Nowe uprawnienia dla obrońcy dzieci

Rzecznik praw dziecka (RPD) uzyska więcej uprawnień procesowych. Będzie mógł występować przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz wnosić skargi kasacyjne. To zmiany proponowane w senackim projekcie nowelizacji ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka, którym wczoraj zajmowały się sejmowe komisji: edukacji, nauki i młodzieży oraz polityki społecznej i rodziny. Jednomyślnie przyjęły sprawozdanie nadzwyczajnej komisji i przekazały projekt posłom do drugiego czytania.

Rzecznik praw dziecka będzie mógł występować przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach z wniosku rzecznika praw obywatelskich (RPO) lub w sprawach ze skargi konstytucyjnej, dotyczących praw dziecka. RPO będzie miał obowiązek informować rzecznika praw dziecka o wystąpieniu do Trybunału Konstytucyjnego, gdy wniosek dotyczy praw dziecka.

- Rzecznicy będą współpracować. Nie ma mowy o jakiejkolwiek podległości czy nadrzędności między nimi. To są dwie równoważne instytucje - przekonuje Magdalena Kochan (PO), przewodnicząca podkomisji, która pracowała nad projektem.

RPD będzie mógł także występować do Sądu Najwyższego z wnioskami o rozstrzygnięcie rozbieżności wykładni prawa w zakresie przepisów dotyczących dzieci. Uzyska również możliwość wniesienia kasacji albo skargi kasacyjnej od prawomocnych orzeczeń.

Jak bumerang wracają jednak pytania o relacje między RPO i RPD.

- Według mnie powinien funkcjonować jeden silny RPO, ewentualnie z zastępcami, którym powierzone zostałyby np. sprawy dzieci - mówi Elżbieta Czyż z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

- Mamy obecnie wielu rzeczników: konsumenta, pacjenta, dziecka i wcale dzięki temu obywatel nie jest lepiej chroniony - ocenia Elżbieta Czyż. Dodaje, że kompetencje różnych rzeczników są podobne, instytucje państwa muszą odpowiadać każdemu z osobna, a to zmniejsza rangę tych instytucji.

- Z różnych, także politycznych względów powołano instytucję RPD. Skoro już ona jest, to lepiej by było, aby rzeczywiście działała i była efektywna. Niestety, nie mam na razie przykładów, że to instytucja skuteczna, a na pewno jest kosztowna - dodaje Elżbieta Czyż.

Wolałaby, aby te środki były przeznaczone np. na lepiej funkcjonujący urząd RPO.

Koncepcji silnego i odrębnego RPD broni posłanka Magdalena Kochan. Według niej RPD musi mieć te same instrumenty co RPO. W przeciwnym razie jest lekceważony przez organy państwa.

- Rzeczywiście, RPO jest silniej umocowany w konstytucji. W przypadku RPD konstytucja odsyła do ustawy. Niemniej obie te instytucje mają rangę konstytucyjną - mówi Magdalena Kochan.

Ewa Grączewska-Ivanova

ewa.graczewska-ivanova@infor.pl