruchomości na dotychczasowe cele (wpływie wywłaszczenia na sposób wykorzystania pozostałej części nieruchomości), ale i o wydatkach, a także majątku Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego.

Do przygotowania inwestycji będzie potrzebna tylko jedna decyzja wydawana przez wojewodę - pozwolenie na realizację inwestycji. Przedsiębiorca będzie sam mógł wnioskować o jej wydanie do wojewody. Będzie mu także wolno żądać nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. To zaś przyspieszy przejęcie wywłaszczonego terenu przez zobowiązanie do wydania nieruchomości w terminie 90 dni od wydania decyzji. Z dniem, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stanie się ostateczna, nieruchomości objęte wywłaszczeniem staną się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Jednak to partner prywatny jako inwestor będzie określał obszar objęty wywłaszczeniem lub ograniczeniem sposobu korzystania. Będzie mógł również wnosić o wszczęcie egzekucji administracyjnej przeciwko dotychczasowym właścicielom gruntów. Przedsiębiorca będzie też uczestniczył w procesie ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. W pierwszym etapie wysokość odszkodowania od Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego będzie uzgadniana między dotychczasowym właścicielem a inwestorem. I dopiero jeśli w ciągu 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia wysokości odszkodowania, pałeczkę przejmie wojewoda i ustali odszkodowanie w drodze decyzji. Przedsiębiorca uzyska też prawo do nabywania nieruchomości poza obszarem inwestycji w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, żeby wymienić je na nieruchomości położone w obszarze inwestycji.

Partner prywatny, który otrzymuje kompetencje władzy publicznej, musi liczyć się także z koniecznością przejęcia obowiązków zazwyczaj wykonywanych przez władzę publiczną. Przykładowo - jeżeli pod inwestycje zostanie przejęta tylko część czyjejś nieruchomości, a pozostały jej fragment nie będzie nadawał się do prawidłowego wykorzystania, inwestor będzie musiał nabyć na wniosek właściciela resztę takiej nieruchomości w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Jeśli zaś decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji będzie dotyczyła nieruchomości z budynkiem mieszkalnym albo takim, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, inwestor, czyli również przedsiębiorca, będzie musiał wskazać lokal zamienny.

Ewa Grączewska-Ivanova

ewa.graczewska-ivanova@infor.pl

Ustawa z 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. nr 143, poz. 963).